Рабиғел әүүәл айы

Рабиғел әүүәл айы

Рабиғел әүүәл айы

Барыбыҙ ҙа белә: Рабиғел әүүәл − ул ер йөҙөндә Аллаһтың һуңғы Рәсүле, Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд салләллаһу ғәләйһи үә сәлләмдең тыуған айы.

 

Әлбиттә, Мөхәммәд ﷺ өммәтенән булыуыбыҙ, уның ер йөҙөнә ни өсөн ебәрелеүен белеүебеҙ, уның сөннәтен тотоуыбыҙ − беҙҙең өсөн ҙур бәхет. Күптәребеҙ был айҙы байрам һымаҡ ҡаршылай, мәүлит үткәрә, Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ тормошо, уның сифаттары тураһында уҡыуҙар ойоштора. Былар бөтәһе лә яҡшы. Әммә беҙ, балаларыбыҙ ишетһен, белһен өсөн, Пәйғәмбәр ﷺ тураһында көн һайын нимә лә булһа, һөйләргә тейешбеҙ. «»

Изге Ҡөрьәндә Аллаһ Мөхәммәдкә ﷺ әйтә (мәғәнәһе): «Беҙ һиңә тиклем килеп киткән пәйғәмбәрҙәр хаҡында һөйләйбеҙ − йөрәгеңде нығытырға һәм мөьминдәргә өгөт-нәсихәт һәм һабаҡ булһын өсөн» («Һуд» сүрәһе, 120-се аят).

Ысынбарлыҡта, беҙ элекке пәйғәмбәрҙәрҙе, шул иҫәптән, һуңғы Пәйғәмбәребеҙҙе ﷺ, йә булмаһа, әүлиәләрҙе иҫкә алғанда, беҙгә Аллаһтың рәхмәте төшә, әлхәмдүлилләһ, беҙҙең иманыбыҙ нығый.

Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ﷺ, башҡа пәйғәмбәрҙәрҙән айырмалы, бөтә кешелек өсөн ебәрелә.

Уға ауыр булған саҡта, Аллаһу Тәғәлә әйтә: «Беҙ һиңә, йөрәгеңде нығытыр өсөн, элек килеп киткән пәйғәмбәрҙәр хаҡында һөйләйбеҙ». Боронғо пәйғәмбәрҙәр тураһында ҡиссаларҙы ишеткәндән һуң, хатта Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ иманы нығынып киткән! Ә хәҙер уйлап ҡарайыҡ: Аллаһтың иң һөйөклө Рәсүле, пәйғәмбәрҙәрҙең иң яҡшыһы, донъялағы иң күркәм, иң камил холоҡло Пәйғәмбәребеҙ ﷺ тураһында тыңлау беҙҙең хәлебеҙҙе нисек үҙгәртәсәк! Ул ер йөҙөнә мосолмандарға ғына түгел, монафиҡтар (ике йөҙлөләр) һәм кафырҙар (иманһыҙҙар) өсөн дә рәхмәт өсөн ебәрелә.

Пәйғәмбәребеҙгә бағышлап мәүлит үткәреү, хәҙистәр тыңлау ғына етмәй, беҙ быларҙан һабаҡ алырға һәм үҙебеҙ уларҙың өлгөһөнә эйәрергә тырышырға тейешбеҙ, шул ваҡытта ғына Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ был доньяға килеүен байрам итеүҙән файҙа булыр.

Ҡайһы бер ғалимдар: «Изгелек ҡылыусылар тураһындағы ҡиссалар − Аллаһтың күп һанлы ғәскәрҙәренең береһе», − тиҙәр. Был, тимәк, беҙгә Пәйғәмбәребеҙ ﷺ һәм уның нисек йәшәүе тураһында уҡығанда, йә булмаһа, уның артынан эйәргән ябай кешеләр тураһында булған хәлдәрҙе тыңлағанда, үҙебеҙ өсөн, ғәфләттә үткәргән көндәребеҙ өсөн оят булып китә һәм ошо кешеләрҙән үрнәк алырға, холҡобоҙҙо үҙгәртергә, динебеҙгә ҡарата активлыҡ күрһәтергә тырышабыҙ. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ тураһындағы белем дә диндең бер өлөшө, шуға күрә шәһәдәт тә бит ике өлөштән тора: Аллаһҡа һәм Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәдкә ﷺ иман килтереү. Һәм беҙ Аллаһу Тәғәлә Ҡөрьәндә әйткән түбәндәге кешеләр иҫәбендә булмайыҡ: «Әллә улар, үҙ пәйғәмбәрҙәрен танымай, уны инҡар итәме?» («Әл-Мөьмин» сүрәһе, 69-сы аят). Был аятта Мәккә кешеләре тураһында һүҙ бара. Улар Мөхәммәдте ﷺ ышаныслы кеше булараҡ беләләр, ләкин уға пәйғәмбәрлек килгәс, унан йөҙ сөйөрәләр. Беҙгә лә, шундайҙарҙан булмаҫ өсөн, Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ динен, уның тормошон, уның сифаттарын өйрәнеү лазым.

