Башҡортостан – ғәзиз ватан

Башҡортостан – ғәзиз ватан

Ошо көндәрҙә Башҡортостаныбыҙҙың күп милләтле һәм күп конфессиялы халҡы Республика көнөн билдәләй. Был дәүләт һәм дөйөм халыҡ байрамы 1990 йылдың ун беренсе октябрендә Башҡортостандың дәүләт суверенитеты тураһындағы декларацияның ҡабул ителеүе менән бәйле. Ләкин, минең фекеремсә, бөгөнгө көндә был байрам бөтәбеҙ өсөн дә тик сәйәси генә түгел, ә күберәк патриотик мәғәнәгә эйә. Быуаттар буйы Ислам динен тотҡан башҡорт халҡыбыҙ өсөн дә был айырыуса мөһим, сөнки динебеҙҙең әхлаҡи ҡиммәттәр системаһында илһөйәрлек, тыуған илде һөйөү, кендек ҡаны тамған тупраҡты дошмандан һаҡлау, яҡлау үтә лә ҙур урын алып тора.

 

Тыуған ил, Ватан – ул беҙҙең ғаиләбеҙ, йорт-ҡурабыҙ, кендек ҡаныбыҙ тамған тупраҡ, һулаған һауабыҙ, эскән һыуыбыҙ, йәшәгән ауылыбыҙ, ҡалабыҙ, илебеҙ. Дөйөм тарихы, мәҙәниәте, уртаҡ теле булған халыҡты беҙ милләт тип атайбыҙ. Әҙәм балаһы милләтен һайламай. Теге йәки был милләт вәкиле булып тыуыу – Аллаһу Тәғәләнең һәр әҙәм балаһына биргән ҙур ниғмәте. Ошо ниғмәттең ҡәҙерен белеү, ҡайһы милләттән булыуға ҡарамаҫтан, тыуған телде, Раббыбыҙҙың баһалап бөткөһөҙ ниғмәте, ҡәҙерле аманаты тип белеп, быуындан быуынға, балаларға, ейән-ейәнсәрҙәргә тапшырыу – һәр иманлы кешенең вазифаһы. Балаларға дөрөҫ тәрбиә биреү, уларҙы оло Рәсәйебеҙҙә ватандаш булып йәшәүсе бөтә милләт вәкилдәрен дә хөрмәт итергә өйрәтеү ҙә илебеҙ киләсәге өсөн бик мөһим бөгөнгө көндә. Был турала Аллаһу Раббыбыҙ Ҡөрьән Кәримдең Әл-Хөжөрат сүрәһенең 13-сө аятында әйтә (мәғәнәһе): «Эй һеҙ, кешеләр! Беҙ һеҙҙе бер ир менән бер ҡатындан (Әҙәм менән Хәүәнән) яраттыҡ. Бер-береһе менән танышһын тип, һеҙҙе төрлө халыҡ, төрлө ҡәбилә иттек. Аллаһ хозурында иң хөрмәтле кеше иң тәҡүәле кеше була. Аллаһ, ысынлап та, белә, Ул хәбәрҙар!»

Был аятта Аллаһу Тәғәлә Әҙәм балаларын төрлө халыҡ, төрлө ырыу-ҡәбилә итеп яратыуының сәбәбен асыҡлай. «Бер-береһе менән танышһындар, аралашһындар өсөн», − ти, «Һуғышһындар, бер халыҡты башҡаһынан өҫтөн күреп, ҡан ҡойһондар өсөн», − тимәй.

Тимәк, Ислам динендә үҙ халҡыңды, милләтеңде һөйөү, яратыу бар, әммә уның менән артыҡ ғорурланып, башҡаларҙан өҫтөн күреү һис юҡ. Йәғни, Ислам динебеҙгә милләтселек һәм уның иң юғары дәрәжәһе нацизм һис тә хас түгел. Бөгөнгө көндә, йәғни, ватандаштарыбыҙ, яҡташтарыбыҙ махсус хәрби операция сиктәрендә нацизмдың йәйелеүенә ҡаршы йәндәрен аямай көрәшкән дәүерҙә, динебеҙҙең был әхләҡи принциптарын дөрөҫ аңлау һәм аңлатыу бик тә мөһим.

