Зөлхизә айының тәүге ун көнө

Зөлхизә айының тәүге ун көнө

Аллаһу тәғәлә ҡөрьән-кәримдә әйткән (мәғәнәһе): «мин ендәр һәм кешеләрҙе миңә ғибәҙәт ҡылһындар өсөн генә яраттым"(«әҙ-ҙәрийәт» сүрәһе, 56-сы аят).

Ҡайҙа ғына йөрөһә лә, Аллаһ ҡоло ғибәҙәттән айырылғыһыҙ. Әммә Раббыбыҙ, кешеләр ғибәҙәт ҡылыуҙың теге йәки был төрҙәрен айырыуса тырышлыҡ менән үтәп, ҙур сауаптарға ирешһен өсөн, айырым көндәр һәм урындар биргән.

Зөлхизә айының тәүге ун көнө айырыуса ҡиммәтле һанала. Уның бөйөклөгөнә һәм фазиләтенә Изге Ҡөрьән китабы һәм Аллаһ Илсеһенең ﷺ паҡ Сөннәте дәлил.

Аллаһу Тәғәлә Үҙенең Китабында ошо көндәр менән ант итә (мәғәнәһе): «Таң менән, (Зөлхизә айының) ун төнө менән ант итәм» («Әл-Фәжр» сүрәһе, 1-2-се аяттар).

Ибне Ғәббәс  еткергән хәҙистә Пәйғәмбәребеҙ ﷺ шулай тип әйтте: «Зөлхизә айының беренсе ун көнөндә ҡылынған ғәмәлдәрҙән дә яҡшырағы юҡ». Сәхәбәләр унан: «Йә Аллаһ Илсеһе ﷺ! Улар хатта йыһаттан (Аллаһ ﷻ юлындағы һуғыштан) да яҡшыраҡмы?» − тип һорағас, ул: «Хатта йыһаттан да яҡшыраҡ! Аллаһ ﷻ юлына байлығы менән сығып, унда үлемен тапҡан кешенең ғәмәленән башҡа», − тип яуап биргән (Әл-Бохари).

Ошо айҙың тәүге ун көнө араһында иң яҡшы ике көн бар− ул Зөлхизә айының унынсы көнөнә тура килгән Ид әл-Әдхә (Ҡорбан байрамы) һәм 9-сы көндә билдәләнгән Ғәрәфә. Был көн тураһында Ғәйшә  еткергән хәҙистә бына ни тип әйтелә: «Аллаһ Үҙенең ҡолдарын Тамуҡ утынан иң күбе Ғәрәфә көнөндә ҡотҡарған, унан да күберәк ҡотҡарған бүтән көн юҡ» (Мөслим).

Аллаһ Рәсүле ﷺ әйткән: «Ғәрәфә көнөндә ҡылған доға − иң яҡшыһы» (Әт-Тирмизи). Шулай уҡ Пәйғәмбәребеҙ ﷺ: «Ғәрәфә көнөндә ураҙа тотҡан өсөн, Аллаһ үткән йылдағы һәм киләһе йылда ҡыласаҡ гонаһ-хаталарҙы ғәфү итер, тип өмөтләнәм», − тигән (Мөслим).

Зөлхизә айының тәүге ун көнөндә башҡарылған ғибәҙәт төрҙәре

Ошо осорҙа иң яҡшы ғәмәл булып ғөмрә һәм хаж ҡылыу һанала.

Дан-шөһрәт, кешеләр алдында шәп күренер өсөн түгел, гонаһ-хаталарһыҙ үткән хаж ғына Раббыбыҙ тарафынан ҡабул ителер. Хажиҙың артабан яҡшы яҡҡа үҙгәреүе һәм элек ҡылған гонаһтарын башҡаса ҡабатламауы − ғәмәленең ҡабул ителеү билгеһе.

Был мөбәрәк көндәрҙә ураҙа тоторға кәңәш ителә.

Имам ән-Нәсәи килтергән хәҙис буйынса, Пәйғәмбәребеҙ ﷺ Зөлхизә айының тәүге туғыҙ көнөн ураҙала үткәргән. Шулай уҡ ошо осорҙа иң яҡшы ғәмәлдәрҙең береһе − ысын күңелдән тәүбә итеү, гонаһтарҙан һаҡланыу.

