бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ЖумягIла бурхIнала хасдешуни

ЖумягIла бурхIнала хасдешуни

ЖумягIла бурхIнала хасдешуни

Идбаглизи ﷺ хьарбаибхIели жумягIла духIнарти бурхIначила илини буриб:

«Итни бархIи сапар барес ва вачар барес гIяхIси саби. ШугIяйб Идбаг ил бархIи сапарлизи дуравхъунсири ва вачарла хайри сархибсири».

Талат бархIиличила хьарбаи-бхIели илини буриб:

«Ил бархIи дахъал хIи картIибси бархIи саби. Талат бархIи ХIявала хIяйз бехIбихьибсири. Ил бархIи Кьабилли ХIабил кавшибсири. Жавжис Идбаг, Закария Идбаг ва илала урши ЯхIъя кабушибтири. ФиргIявай Муса Идбагличи бирхаурхIели сунела палчиби кабушибтири. Илкьяйдали ил бархIи ФиргIявай сунела хьунул Асия карушибсири Мусачи рирхули бусурман дин кьабулбарни багьандан. Ил бархIи исраилла уршбани кьял белгьун.

Талат бархIи Идбагли ﷺ къадагъабариб хIи дурайахъес. Ил бархIилизиб ца сягIят лебси саби ва иличи хIи дурайъни цугбикалли, хIи тIашхIедилзан, тIашдизаллира адам вебкIес асубирар.

Талат бархIи ЧевяхIси Аллагьли ﷻ иблис Алжанализибад дурабушили, ванзаличи игьубсири. Ил бархIи жагьаннаб акIахъубси саби (Аллагьли ﷻ берцуди бараб сунезибад).

Ил бархIи Аллагьли ﷻ ИзрагIил малаикличи хъарбариб адамтала рухI айсахъес. Айюб Идбаг ил бархIи балагьлизи викиб».

АрбягI бархIиличила хьарбаибхIели, Идбагли ﷺ буриб ил талихIагрила, балагьунала бархIи биъниличила. Ил бурибсила сабаб саби – ил бархIи ФиргIяван сунела адамтачил варх урхьназив кагIиб. Ад ва Самуд кьаманала халкьани агарбарибтири, СалихI Идбагла халкьра.

АрбягI бархIи никуби кьицIхIедирахъес бурули саби, изай (проказа) зягIипикес асубирни багьандан. ЗягIипсиличира ил бархIи гьавикIни гIяхIси ахIен.

Ил бархIи маркIачIила замана сабаайчи барибси балга кьабулбиру. Ил бархIи Идбагла ﷺ балга кьабулбарибсири сунечи къаршили дурабухъунти кьаманачи къаршиси. Илкьяйдали арбягI бархIи бехIбихьибси баркьуди ахирличи биркур, ил багьандан гIилму яра жузи руркъес арбягI бархIи гIяхIси саби».

Хамис бархIиличила Идбагли ﷺ буриб: «Ил бархIи хIяжатуни детурхуси бархIи саби. ВегIла къуллукъуни дарес хIякимтачи, вегIбекIуначи вашес гIяхIси бархIи саби. Ибрагьим Идбаг Мисрила пачачи вакIибсири ва сунес гIягIниси бетерхахъур. Илис пачали ХIаджар пешкешрариб – ИсмягIилла неш».

ЖумягI бархIиличила Идбагли ﷺ буриб, жумягI бархIи магьар дирхьнила бархIи биъни. «Ил бархIи Адамра ХIявара, Идбаг Юсупра Зулайхара, Идбаг Муса ва ШугIайбла рурси, Идбаг Сулайбан ва Белкис хъайчикабиибтири». Нушала Идбагла ﷺ Хадижачилти ва ГIяйшачилти магьарра ил бархIи сарри дихьибти. ЖумягI бархIи урши-рурси хъайчикабатес, магьар дихьес гIяхIси бархIилизи халбируси саби. Мекъ биалли мурт-дигара барес вирар, бузрачи ва бурхIначи хIерхIеили.

Ибну ГIяббасличибад баахъили саби: «ЖумягI бархIи никуби кьицIдарибсила ЧевяхIсини илала кьаркьайзибад изала дурайу ва сагъвиру. Никуби кьицIдарили гIергъи някъби дирцес хъуммартидая.

Сут бархIиличила Идбаглизи ﷺ хьарбаибхIели, илини буриб: «Сут бархIи ламартдешла ва хIиллакардешла бархIи саби». Ил бархIи кьурайшитунани учибикили пикрибарибсири Идбагличи ﷺ къаршили дурабухъес. Сут, алхIят, талат бархIи палтар ирсес балхIебикибсилизи халбируси саби.

АлхIят бархIиличила Идбагли ﷺ буриб, ил бархIи хъулри тIашдалтес, хъу бегIес, галгуби удатес гIяхIси бархIи саби или. АлхIят бархIи ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Алжана акIахъубси саби ва Алжанала галгуби удатурти сари.

Гьарил нушаб гибси бархIилис ЧевяхIси Алагьлис ﷻ шукру бирес чебиркур. ТалихIагарси ва баракатагарси бархIи саби бусурмайс илини бунагьуни ва вайти баркьудлуми дируси бархIи. ГIяхIти баркьудлуми дирути бурхIни диалли гIяхIти сари.

Ахъри габ нушаб ЧевяхIси Аллагьли ﷻ лерилра бурхIни гIяхIли дуркIахъес.

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...


Юсуф Идбаг

- Ишавад архIякьядра наб дигул хIебарили, Ну рикIуси хIейкIадли къиян-жапа дахъдирис. Ил замана Зулайха унза гIекIес дуцIрухъун, Илис дигул хIебарес, Юсуф хъярхъли гьавухъун, ГIеларадли хъямрики, буциб хIева, гъярбердиб, Илизивад верцили, Юсуф хIилхIи дуравхъун. Зулайхара аррякьи, ГIязизлизи...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...


Бакиличила

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира. Камси...