Республика көнө Башҡортостаныбыҙҙың бөтә халҡына ҡотло булһын! Аллаһ Раббыбыҙҙың туҡһан туғыҙ исеменең береһе һәм ошо гәзитебеҙҙең атамаһы булған «Әс-Сәләм», йәғни, тыныслыҡ биреүсе исеме бәрәкәтендә һуғыштар тиҙерәк туҡтаһын! Атайсалыбыҙ Башҡортостан һәм оло илебеҙ Рәсәй күге аяҙ, тыныс булһын! Мәсеттәребеҙ ғибәҙәт ҡылыусылар менән тулы булһын! Аҙандар яңғырап торһон! Ул-ҡыҙҙарыбыҙҙы, ейән-ейәнсәрҙәребеҙҙе иманлы, әҙәпле, тәрбиәле, белемле, илгә, халыҡҡа файҙалы ысын шәхестәр итеп үҫтерергә Аллаһ Раббыбыҙ Үҙе насип итһен!

 

Рамаҙан Омоҙаҡов,

Өфө ҡалаһы

2026-05-01 (Зөлҡағиҙә, 1447 йыл.) №5.


Өләсәйем нәсихәттәре

Ғаиләлә татыулыҡ, именлек булһын өсөн Улың (ҡыҙың) менән килен (кейәү) араһына ата-әсә ҡыҫылмаһын. Кеше алдында иреңдең бәҫен төшөрмә, бигерәк тә балалар алдында уны кәмһетеп, мыҫҡыл итмә. Һин яманларһың да оноторһоң, ә башҡалар онотмай һәм, ирең алдында үҙеңдең дә абруйың төшәсәк. «Иптәшем...


Ҡорбан салыу Аллаһу Тәғәләгә яҡынайта!

«Ҡорбан» һүҙе ғәрәп телендәге «ҡаруба» һүҙенән алынған. Был һүҙ яҡынайыу тигән мәғәнәне бирә. Дин тотҡан кешеләрҙең маҡсаты – Аллаһу Тәғәләгә яҡынайыу, Уның ﷻ рәхмәтенә ирешеү.   Раббыһының ризалығы өсөн ҡорбан салдырған кеше, оло фазиләттәргә...


Үтеп барышлай ғына...

Йәш сәйәхәтсе аҡыл эйәһендә туҡталған. Ул хужаның бар мөлкәте бер бәләкәй генә бүлмә, китаптар өйөлгән өҫтәл, ятып йоҡларға һике икәнен генә белеп шаҡ ҡатҡан.   Йәш кеше: «Остазым, ә ҡайҙа һеҙҙең йорт йыһаздары?» – тип һораған аптырап. – Ә ҡайҙа һинеке? – тигән...


Стәрлебаш мәҙрәсәһе

Стәрлебаш – элек-электән үҙенең мәҙрәсәләре менән дан тотҡан. Архив материалдары буйынса, Стәрлебашта тәүге мәҙрәсә 1720 йылда асыла. Уға Дәүләт Думаһы ағзаһы Мөхәмәтшакир Туҡаев нигеҙ һала.   Мәҙрәсәлә көслө дин әһелдәре белем бирә. Әммә мәҙрәсә Ниғмәтулла Биктимер улы Туҡаев (1772-1844 й.) һәм...


«Тура юлға күндер, эй Раббым!..»

Яҙҙың иң матур бер ҡояшлы көнөндә Башҡортостаныбыҙҙың үҙәгендә урынлашҡан Сәйетбаба ауылына юлға сыҡтыҡ. Юлдаштарым менән һүҙебеҙ берегеп, көндөң, тәбиғәттең матурлығына һоҡланып, ауылға барып еткәнде һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ.   Ауылға кергәс тә һул яҡта урынлашҡан Әбйәлил ишан Ҡанһөйәр улының...