Пәйғәмбәребеҙ ﷺ − уның артынан эйәрмәүселәргә Ҡиәмәт көнөндә буласаҡ яза тураһында хәбәр итеүсе. Һәм беҙ үткәргән йыйындар, мәсеттә булһынмы, өйҙә булһынмы − Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ тормошо, уның аҡылы, уның дине тураһында һөйләйбеҙ икән − был маҡтаулы ғәмәл.

Ғаләмдәр Раббыһы Ҡөрьәндә әйтә: «Һин улар араһында булғанда, Аллаһ уларға яза бирмәйәсәк һәм ғазапламаясаҡ» («Әл-Әнфәл» сүрәһе, 33-сө аят).

Был аят, Пәйғәмбәребеҙ ﷺ кемдәр араһында булған, шуларға ҡарата әйтелгән. Ә инде, беҙгә, йәғни, Пәйғәмбәрҙе ﷺ күрмәгән һәм бөтөнләй икенсе заманда йәшәгән кешеләргә килгәндә, был аяттың беҙгә ҡарата мәғәнәһе шулдыр: әле Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ сөннәте йәшәй һәм тормошобоҙға ингән икән, беҙ, ғаилә ҡороп, балалар үҫтергәндә, аҡса эшләп, уны ихтыяжыбыҙға тотонғанда, шатлыҡта һәм ҡайғыла − һәр саҡ, һәр нәмәлә Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ сөннәтен тотабыҙ икән − беҙ Аллаһу Тәғәләнең язаһынан һаҡланған булырбыҙ, ошо беҙҙең ҡотолоу юлы булыр.

Пәйғәмбәребеҙҙе ﷺ яратырға, ихтирам итергә һәм уның тураһында балаларыбыҙға һөйләргә кәрәк. Мәүлитте Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ тыуған көнөндә генә түгел, уны көн һайын, йыл буйы үткәрергә мөмкин.

Изгелек ҡылыусыларҙы иҫкә алғанда, Аллаһу Тәғәләнең рәхмәте арта. Беҙ кешеләрҙең иң яҡшыһы − Мөхәммәд Пәйғәмбәрҙе ﷺ иҫкә алабыҙ икән, үткәрелгән һәр мәжлесебеҙ бәрәкәтле булыр. Ә Аллаһу Тәғәлә һәм Пәйғәмбәребеҙ ﷺ телгә алынмаған урындарҙа ҡот булмай, күңелдәрҙә бушлыҡ, ҡараңғылыҡ. Шуға күрә һәр мәжлестә Аллаһу Тәғәләне иҫкә алыу, Пәйғәмбәребеҙгә ﷺ салауат әйтеү − изге бурысыбыҙ.

 

Абдулла Магомедов

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Дауыт пәйғәмбәр

Нисек кенә булмаһын, Сәбиғ Дауыттың йөҙөнсө ҡатыны була, ә бер генә ҡатынлы Аурия яңғыҙ ҡала. Һөйгәненән айырылыуҙы Аурия бик ауыр кисерә. Башта әйтелгәнсә, шәриғәттә бындай хәлгә тыйыу булмаһа ла, Аллаһтың яҡын ҡолдары өсөн был ҙур хата була. Дауыттың тәҡүәлек дәрәжәһен күтәрер өсөн, Аллаһу Тәғәлә...


Рабиға әл-Ғәдәүиә тураһында ҡисса

Аҡыл үә нәфсе кимәле Хорасан шәһәрендә бер егет бар ине. Үҙе бик ғалим ине. Рабиға тигән ҡатындың көндәрҙән бер көн ире вафат булып, ҡатын тол ҡалды. Был ғалим егет үҙе өсөн Рабиғаның өйөнә яусы булып барҙы һәм әйтте: – Йә, Рабиға! Мин һиңә үҙем өсөн яусылыҡҡа килдем, һин мине ҡабул...


Хакимдарҙың золомлоғонан ҡурҡҡан кеше әйтә торған доға

«Аллааһүммә раббәс-сәмәәүәәтис-сәбғи үә раббәл-ғәршил-ғәҙыиим, күн лии жәәран мин (ошо ерҙә кемдән ҡурҡһа, шуның исемен атау кәрәк) үә әхзәәбиһии мин халәәьиҡик, ән йәфрута ғәләййә әхәдүн минһүм әү йәтғаа, ғәззә жәәрукә үә жәллә ҫәнәәьүк, үә ләә иләәһә илләә әнт». Мәғәнәһе: «Эй Аллаһ, ете күктең...