Ҡорбан салырға йыйыныусыға тәүге ун көндә сәс һәм тырнаҡ алыуҙан тыйылып торорға кәрәк. Ошо хаҡта хәҙис тә бар: «Әгәр ҙә һеҙ Зөлхизә айының яңы айын күреп, ҡорбан салырға ниәт итһәгеҙ, мораҙығыҙға ирешкәнгә ҡәҙәр сәс һәм тырнаҡ алыуҙан тыйылып тороғоҙ"(Мөслим).

Мөбәрәк айҙа мәрхәмәтлек күрһәтеүҙең, ихлас ғибәҙәт ҡылыуҙың башҡа төрҙәре: Ҡөрьән уҡыу, нәфел намаҙҙар үтәү, саҙаҡа таратыу, башҡа маҡтаулы ғәмәлдәр ҡылыу, насарҙан тыйылыу, күршеңә илтифат күрһәтеү һәм башҡа матур эштәр.

Ваҡыт тигәнең күҙ асып йомған арала үтә лә китә. Сауаплы көндәрҙе заяға үткәрмәйсә, матур форсаттан файҙаланып ҡалайыҡ. Аллаһу Тәғәлә беребеҙҙе лә ошо көндәрҙең бәрәкәтенән мәхрүм итмәй, һәр минутын файҙалы итеп үткәрергә насип итһен! Әмин!.

Ғәҙел Ибраһимов

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


Пәйғәмбәрҙең ﷺ Таифҡа барыуы

Әбүталип менән Хәҙисәнең үлеменән һуң ﷺ Аллаһ Рәсүленә ﷺ ҡорайыштарҙың ҡыҫымы көсәйә. Шуға күрә Пәйғәмбәр ﷺ Мәккәнән йыраҡ булмаған, әсәһе яғынан туғандары йәшәгән Таиф ҡалаһына барырға ҡарар итә. Ул Таиф халҡынан ҡорайыштарҙан яҡлау һәм ислам таратыуҙа ярҙам һорарға уйлай.   Һәм Пәйғәмбәр ﷺ...


Ғәйет намаҙын үткәреү тәртибе

Рамаҙан-шәриф айы тамамланғас, шәүүәл айының беренсе көнөндә (ул быйыл 20 мартҡа тура килә) Ураҙа байрамын, ғәрәпсә әйткәндә, Ғийдүл-Фитрҙы, билдәләйәсәкбеҙ, ин шәә Аллаһ Рахмән! Был көндө матур итеп үткәрергә тырышырға кәрәк. Шуға күрә беҙгә байрам көнөндә ниҙәр эшләргә икәнен, ғәйет намаҙының...


Файҙалы эликсир

Бары тик өс компоненттан торған был эсемлек бик күп ауырыуҙарға ҡаршы көслө ҡорал. Һарымһаҡ, бал һәм алма һеркәһенән торған ҡушымта – дауалау эликсиры. Ул иммунитетты нығыта һәм ҡанды насар холестериндан таҙарта. Күп ауырыуҙар аша һынау үткән. Ике аҙна өҙлөкһөҙ ҡулланғандан һуң, төрлө...


Мәзин олатай

Беҙ бала саҡта ауылыбыҙ менән уны, Мәзин олатайыбыҙ, тип кенә йөрөттөк. Ғәлимйән Абдулла улы 1881 йылда Йылайыр районының Аралбай ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. Атаһы Абдулла Аблаевтың өс улы: Ғәлимйән, Ахунйән, Хәкимйән һәм Кинйәбикә исемле ҡыҙы була. Уландары ла, аталарына оҡшап, дин юлын яҡын...


Ике бөйөк шәхес дуҫлығы

1891 йылдан ҡазый булып һайланған Ризаитдин Фәхретдинов, Аҡмулла менән был һөйләшеүҙән һуң, мөфтөй Мөхәмәтйәр Солтановтың ризалығын алып, уның менән осрашыу мәжлесе ойоштора. Мәжлестә шағир Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев, Хайрулла ахун һ.б. ҡатнаша. Ғәҙәттәгесә, зыялылар өсөн М. Өмөтбай менән Аҡмулла...