Зөлхизә айының тәүге ун көнө

Зөлхизә айының тәүге ун көнө

Аллаһу тәғәлә ҡөрьән-кәримдә әйткән (мәғәнәһе): «мин ендәр һәм кешеләрҙе миңә ғибәҙәт ҡылһындар өсөн генә яраттым"(«әҙ-ҙәрийәт» сүрәһе, 56-сы аят).

Ҡайҙа ғына йөрөһә лә, Аллаһ ҡоло ғибәҙәттән айырылғыһыҙ. Әммә Раббыбыҙ, кешеләр ғибәҙәт ҡылыуҙың теге йәки был төрҙәрен айырыуса тырышлыҡ менән үтәп, ҙур сауаптарға ирешһен өсөн, айырым көндәр һәм урындар биргән.

Зөлхизә айының тәүге ун көнө айырыуса ҡиммәтле һанала. Уның бөйөклөгөнә һәм фазиләтенә Изге Ҡөрьән китабы һәм Аллаһ Илсеһенең ﷺ паҡ Сөннәте дәлил.

Аллаһу Тәғәлә Үҙенең Китабында ошо көндәр менән ант итә (мәғәнәһе): «Таң менән, (Зөлхизә айының) ун төнө менән ант итәм» («Әл-Фәжр» сүрәһе, 1-2-се аяттар).

Ибне Ғәббәс  еткергән хәҙистә Пәйғәмбәребеҙ ﷺ шулай тип әйтте: «Зөлхизә айының беренсе ун көнөндә ҡылынған ғәмәлдәрҙән дә яҡшырағы юҡ». Сәхәбәләр унан: «Йә Аллаһ Илсеһе ﷺ! Улар хатта йыһаттан (Аллаһ ﷻ юлындағы һуғыштан) да яҡшыраҡмы?» − тип һорағас, ул: «Хатта йыһаттан да яҡшыраҡ! Аллаһ ﷻ юлына байлығы менән сығып, унда үлемен тапҡан кешенең ғәмәленән башҡа», − тип яуап биргән (Әл-Бохари).

Ошо айҙың тәүге ун көнө араһында иң яҡшы ике көн бар− ул Зөлхизә айының унынсы көнөнә тура килгән Ид әл-Әдхә (Ҡорбан байрамы) һәм 9-сы көндә билдәләнгән Ғәрәфә. Был көн тураһында Ғәйшә  еткергән хәҙистә бына ни тип әйтелә: «Аллаһ Үҙенең ҡолдарын Тамуҡ утынан иң күбе Ғәрәфә көнөндә ҡотҡарған, унан да күберәк ҡотҡарған бүтән көн юҡ» (Мөслим).

Аллаһ Рәсүле ﷺ әйткән: «Ғәрәфә көнөндә ҡылған доға − иң яҡшыһы» (Әт-Тирмизи). Шулай уҡ Пәйғәмбәребеҙ ﷺ: «Ғәрәфә көнөндә ураҙа тотҡан өсөн, Аллаһ үткән йылдағы һәм киләһе йылда ҡыласаҡ гонаһ-хаталарҙы ғәфү итер, тип өмөтләнәм», − тигән (Мөслим).

Зөлхизә айының тәүге ун көнөндә башҡарылған ғибәҙәт төрҙәре

Ошо осорҙа иң яҡшы ғәмәл булып ғөмрә һәм хаж ҡылыу һанала.

Дан-шөһрәт, кешеләр алдында шәп күренер өсөн түгел, гонаһ-хаталарһыҙ үткән хаж ғына Раббыбыҙ тарафынан ҡабул ителер. Хажиҙың артабан яҡшы яҡҡа үҙгәреүе һәм элек ҡылған гонаһтарын башҡаса ҡабатламауы − ғәмәленең ҡабул ителеү билгеһе.

Был мөбәрәк көндәрҙә ураҙа тоторға кәңәш ителә.

