Ғаилә йылын йомғаҡлап...

Ғаилә йылын йомғаҡлап...

Ғаилә йылын йомғаҡлап...

2024 йыл Рәсәйҙә Ғаилә йылы итеп иғлан ителде. Ислам динендә лә ғаилә ҙур әһәмиәтле урын алып тора. Сөнки ер йөҙөндәге бөтә тормош, дин тәғлимәтенә ҡараһаҡ, тәүге ғаиләнән – атабыҙ Әҙәм ғәләйһис-сәләм менән әсәбеҙ Һауанан – башланған.

 

Ябраил ғәләйһис-сәләм үҙе уларға Йәннәттә никах уҡыған, шунан һуң Аллаһу Тәғәләнең Әмере, Тәҡдире менән улар ергә төшөрөлөп, ерҙә йәшәй башлаған. Быға тиклем Аллаһ Әҙәм менән Һауаны ауыр һынау менән һынаған, аҙаҡ инде атабыҙҙы Һиндостанға, әсәбеҙҙе хәҙерге Сәғүд Ғәрәбстанының Джидда ҡалаһы еренә төшөргән.

Өс йөҙ йыл буйына Әҙәм ғәләйһис-сәләм менән Һауа ғаилә тормошон дауам итер өсөн бер-береһен эҙләгән. Был Аллаһу Тәғәләнән килгән оло бер һынау, ғаилә ҡәҙерен күрһәтә торған ғәләмәт бер билдә, тип әйтергә мөмкин. Сөнки тәүге кеше Йәннәттең түрендә йәшәһә лә, үҙенә күңел тыныслығы тапмаған. Фәҡәт әсәбеҙ Һауа яратылғас ҡына, күңеле урынға ултырған, йәшәү мәғәнәһе тапҡан. Аллаһу Тәғәлә Ҡөрьәндә әйтә (мәғәнәһе): «Аллаһу Тәғәләнең Барлығына дәлил: Ул һеҙгә бергә йәшәр өсөн үҙегеҙҙән үк ҡатын яратты − уның менән йән тыныслығы, тән рәхәтлеге табыр өсөн, арағыҙҙа мөхәббәт һәм рәхмәт урынлаштырҙы − никах сәбәбе менән...» («Рум» сүрәһе, 21-се аят)

Аллаһу Тәғәләнең Рәхмәте никахлы ғаиләгә генә яуа, тип әйтәбеҙ. Аллаһ Ризалығы ла никахлы ғаиләлә генә булырға мөмкин. Шуға күрә Әҙәм һәм Һауаны яратҡандан һуң Аллаһу Тәғәлә тормоштоң дауамын уларға ғаилә ҡороу, ир менән ҡатын булып йәшәү хикмәте аша тапшырған, нәҫелде дауам итергә ҡушҡан. Ул оло бер аманат һәм яуаплы вазифа! Шул вазифаны тейешенсә үтәгән әҙәмдең генә киләсәге бар.

Ғаилә ҡиммәттәрен онотһаҡ, тейешенсә белмәһәк, йәмғиәттәге ғаилә институтын баһаламаһаҡ, кешенең киләсәге юҡ, тигән һүҙ. Шуға был мәсьәләнең әһәмиәтен аңлап, Рәсәй хөкүмәте 2024 йылды Ғаилә йылы тип иғлан иткән. Был һүҙ өсөн генә түгел, йәмғиәттең бөтә ҡатламдарына, йәштәргә ғаиләнең ҡиммәтен, ҡәҙерен күрһәтер, иҫкә төшөрөр өсөн эшләнгән. Шуны онотмайса, ғаиләнең, дуҫлыҡтың ҡәҙерен белһәк ине. Яңғыҙҙар үҙ ишен, үҙ парын осратып, ырыҫ-сәғәҙәт менән тулы бәхетле ғаиләләр менән йәшәргә насип итһен ине. Илаһи әмин.

 

Рамаҙан Оморҙаҡов

Өфө ҡалаһы

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Хакимдарҙың золомлоғонан ҡурҡҡан кеше әйтә торған доға

«Аллааһүммә раббәс-сәмәәүәәтис-сәбғи үә раббәл-ғәршил-ғәҙыиим, күн лии жәәран мин (ошо ерҙә кемдән ҡурҡһа, шуның исемен атау кәрәк) үә әхзәәбиһии мин халәәьиҡик, ән йәфрута ғәләййә әхәдүн минһүм әү йәтғаа, ғәззә жәәрукә үә жәллә ҫәнәәьүк, үә ләә иләәһә илләә әнт». Мәғәнәһе: «Эй Аллаһ, ете күктең...


Дауыт пәйғәмбәр

Нисек кенә булмаһын, Сәбиғ Дауыттың йөҙөнсө ҡатыны була, ә бер генә ҡатынлы Аурия яңғыҙ ҡала. Һөйгәненән айырылыуҙы Аурия бик ауыр кисерә. Башта әйтелгәнсә, шәриғәттә бындай хәлгә тыйыу булмаһа ла, Аллаһтың яҡын ҡолдары өсөн был ҙур хата була. Дауыттың тәҡүәлек дәрәжәһен күтәрер өсөн, Аллаһу Тәғәлә...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әгәр миңә эт ҡағылһа, намаҙ алдынан кейемемде алмаштырырға кәрәкме? Эт үҙе нәжес (бысраҡ) хайуан түгел. Әммә уның шайығы нәжес. Шуға күрә: 1) әгәр һеҙ эткә ҡағылып та, уның шайығы кейемегеҙгә теймәһә, һеҙгә йыуынырға ла, кейем алыштырырға ла кәрәкмәй; шул килеш намаҙ уҡый алаһығыҙ (әгәр ҙә...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Ауылым муллаһы – ҡыҙылдар ҡорбаны

Әбелғата Ишемов (1865 - 13 ғинуар 1917)     Ауылыбыҙҙың инҡилабҡа тиклемге муллаларының береһе, ата- бабаһының төп сығышы ҡотанлы. Указлы мулла исеме Назараттың 2492-се Указы менән 1893 йылдың 12 майында раҫланған.   Төпкөлдә лә әленән-әле аҡтар, ҡыҙылдар, ҡоролтай, иҫкелек...