бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Мункар ва Накир

Мункар ва Накир

Мункар ва Накир

ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ сунела ахъриличибли дунъяличирти лерилра мицIиртира мицIирли ахIентира секIал ахъакIахъубси сай. Илди-ургаб лебти саби малаикунира – Аллагьлис ﷻ къуллукъличибти лугъри. Илди нурлизибад акIахъубти саби, илдала жинс агара, илди букути ахIен ва сегъунтилра бунагьуни дирути ахIен. Илди мурталра ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ гIибадатлизибти ва гьар секIайзиб Илис мукIурти саби.

 

Чихъали саби Мункар ва Накир?

Илди кIел малаик саби, адамла рухI асили, иш дунъя бархьбатурли гIергъи, иличил хьарбауд дурабуркIути. Илди адамличи хIяблизи лябкьути саби ва деркIибти гIямруличила, Аллагьличила ﷻ, Идбагличила ﷺ, сегъунти баркьудлуми дирусирил хьархъарбиути саби.

Илдани адамлизи хьардиу: «Чи сая хIела Аллагь ﷻ? Чи сая хIела Идбаг ﷺ? Се дин саби хIела?» - ибти суалти. Адамли дедибти жавабти хIясибли, илди кIел бутIаличи: гIяхIтачира вайтачира буртIути саби.

Илдас Мункар (кахси, урехила) ва Накир (валхIелуси) бикIар, сенахIенну, илди вебкIибсиличи сунени гьалаб чехIебаибси, урехиласи сипатличил гьалабилзухIели.

Идбагла ﷺ хIядислизиб бурни хIясибли, илди шинкьян цIударти бирути саби. Ибну ХIажар аль-ГIяскьалянини илдачила сунела «ФатхI аль-Бари» жузлизиб бурули сай: «Илдала хIулби дубсила шанггъунти, ганжуби кьулала никубицад, тIамри къукъу-рямкьгъунти сари.

Илкьяйдали бурули саби, ил тяхIярличил илдани гьарил вебкIибсила ГIизрагIил малаикли рухI айсули кьяйда, гьарил бусурмайзира бусурман ахIенсилизира суалти дедлугути сари или.

Абу Гьурайрачибад бурули саби, адам хIяриихьили гIергъи, иличи кIел цIяб-цIудара малаик лябкьян. ВебкIибси бусурман виалли, сай мицIирхIели кьяйда «Аллагь ﷻ ца ахIенси цархIил агара ва МухIяммад ﷺ – Аллагьла ﷻ Идбаг ва Расул сай» или буру. Малаикунани илизи иру: «Нушани багьурра хIуни илкьяйда бурни». ИлхIели илала хIяб шалабирар ва 70 газа някъла кьадар гьарзабирар.

Рахли вебкIиси мунапикь виалли, илдала суаллис илини жаваб луга: «ХIебалас, нуни адамтани бурули бакьира, нуни биалли илдани бурибси тикрарбирира…». Илдани иру: «Нушани багьурра хIуни илгъуна жаваб лугни». ИлхIели ванзаличи хъарбиру кьакьабиахъес ва гъярцIабиахъес, илала шалиуртIала цализи ца дархесли. Ил Аллагьли ﷻ гIязабуркIур, илавад ахъуцайчи» (Тирмизи).

ХIядислизиб буриливан, илди малаикуни гьарилличи ца сипатличил башар. Амма адабчебти, мутIигIти, ЧевяхIси Аллагьли ﷻ белкIунсиличи чекабизурли, илала къадагълумачибад гьарахъти лугърачил илди хIялимли бирар. Мунапикьуначил биалли, чусра Жагьаннаблизиб бегIлара кахси мер хIядурбарибси, чурхтили бирар.

ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ нушара Мункар ва Накир хIялимли дугьабилзутазирадли диахъаба. Амин!

 

 

Наида Гъуруева

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5,6 – ибил номертазиб)   ТIалаб хIясибли декIарбикни Хьунуйзиб ихтияр лебси саби муруйзи магьар кабушахъес тIалаббарес, эгер муруй сунечи шаригIятли хъардарибти таманхIедиралли. ИлхIели илини муруй бедибси магьарла мас чарбарес гIягIниси саби, чула-ургаб гъамдеш бетаурли...


ХIижаб бихнила 10 сабаб

Чумал дус гьалаб нуни хIижабла мягIна гьаргбарира, ва ЧевяхIсила уркIецIиличибли гьанна разидешличил ил бихулра. Иш белкIлизиб нуни бусурман хьунул адамтани хIижаб бихнила сабабтачила бурис. Рирхулра ишди баянтани цархIилти рузбира илгъуна баркьуди дураберкIахъес уркIичеббиру.   Се саби...


Цаибил мер

Школализиб «Къияндешлизибти халкьлис кумекбирни» бикIуси уличил конкурс бетерхур. «…Цаибил мерлис приз бедлугули саби Аслямлис! КIиибил мер сархули сай Рашидли! ХIябъибил – МяхIмудли! Тиладибирулра хIябалра сценаличи абацIахъес ва чула шабагъатуни касахъес»,...


Дурхъати дугьби

ЧевяхIси Кьудратла ВегIли декIарбарибти дурхъати идбагуни адаб хIяяла ва сабурла шайчиб адамтас гIибратли бирутири. Илдазибад гьарилла дугIя лебсири, илала кумекличил Аллагьличи ﷻ дугьабилзутири ва ЧевяхIсини илдас жаваб чарбирусири.   Айюб Идбагла дугIя Айюб Идбагличила нушани газетала...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...