бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

22 дус виубхIели мадраса абхьиб

22 дус виубхIели мадраса абхьиб

МухIяммадакрам Биярсланов акIубси сай Губданила шилизив 1973 ибил дуслизив. Сунела гIямрула бекIлибиубси мурад – мадраса илини Губданиб 22 дус виубхIели, абхьибсири. Мадрасализиб динна кьанунти ва гIилму чедетаахъили руркънила дурабад, Кьуръан бучIахъесра бурсибирути саби. Губданила мадрасала бучIантани ва хIяфизунани конкурсуначир мурталра гьаларти мерани сархули бирар.

ДР-ла муфтий шайх ГIяхIмад-Апандила гьанбикуназибад: «Нуни гIяхIил валуси тяниш къаршивикибхIели, хьарбаира: – Уршилис чи бикIара?

– МухIяммадакрам, ил дила мугIяллимла ва юлдашла у саби. ИлхIели ну разивиубра, ил мугIяллим МухIяммадакрам нунира гIяхIил валусири ва хIурматбирусири. ИтхIейчивад виштIал МухIяммадакрам наб гьатIира дигусили ветаурсири…» Мадраса абхьес МухIяммадакрам дебали халаси къайгъиличил хIядурикIусири. Гьарил шайчибад ил масъала чебетаахъили хIербарибсири. Мадрасаличил дарх тIашдатурти: спортзал, футболла майдан, волейболлис хасбарибси мер ва цархIилтира секIал, илди гьаннара дузули сари. Давлачебси библиотекализир диннацун ахIи, светский журала гIилмула жузира лер, илкьяйдали электронный тяхIярла дахъал баянтира. Илаб чебетаили, халаси жавабкардешличил бузути мугIяллимти МухIяммадакрамличил бузули калунти саби. Гьалаб кьяйда, сут бархIи учибикили, багьудиличил дархдасунти аргъбаибти масъулти ирзули бирар.

М у х I я м м а д а к р а м виштIахIейчивад шила гIялимтачив учIули гIилму дяркъурсири. ХалаваибхIели Пакистаннизиб белчIуди таманбарили, хIяфиз ветаурли чарухъун, илаб илис пурбан (ижаза) бедибсири. ИлхIели сабри кьасбарибси илини шилизиб мадраса абхьес. Ил пикри гIямрулизиб бетерхахъурли гIергъи, Сириялизи арякьи, илабра 3-4 дусла белчIуди хъараахъурсири. Илабра бедибсири илис ижаза. Дагъистанна муфтийла кумекчи, ГIябдуллахIяжи Хидирбековли бурни хIясибли, МухIяммадакрамли абхьибси имам Ан-Нававила уличилси мадрасализи бучIес, нушала республикализибадтицун ахIенну, цархIилти мермусаличибадра башути саби. Илабад дурабухъунти лебил дунъяличибра машгьурти хIяфизуни бетаурти саби.

«Ил мадраса тIашбатурси мер ца адамла, гIялим ва хIяфиз – СухайхIяжила вегIдешлизиб бирусири. Совет хIукуматла манзил, ванзурби керасибхIели, илала рурси Къистаман рикIар дудешлизи: «Ва дила дудеш! Рахли Совет хIукуматли нушала ванза чарбаралли, хIуни се бирида?» «Я дила рурси, ванза чарбаралли, ил нуни мадраса барахъес вакьфулис балтас». 70 дус дикили гIергъи, ванзурби чардарибхIели, ил хьунул адамлизибад ихтияр сасили, МухIяммадакрамли мадраса тIашбалтес вехIихьибсири. ИмцIатигъунти машгьурти адамти халкьлис багалатили биэс, гIяхIти баркьудлуми дурадуркIес ибти пикруми-кьасаначил сабри хIербирути.

Илдалагъуна пикри сабри МухIяммадакрам Биярслановлара – шила жамигIятлис сай агархIелира калеси, виубсигъуна гIяхIдеш чебетаахъес… МухIяммадакрам мижитлавад дуравхъи, хъа унабурхIличи ветаибхIели, нешла хIулбала гьалав, къакълизи игьубли 2013 ибил дуслизив кавшибсири. Сецадла убяхIси баркьуди сабил, гIилму ва хIядисуни дяркъурси, Кьуръан уркIиличиб балуси хIяфизла жан къябаэс чили ихтияр бедили, чила някъ ахъбиубсири? Ил, бегIлара гIямру вавалидяхъибси замана, 39 дусцун сайри виубси. ИтхIели илала хIябал рурсилис гIергъи акIубси, 9 баз виубси урши левсири. Илини деркIибти камти гIямрула дусмазив дахъал гIяхIдешуни дарес, сунени пикридарибти детерхахъес валкьаур.

Илдигъунти адамтани – цIябдешлизир ухути урми кьяйда, алавчарти адамтас гьуни шалабирули, бархьдешличи аркуси дякь чебиахъули саби, хIятта чула жан кьурбандарили… Гьар дус Губданила шилизиб ил хъумхIертнилис багъишлабарибси балбуцличир, Кьуръан уркIиличиб бучIнила – хIяфизунала конкурсунира дурадуркIути сари, илкьяйдали республикала даражалара. МухIяммадакрам Биярслановла у бихуси кьакьакад гьар бархIи мутагIялимти дурсрачи башути саби, ва илала бархьси динна гьуни даимбирути саби…

НАИДА ГЪУРУЕВА

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


ГIурра гаджетунала асарличила

Гьалавван наб ца тяниш къаршиикиб. «Нуни дила дурхIнази телефон батахъес вирули ахIенра. Мурталра илизив хахамвикIули сай. Кебасасли, вяв-чIярлизи ихъули сай, ва вяхIес булан валилзули сай. Балули ахIенра се барес хIяжатлил», – викIи ил.   Марлира, гIергъити дусмазиб...


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...