Лайлатуль Кьадрила дугиличила
Деза биаб дурхъаси Аллагьлис ﷻ, МухIяммадла ﷺ умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги пешкешбарнилис. Лебилра адамтазибад Аллагьли ﷻ МухIяммадла ﷺ уммат дурхъабарибси саби.
Илкьяйдали дуслизиб Рамазан базра дурхъаси, ва ил базлизиб бегIлара дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги саби. Илала дурхъадеш дурусли белгибарес вирар Аллагьли ﷻ ил секьяйда хасбарилил. Ил дуги бархьили сай Кьуръан.
Идбагли ﷺ бурули сай гьалав калунси ШамгIунуль Гъазичила хабар. Ил дугели гIибадатлизив, хIерейс капуртачил ургъули уили сай. Илала валрила бекIла лига ахIенси цархIил ярагъра буили ахIен. Иличил чуйна бяхъяллира, бахъал капурти кабуршули уили сай. Ил шичи милигиубхIели Аллагьли ﷻ илизибси валрила бекIлизирад мурити шин дашахъулри, рахли гаши дакIалри ил лигаличи диъ сагали багьарбири, илавад укулри. Илкьяйда илини 83 дус гъазаватлизир бутIакьяндеш дирулри. Капуртани селра барес бирули ахIенри илис.
Капуртани илала хьунуйс мас бедели, усухIели ил вигьахъун. Чевсаргъили хьарбаиб: «Чили сайра ну вигьунси?» – Нуни вигьунсири, хIела цIакь ахтардибарес». ИлхIелира дитIакIили някъбани дердахъиб рахажуни ва иб: «Ва дила хьунул ну Аллагьла ﷻ вали сайра, иш дунъялизиб набчибад селра чедихIебиркур, ишди дила бекIличирти гъез ахIенси». Илала духъяна 8 чури лерри. Ил багьурли гIергъи, хьунуй мурул усуси замана кьицIдарили чурми илдачил вигьун. Чевсаргъиб мурул ва хьарбаиб гьалабван: «Чили сайра ну вигьунси?» – «Нуни вигьунсири хIела цIакь ахтардибарес». Ил се барили хьалли ватухъес хIейуб. Ил аргъили хьунуй капурти жибариб. БакIили илдани ил чула мицIираг лугьуси мерличи тIайзи вигьун. Капуртани илала лихIби кьисдариб, хIулби адитIун, кIунтIби, лезми някъби ва кьяшми кьисдариб. Илди лебилра капурти илабси хъалчлиуб цахIнабикилри.
Ил замана Аллагьли ﷻ ШамгIунничи малаик вархьиб. Дугьаизурли сай. «ХIед се барили дигахъи?». «Наб цIакь дигаси иш ну вигьунси тIал убасили хъалч ишдачи кабикахъес ва лебилра ишди кабушес». Аллагьли ﷻ илис цIакь бедиб тIал кабикахъес, хъалчлиуб лебилра илди бебкIиб, илдачил рарх илала хьунулра. Амма сай биалли, мицIирли калун. Аллагьли ﷻ сагъдариб илала лерилра биркIанти. Илала гIергъи ил 1000 гьатIи баз калун гIибадат бирули, дугурби тIагIятлизир мицIирдирули, ва хIерейс дубурцули.
Иличила хабар таман-биубхIели, асхIябти бисесбяхIиб нуша секьяйда Аллагьличи ﷻ иличир дебали гъамдиишара или, нушала гIямру илала кьяйда духъянти ахIенгу. ИлхIели Аллагьу ТагIялани ﷻ бархьиб аят ишгъуна мягIнала. Лайлатуль Кьадрила дуги 1000 базличиб дурхъаси саби или. Аллагь ﷻ багьандан ил дуги гIибадатлизиб буркIуси адамли 83 дус ва имцIали деркIибсилизи халирули сай.
Ил дуги, ризкьи ва баракат дуртIути малаикуни ванзаличи кабицIур, ва илдачил варх ЖабрагIилра кайцIур лерилра ил дусла духIнар Аллагьли ﷻ кьадардарибти гIяхIти ва вайти анцIбукьуначил. Илди малаикуни тиладибикIар Аллагьлизи ﷻ, дуги мицIирбирути гIябидунала (лугърала), бунагьуначивад чевверхахъес или.
Амма леб адамтала жура, ил дуги, чула бунагьуни умухIедирутира
Шала диркухIели ЖабрагIил малаикли илди малаикуни жибиру. Ва илдани хьарбиу: «Ва ЖабрагIил! Аллагьли ﷻ се бариба нуша тиладидикIути, Сунела динничи чекабизурти лугърас?» ЖабрагIилли чарбиру: «Аллагьли ﷻ умубариб лебилра иманничилти адамти, амма 4 журала адамти ахIенти:
- Держлизи ахъибти;
- Чула бегIтачи лехIхIейхъути;
- Чула тухумдеш къябаибти;
- Чула динна узичи гьимбукIили, хIябал бархIиличир имцIали гъайхIебикIути.
Гьачам Идбаг ﷺ дуравхъун хъуливад, адамтази ил дугила кьиматличила ва мурт сабил заманаличила бурисра или. Гьунчиб ил дугиличила жалбикIути кIел асхIяб къаршибикиб, илдачи лехIяхъили гIергъи Идбагли ﷺ иб: «Ну ил мурт сабил хIушази бурисра или дуравхъунсира, амма хIушала жалти дакьили гIергъи, нуни пикри барсбарира. Наб гьанбиркули саби илизиб хIушаб халаси пайда бирар или. СенахIенну гIибадат барес дигути адамтани къайгъибиру лебилра базлизиб дураберкIес, хаслира гIергъити 10 дугилизир. Рахли нуни бурасри мурт сабил ил дуги, хIушани ца ил дугицун къайгъибиридая, илкьяйда Рамазан базла халаси ужра батурли хусранни кавладая».
