Мөхәммәд Пәйғәмбәр ﷺ. һөйөклө әсәһенең үлеме

Мөхәммәд Пәйғәмбәр ﷺ. һөйөклө әсәһенең үлеме

Мөхәммәд Пәйғәмбәр ﷺ. һөйөклө әсәһенең үлеме

Бәрәкәтле бала Мөхәммәд ﷺ яратҡан әсәһе һәм ҡартатаһы Ғәбделмотталиптың хәстәре аҫтында үҫә. Малайға алты йәш тулғанда, Әминә, туғандарын күрергә һәм иренең ҡәберенә зыярат ҡылыр өсөн, Йәсрибҡа (Мәҙинә ҡалаһының боронғо исеме) барырға була.

 

Ул үҙе менән улын һәм Өммәймән исемле хеҙмәтсе ҡатынды ала. Уларҙы Ғәбдел- мотталип оҙатып ҡуя. Йәсрибта булған бер ай эсендә кескәй Мөхәммәд ﷺ быуала йөҙөргә өйрәнә, малайҙар менән күгәрсендәр осороп, уларҙың һарай көмбәҙенә ҡунғандарын күҙәтә. Мәккәгә ҡайтып барғанда, Әбүә үҙәненә еткәс, Әминә ауырып китә һәм, күп тә үтмәй, әхирәткә күсә.

Әминәнең вафатынан һуң, Ғәбделмотталип атайһыҙ һәм әсәйһеҙ ҡалған алты йәшлек ейәнен, үкһеҙ йәтим Мөхәммәдте ﷺ, үҙенә ала. Ул ейәнен бик йәлләй: Мөхәммәд ﷺ уның өсөн үҙенең балаларына ҡарағанда ла ҡәҙерлерәк була. Ғәбделмотталиптың Ҡәғбә күләгәһендә ултыра торған айырым бер урыны була, ул унда балалары менән бергәләп ултырырға яратҡан. Аталарына ихтирам йөҙөнән улдарының береһе лә уның урынына ултырырға ҡыймаған. Бәләкәй Мөхәммәд ﷺ иһә туп- тура ҡартатаһының түшәгенә менеп ултырған. Бер ваҡыт ағайҙары Мөхәммәдте ﷺ ул урындан ҡыуып төшөргәс, Ғәбделмотталип уларға: «Теймәгеҙ уға, уны бөйөк киләсәк көтә», − ти. Ул, Мөхәммәдте ﷺ эргәһенә ултыртып, башынан һыйпай, арҡаһынан һөйә, ейәне нимә эшләһә лә, ысын күңелдән ҡыуана.

Үлеме яҡынлашыуын һиҙеп, Ғәбделмотталип үҙенең улы Әбүталибҡа: «Улым, мин был ынйы бөртөгөн − Мөхәммәдте ﷺ, һиңә тапшырам. Уға атай- әсәй иркәләүен күрергә тура килмәне. Һин уны ҡара, хәстәрлек күр, һаҡла. Үҙеңде нисек яҡлайһың, уны ла шулай яҡла», − тип нығытып әйтә.

Мөхәммәдкә ﷺ һигеҙ йәш тулғанда, Ғәбтелмотталип үлеп китә. Шул көндән башлап Мөхәммәд ﷺ үҙенең бабаһы (атаһының ағаһы) Әбүталипта йәшәй башлай. Әбүталип ҡустыһының улын бик ныҡ ярата, уны үҙенең улдарынан да өҫтөнөрәк күрә. Мөхәмәдтән ﷺ башҡа өҫтәлгә ултырмай һәм һәр ваҡыт уның янында йоҡлай.

 

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

 

Магомед Гамзаевтың «Мөхәммәд Пәйғәмбәр» китабынан

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


«Беҙ урман башҡорто булабыҙ...»

Быйыл башҡорт шағиры һәм мәғрифәтсеһе Ғәли Соҡоройҙоң тыуыуына 200 йыл. Баҫмабыҙҙың бөгөнгө ҡунағы − күренекле шәхестең ижадын, тормошон өйрәнгән билдәле ғалим, филология фәндәре докторы Миңлеғәли Нәҙерғолов.   – Миңлеғәли Хөсәйен улы, һеҙ бер сығышығыҙҙа Ғәли Соҡоройҙоң ижады менән студент...


Ҡыҙыл ойоҡ

Бер заман бер урманда арыҫлан ауырыған. Был хәбәрҙе ишеткәс, барса януарҙар арыҫландың хәлен белергә ашыҡҡан.   «Бөтәһе лә миңә тоғро!» – тип уйлаған ғорур арыҫлан. Тик төлкө генә бер ҡайҙа ла күренмәгәс, бер аҙ кәйефе төшкән. «Төлкө ҡайҙа?» – тип...


Айҙы уртаға ярыу

Бер үк ваҡытта мөшриктәр һаман да Пәйғәмбәрҙән ﷺ мөғжизә (пәйғәмбәрлек билдәһе) күрһәтеүен талап итә: «Һин беҙгә, Аллаһтың бөтә илселәре лә халыҡҡа үҙҙәренең пәйғәмбәрлек билдәһен (мөғжизә) күрһәткән, тип һөйләнең. Муса пәйғәмбәрҙең таяғы булған, Сәлих пәйғәмбәрҙең − дөйәһе, Ғайса...


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әгәр миңә эт ҡағылһа, намаҙ алдынан кейемемде алмаштырырға кәрәкме? Эт үҙе нәжес (бысраҡ) хайуан түгел. Әммә уның шайығы нәжес. Шуға күрә: 1) әгәр һеҙ эткә ҡағылып та, уның шайығы кейемегеҙгә теймәһә, һеҙгә йыуынырға ла, кейем алыштырырға ла кәрәкмәй; шул килеш намаҙ уҡый алаһығыҙ (әгәр ҙә...