бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Мункар ва Накир

Мункар ва Накир

Мункар ва Накир

ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ сунела ахъриличибли дунъяличирти лерилра мицIиртира мицIирли ахIентира секIал ахъакIахъубси сай. Илди-ургаб лебти саби малаикунира – Аллагьлис ﷻ къуллукъличибти лугъри. Илди нурлизибад акIахъубти саби, илдала жинс агара, илди букути ахIен ва сегъунтилра бунагьуни дирути ахIен. Илди мурталра ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ гIибадатлизибти ва гьар секIайзиб Илис мукIурти саби.

 

Чихъали саби Мункар ва Накир?

Илди кIел малаик саби, адамла рухI асили, иш дунъя бархьбатурли гIергъи, иличил хьарбауд дурабуркIути. Илди адамличи хIяблизи лябкьути саби ва деркIибти гIямруличила, Аллагьличила ﷻ, Идбагличила ﷺ, сегъунти баркьудлуми дирусирил хьархъарбиути саби.

Илдани адамлизи хьардиу: «Чи сая хIела Аллагь ﷻ? Чи сая хIела Идбаг ﷺ? Се дин саби хIела?» - ибти суалти. Адамли дедибти жавабти хIясибли, илди кIел бутIаличи: гIяхIтачира вайтачира буртIути саби.

Илдас Мункар (кахси, урехила) ва Накир (валхIелуси) бикIар, сенахIенну, илди вебкIибсиличи сунени гьалаб чехIебаибси, урехиласи сипатличил гьалабилзухIели.

Идбагла ﷺ хIядислизиб бурни хIясибли, илди шинкьян цIударти бирути саби. Ибну ХIажар аль-ГIяскьалянини илдачила сунела «ФатхI аль-Бари» жузлизиб бурули сай: «Илдала хIулби дубсила шанггъунти, ганжуби кьулала никубицад, тIамри къукъу-рямкьгъунти сари.

Илкьяйдали бурули саби, ил тяхIярличил илдани гьарил вебкIибсила ГIизрагIил малаикли рухI айсули кьяйда, гьарил бусурмайзира бусурман ахIенсилизира суалти дедлугути сари или.

Абу Гьурайрачибад бурули саби, адам хIяриихьили гIергъи, иличи кIел цIяб-цIудара малаик лябкьян. ВебкIибси бусурман виалли, сай мицIирхIели кьяйда «Аллагь ﷻ ца ахIенси цархIил агара ва МухIяммад ﷺ – Аллагьла ﷻ Идбаг ва Расул сай» или буру. Малаикунани илизи иру: «Нушани багьурра хIуни илкьяйда бурни». ИлхIели илала хIяб шалабирар ва 70 газа някъла кьадар гьарзабирар.

Рахли вебкIиси мунапикь виалли, илдала суаллис илини жаваб луга: «ХIебалас, нуни адамтани бурули бакьира, нуни биалли илдани бурибси тикрарбирира…». Илдани иру: «Нушани багьурра хIуни илгъуна жаваб лугни». ИлхIели ванзаличи хъарбиру кьакьабиахъес ва гъярцIабиахъес, илала шалиуртIала цализи ца дархесли. Ил Аллагьли ﷻ гIязабуркIур, илавад ахъуцайчи» (Тирмизи).

ХIядислизиб буриливан, илди малаикуни гьарилличи ца сипатличил башар. Амма адабчебти, мутIигIти, ЧевяхIси Аллагьли ﷻ белкIунсиличи чекабизурли, илала къадагълумачибад гьарахъти лугърачил илди хIялимли бирар. Мунапикьуначил биалли, чусра Жагьаннаблизиб бегIлара кахси мер хIядурбарибси, чурхтили бирар.

ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ нушара Мункар ва Накир хIялимли дугьабилзутазирадли диахъаба. Амин!

 

 

Наида Гъуруева

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Овощуназир диъла къяжни

ГIягIнидиркур: Диъ – 600 гр; жерши – 2; гидгари – 1; кинза – 1 хала; зе – 2 ч. кьулса; декь – 1 халаси кьулса; кориандр – 1 ч. Кьулса; цIудара исиут ½ ч.кьулса; гречка – 300 гр; набадари – 1; картошка – 2; хIунтIена...


Юсуф Идбаг

(бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   Буньяминра ватурли, хъайгIи чарбухъун илди, Якьубли хьаркабаиб, урши чинава, или. - Туснакълизив тевал, - иб, - хъулкидеш багьанали, - Хъулкидеш дирухIели, хIушани чебаадав? Ил секIал бирхIебирни балас дила уршили, Аллагьла ﷻ кьадарличи сабурбирисра...


ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир...


Таяммум

Таяммум – шин агархIели яра илди чедетаахъили, гIягIниси тяхIярли дарес биркIантас зарал бетарухIели, шинна мерлар гIянжи дузахъни саби. Таяммум дарес хIяжатбиркур (чеббирар):   1.Дазала дарес шин агархIели (алав-гьалав сунени вявъибхIели тIама бакьеси мерлаб, 200 метрла радиусличир...


Суалти-жавабти

- Сегъуна сура бучIес гIяхIси убкIуси адамла мякьлаб? - УбкIуси адамла мякьлаб гIяхIсилизи халбируси саби «Ясин» сура бучIни ва «Ар-РагIд». Мисаллис, Дагъистайзиб имцIаливан «Ясин» сура бучIули бирар, хIятта «Ар-РагIд» сура бучIни мягIничебсилизи...