Йомадиәл әүүәл айы

Йомадиәл әүүәл айы

Йомадиәл әүүәл айы

Әлхәмдүлилләһ, ноябрҙә ҡояш байыу менән йомадиәл әүүәл айына аяҡ баҫабыҙ. Һижрә йыл иҫәбе алып барылған ислам календарендәге һәр ай тарихи һәм рухи әһәмиәткә эйә.

 

Аллаһу Тәғәләнең Ҡөрьән китабында (мәғәнәһе): «Ысынлап та Аллаһтың ай һаны Күктәр менән Ерҙе яратҡан көнөндәге китабында – ун ике ай», – тиелә («Тәүбә» сүрәһе, 36-сы аят). Был аят Аллаһу Тәғәлә барлыҡҡа килтергән һәр айҙың мөһимлеген дәлилләй. Йомадиәл әүүәл айында ла күп кенә иҫтәлекле ваҡиғалар булып уҙған.

 

Мута янындағы һуғыш

Был алыш Пәйғәмбәребеҙ ﷺ йәшәгән осорҙағы үткән иң ҡан ҡойғос, ҡаты алыш булып һанала. Ул һуғыш 629 йылдың йомадиәл әүүәл айында Мөхәммәд Пәйғәмбәрҙең ﷺ Бусра халҡына исламды ҡабул итергә саҡырып яҙған хатын илтеүсе Әл Харис ибне Ғүмәйр әл Әзди үлтерелгәс башлана. Был алышта бик аҙ һанлы мосолман армияһы 200 меңлек рим һәм ғәрәп ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғышып, еңеүгә ирешә.

 

Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ Хәҙисәгә өйләнеүе

Был ваҡытта Хәҙисәгә – 40, ә Пәйғәмбәребеҙгә ﷺ 25 йәш булған була. Хәҙисә Аллаһ Илсеһенең ﷺ күркәм сифаттарын күреп, Уның менән ғаилә ҡорорға була. Мөхәммәд Пәйғәмбәр ﷺ уның тәҡдимен ҡабул итә һәм йомадиәл әүүәл айында улар хәйерле никахҡа инә. Хәҙисә ﷺ Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ ҙур мөхәббәтенә ирешә, улар бергә 25 йыл ғүмер итә. Был никахта алты бала донъяға килә. Хәҙисә Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ тоғро хәләл ефете һәм таянысы була. Ул ҡатын-ҡыҙҙарҙан иң беренсе булып ислам динен ҡабул итә.

 

Ғаилә ағзаларының вафаты

Йомадиәл әүүәл айында Аллаһ Илсеһе ﷺ олатаһы Ғәбделмотталибты юғалта. Үлер алдынан олатаһы һигеҙ йәшлек ейәне Мөхәммәдте тәрбиәләүҙе улы Әбү Талибҡа аманат итә.

Шулай уҡ Йомадиәл әүүәл айында ауыр сирҙән Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ яратҡан балаһы Фатима ла әхирәткә күсә. Был ваҡытта уға ни бары 23 йәш була.

Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ тоғро сәхәбәһе Ғүмәр ибне әл-Хаттаб та ошо айҙа донъя ҡуя.

 

Ейәнсәренең донъяға килеүе

Йомадиәл әүүәл айындағы шатлыҡлы ваҡиғаларҙың береһе: Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ ҡыҙы Фатима менән кейәүе Ғәлиҙең ғаиләһендә Зәйнәб бинту Ғәли исемле ҡыҙ баланың донъяға килеүе.

Һәр ай – Аллаһтан. Яңы тыуған Йомадиәл әүүәл айын да, камил рәүештә ғибәҙәттәр ҡылып, ислам тарихын өйрәнеп, бәрәкәтле итеп үткәрергә яҙһын!

 

Сәйҙә Хәйәт

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...


Шәүүәл айы

Рамаҙан айынан һуң Шәүүәл айы башлана. Рамаҙанда иһә һәр хаҡ мосолман күберәк изегелектәр эшләп ҡалырға ашыҡһа, тырышһа, Шәүүәл айы ла беҙгә ошо яҡшылыҡтарыбыҙҙы тағы ла арттырырға, байытырға мөмкинлек бирә. Бәлки, тотҡан ураҙаларҙа хата-кәмселектәр булғандыр, йә ҡайһы бер көндәре тороп ҡалғандыр,...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Ҡыҙым истерикаға бирелә

Үҫмер ҡыҙымдың әхирәттәре яңы телефондар, ҡиммәтле кейем-һалым, төрлө сәйәхәттәре менән маҡтанғанда, ул быны ауыр кисерә, көйә, ҡайһы саҡта илап та ала. Үҙе лә быға ояла, сөнки ундай әйберҙәрҙе ала алмауын аңлай. Шул уҡ ваҡытта ул туҡ, кейеме лә бар, барыһы ла өр-яңы, зауыҡлы. Әммә мин уны яңғыҙ...


Хакимдарҙың золомлоғонан ҡурҡҡан кеше әйтә торған доға

«Аллааһүммә раббәс-сәмәәүәәтис-сәбғи үә раббәл-ғәршил-ғәҙыиим, күн лии жәәран мин (ошо ерҙә кемдән ҡурҡһа, шуның исемен атау кәрәк) үә әхзәәбиһии мин халәәьиҡик, ән йәфрута ғәләййә әхәдүн минһүм әү йәтғаа, ғәззә жәәрукә үә жәллә ҫәнәәьүк, үә ләә иләәһә илләә әнт». Мәғәнәһе: «Эй Аллаһ, ете күктең...