Имам ән-Нәсәи килтергән хәҙис буйынса, Пәйғәмбәребеҙ ﷺ Зөлхизә айының тәүге туғыҙ көнөн ураҙала үткәргән. Шулай уҡ ошо осорҙа иң яҡшы ғәмәлдәрҙең береһе − ысын күңелдән тәүбә итеү, гонаһтарҙан һаҡланыу.

Ҡорбан салырға йыйыныусыға тәүге ун көндә сәс һәм тырнаҡ алыуҙан тыйылып торорға кәрәк. Ошо хаҡта хәҙис тә бар: «Әгәр ҙә һеҙ Зөлхизә айының яңы айын күреп, ҡорбан салырға ниәт итһәгеҙ, мораҙығыҙға ирешкәнгә ҡәҙәр сәс һәм тырнаҡ алыуҙан тыйылып тороғоҙ"(Мөслим).

Мөбәрәк айҙа мәрхәмәтлек күрһәтеүҙең, ихлас ғибәҙәт ҡылыуҙың башҡа төрҙәре: Ҡөрьән уҡыу, нәфел намаҙҙар үтәү, саҙаҡа таратыу, башҡа маҡтаулы ғәмәлдәр ҡылыу, насарҙан тыйылыу, күршеңә илтифат күрһәтеү һәм башҡа матур эштәр.

Ваҡыт тигәнең күҙ асып йомған арала үтә лә китә. Сауаплы көндәрҙе заяға үткәрмәйсә, матур форсаттан файҙаланып ҡалайыҡ. Аллаһу Тәғәлә беребеҙҙе лә ошо көндәрҙең бәрәкәтенән мәхрүм итмәй, һәр минутын файҙалы итеп үткәрергә насип итһен! Әмин!.

Ғәҙел Ибраһимов

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Шайтан яҙмалары

Ай-ай-ай Бөгөн минең менән ныҡ насар бер хәл килеп тыуҙы. Ай-ай-ай. Мин илайым, сөнки миңә бик ҡыйын. Нисек иламайһың инде? Ай-ай-ай. Бер ай элек, Мәхсә менән Мәрзиәнең араһын боҙор өсөн, ниҙәр генә эшләмәнем. Ул саҡта ҡыҙҙар тасма тас килеп ирешкәйне, ә бөгөн ҡабат дуҫлашып киткәндәр. Әйҙәгеҙ,...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Балаларға ҡағылышлы им-том йолалары

Әйтеп киткәнебеҙсә, хәҙерге ваҡытта бүҫер (өс йән), күкрәк шешен (мастопатия), тимерәү, күҙгә сыҡҡан арпаны һәм сөйәлде имләү, ҡот ҡойоу, мейе үлсәү кеүек йолаларҙы белгән кешеләр юҡ кимәлендә. Яңы тыуған сабый балалар өсөн бик кәрәкле был йолаларҙы белгән, балаларға шуның менән ярҙам күрһәткән...


Ҡыҙыл ойоҡ

Бер заман бер урманда арыҫлан ауырыған. Был хәбәрҙе ишеткәс, барса януарҙар арыҫландың хәлен белергә ашыҡҡан.   «Бөтәһе лә миңә тоғро!» – тип уйлаған ғорур арыҫлан. Тик төлкө генә бер ҡайҙа ла күренмәгәс, бер аҙ кәйефе төшкән. «Төлкө ҡайҙа?» – тип...


Ауылым муллаһы – ҡыҙылдар ҡорбаны

Әбелғата Ишемов (1865 - 13 ғинуар 1917)     Ауылыбыҙҙың инҡилабҡа тиклемге муллаларының береһе, ата- бабаһының төп сығышы ҡотанлы. Указлы мулла исеме Назараттың 2492-се Указы менән 1893 йылдың 12 майында раҫланған.   Төпкөлдә лә әленән-әле аҡтар, ҡыҙылдар, ҡоролтай, иҫкелек...