бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ЖумягIла бурхIнала хасдешуни

ЖумягIла бурхIнала хасдешуни

ЖумягIла бурхIнала хасдешуни

Идбаглизи ﷺ хьарбаибхIели жумягIла духIнарти бурхIначила илини буриб:

«Итни бархIи сапар барес ва вачар барес гIяхIси саби. ШугIяйб Идбаг ил бархIи сапарлизи дуравхъунсири ва вачарла хайри сархибсири».

Талат бархIиличила хьарбаи-бхIели илини буриб:

«Ил бархIи дахъал хIи картIибси бархIи саби. Талат бархIи ХIявала хIяйз бехIбихьибсири. Ил бархIи Кьабилли ХIабил кавшибсири. Жавжис Идбаг, Закария Идбаг ва илала урши ЯхIъя кабушибтири. ФиргIявай Муса Идбагличи бирхаурхIели сунела палчиби кабушибтири. Илкьяйдали ил бархIи ФиргIявай сунела хьунул Асия карушибсири Мусачи рирхули бусурман дин кьабулбарни багьандан. Ил бархIи исраилла уршбани кьял белгьун.

Талат бархIи Идбагли ﷺ къадагъабариб хIи дурайахъес. Ил бархIилизиб ца сягIят лебси саби ва иличи хIи дурайъни цугбикалли, хIи тIашхIедилзан, тIашдизаллира адам вебкIес асубирар.

Талат бархIи ЧевяхIси Аллагьли ﷻ иблис Алжанализибад дурабушили, ванзаличи игьубсири. Ил бархIи жагьаннаб акIахъубси саби (Аллагьли ﷻ берцуди бараб сунезибад).

Ил бархIи Аллагьли ﷻ ИзрагIил малаикличи хъарбариб адамтала рухI айсахъес. Айюб Идбаг ил бархIи балагьлизи викиб».

АрбягI бархIиличила хьарбаибхIели, Идбагли ﷺ буриб ил талихIагрила, балагьунала бархIи биъниличила. Ил бурибсила сабаб саби – ил бархIи ФиргIяван сунела адамтачил варх урхьназив кагIиб. Ад ва Самуд кьаманала халкьани агарбарибтири, СалихI Идбагла халкьра.

АрбягI бархIи никуби кьицIхIедирахъес бурули саби, изай (проказа) зягIипикес асубирни багьандан. ЗягIипсиличира ил бархIи гьавикIни гIяхIси ахIен.

Ил бархIи маркIачIила замана сабаайчи барибси балга кьабулбиру. Ил бархIи Идбагла ﷺ балга кьабулбарибсири сунечи къаршили дурабухъунти кьаманачи къаршиси. Илкьяйдали арбягI бархIи бехIбихьибси баркьуди ахирличи биркур, ил багьандан гIилму яра жузи руркъес арбягI бархIи гIяхIси саби».

Хамис бархIиличила Идбагли ﷺ буриб: «Ил бархIи хIяжатуни детурхуси бархIи саби. ВегIла къуллукъуни дарес хIякимтачи, вегIбекIуначи вашес гIяхIси бархIи саби. Ибрагьим Идбаг Мисрила пачачи вакIибсири ва сунес гIягIниси бетерхахъур. Илис пачали ХIаджар пешкешрариб – ИсмягIилла неш».

ЖумягI бархIиличила Идбагли ﷺ буриб, жумягI бархIи магьар дирхьнила бархIи биъни. «Ил бархIи Адамра ХIявара, Идбаг Юсупра Зулайхара, Идбаг Муса ва ШугIайбла рурси, Идбаг Сулайбан ва Белкис хъайчикабиибтири». Нушала Идбагла ﷺ Хадижачилти ва ГIяйшачилти магьарра ил бархIи сарри дихьибти. ЖумягI бархIи урши-рурси хъайчикабатес, магьар дихьес гIяхIси бархIилизи халбируси саби. Мекъ биалли мурт-дигара барес вирар, бузрачи ва бурхIначи хIерхIеили.

Ибну ГIяббасличибад баахъили саби: «ЖумягI бархIи никуби кьицIдарибсила ЧевяхIсини илала кьаркьайзибад изала дурайу ва сагъвиру. Никуби кьицIдарили гIергъи някъби дирцес хъуммартидая.

Сут бархIиличила Идбаглизи ﷺ хьарбаибхIели, илини буриб: «Сут бархIи ламартдешла ва хIиллакардешла бархIи саби». Ил бархIи кьурайшитунани учибикили пикрибарибсири Идбагличи ﷺ къаршили дурабухъес. Сут, алхIят, талат бархIи палтар ирсес балхIебикибсилизи халбируси саби.

АлхIят бархIиличила Идбагли ﷺ буриб, ил бархIи хъулри тIашдалтес, хъу бегIес, галгуби удатес гIяхIси бархIи саби или. АлхIят бархIи ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Алжана акIахъубси саби ва Алжанала галгуби удатурти сари.

Гьарил нушаб гибси бархIилис ЧевяхIси Алагьлис ﷻ шукру бирес чебиркур. ТалихIагарси ва баракатагарси бархIи саби бусурмайс илини бунагьуни ва вайти баркьудлуми дируси бархIи. ГIяхIти баркьудлуми дирути бурхIни диалли гIяхIти сари.

Ахъри габ нушаб ЧевяхIси Аллагьли ﷻ лерилра бурхIни гIяхIли дуркIахъес.

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению)...


Се бируси?

– Адамли урхIла беткахъибси мицIираг баргили виалли се бируси?   – Эгер адамли шила яра шагьарла дураб урхIла мицIираг баргалли, илизиб ихтияр лебси саби ил сунечил барх арбукес, сунес батес ахIи, илала хужаим варгайчи мяхIкамбарес багьандан. Илкьяйдали илини къайгъибарес...