Мурт саби ил дуги - или нуша къалабадикIулра, илизиб гIибадат барили вегIла дунъяла хIянчурбачи чардиэс. Илкьяйда хIебиахъес багьандан Аллагьли ﷻ Лайлатуль Кьадрила дуги нушазибад дигIянбарили сай, бурули бирар 27 эсил дуги саби или жутли ахIенти дугурбазиб саби или. Нушани динна узби ва рузби къайгъибирехIе Рамазан базла лерилра дугурби гIибадатлизир деркIес.
БегIлара камси ил дугила гIибадат саби дугила, таравихIла ва савлила дехIибала жамагIятличил дарх дарни. Илди дарибси адам Лайлатуль Кьадрила дуги мицIирбарибсилизи халирули сай. Ил дуги Аллагьли ﷻ нушала балга-дугIя кьабулдирули сай, илгъуна имкан нушаб батес лайикьли хIебирар.
Дунъялизир гIягIнисира тиладибирехIе, амма ахиратличила хъумхIертехIе. Умуси уркIиличил къаршидиркехIе ил дугиличил. Иш дунъяличиб селра лебси ахIен нушала уркIи гIергъибухъеси, рахли чили-биалра децIагеси селра барили биалли, яра цархIил секIайчила уркIи пикрибикIули биалли илди лерилра урасили уркIилизирад Аллагьличи ﷻ дугьадилзехIе. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ нушала уркIилизи хIеръибхIели селра гIяйиббареси агарли диэс къайгъибирехIе.
Аллагьли ﷻ нушаб мисаллис гили сай Расулюллагьﷺ.
ГIяйшатличибад бурули саби МухIяммадли ﷺ буриб или: «Я ГIяйша! Цалра дугилизир хIу камарилхьад русаэс, ишди 4 секIал хIедарили:
- Лебилра Кьуръан белчIен;
- Идбагуназибад шафагIят тиладибара Кьиямала бархIилис.
- Лебилра бусурмантачивад Аллагь ﷻ чевверхни тиладибара
- ХIяжра гIумрара дара».
Я Аллагьла Расул ﷺ, хIечибад кьурбан биабну дила неш ва дудеш! ХIуни набчи хъарбарири кахIерихьахъес илди авалра секIал хIедарили, ца дугилизир илди дарес секьяйда вируси? ХIуни гIеббура. ИлхIели пишвяхъили иб Идбагли ﷺ: «Я ГIяйша , хIед къиянхIедулхъан дарес, илди нуни дурибти. Ишди гьандушибти дарадли баибси саби:
- ХIябал «Кьулгьу» делчIадли, Кьуръан гьалабад гIела бикайчи белчIунсигъуна бирар;
- Салават бушадли набчира ва цархIилти идбагуначира, нушани бирехIе Кьиямализиб шафагIят;
- Балга барадли бусурмантала бунагьуни урдуцаб или, илди хIечи разибирар;
- ИгIтикьад (бирхаудиличил) дигиличил иш гIергъиси тасбихI белчIадли, хIяжра-гIумрара дарибсигьуна кери бирар:
سُبْحَانَ اللهِ، وَ اَلْحَمْدُ للهِ،وَ لَا إِلَهَ إِلاَّ اللهُ،وَ اَللهُ أَكْبَرُ وَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللّهِ العلي العظيم
«СубхIяналлагьи валхIямду лиллагьи ва ла илагьа иллаллагьу валлагьу акбар, ва ла хIявла ва ла къуввата илла биллагьил гIялийил гIязим».
Лайлатуль Кьадрила иш балга имцIали бучIни гIяхIли саби:
اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ كَرِيمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي
«Аллагьумма иннака гIяфуввун каримун тухIиббул гIяфва фагIфу гIянни».
Лайлатуль Кьадрила дугилизир дирути дехIибала
Лайлатуль Кьадрила дуги дигIянали биъни багьандан, дехIибала Рамазан базла гьар дугилизир дирес гIягIнибиркур. Гьар дуги дирес хIедирадалли, гIергъити вецIалра бархIилизир, витрула (жутти) дугурбазиб дарес къайгъибарая. ДегIла камти дехIиба ракагIятуни 2 сари. Сецад диадаллира дара кIикIел ракагIят дирули. Нигет биру ишкьяйда: «Нуни нигет барира Лайлатуль Кьадрила дугилизир дирути суннатуназирадли 2 – ракагIятла дехIибала дарес Аллагьла ﷻ разидеш багьандан, Аллагьлис ﷻ «Аллагьу Акбар». Гьар ракагIятлизиб «АльхIямлис» гIергъи, гьачам «Аль-Кьадр», хIябал «Кьулгьура» дучIа. Салам бушили гIергъи, Идбагличи ﷺ салаватра буршу. Илди дехIибултала ургар селизивалра виркьни, гъайикIни гIяхIси ахIен. ГIур балгара биру. Адамла уркалунти дехIибала диалли, илди черахъес узни илди дугурбазив гIяхIси саби.
Аллагьли ﷻ тавфикь бараб илкьяйда гIибадат барахъес. Амин.