Шәүүәл айы ураҙаһы

Шәүүәл айы ураҙаһы

Шәүүәл − мәшһүр хаж айҙарының тәүгеһе. Хаж ҡылыуҙың төп йолалары Зөлхизә айының тәүге ун көнөндә башҡарылһа ла, Шәүүәлдең башынан алып Зөлхизә айының Ғәрәфә көнөнә тиклемге ваҡыт хаж осоро һанала. Шәүүәлдең беренсе көнө − Ураҙа ғәйете.

Шулай уҡ Шәүүәл айында алты көн ураҙа тотоу − Аллаһ Рәсүленең сөннәт ғәмәле, Рамаҙан айында яҙылған сауаптарҙы арттырыу, имандың паҡланыуын, йән-тәндең сафланыуын дауам иттереү өсөн ҙур мөмкинлек. Был хаҡта Пәйғәмбәребеҙ: «Рамаҙан ураҙаһынан һуң Шәүүәл айында кем алты көн ураҙа тота, шул кеше йыл буйына ураҙа тотҡан кеүек булыр», − тип әйткән (Әхмәд).

Имам ән-Нәүәүи был хәҙисте шулай тип аңлата: «Был − бер йыл ураҙа тотоуға тиң, сөнки бер изге ғәмәл өсөн унлата сауап яҙыла: Рамаҙан айына − ун айлыҡ ураҙа сауабы, ә Шәүүәл айының алты көнөнә алтмыш көн (ике ай) ураҙа сауабы яҙыла». Әр-Рамли иһә үҙенең «Ниһәйәт әл-Мохтаж» китабында яҙған: « Шәүүәл айындағы алты көн ураҙа беҙҙең өсөн сөннәт, сөнки Пәйғәмбәребеҙ: «Рамаҙандан һуң Шәүүәл айында алты көн ураҙа тотҡан кеше ғүмере буйы фарыз ураҙа тотҡандың әжер-сауабына ирешер», − тип әйткән”. Үрҙә әйтелгәндәрҙе ҡеүәтләп, әш-Шәбрамәллиси: «Әгәр кеше, йыл һайын Рамаҙан айында ураҙа тотоп, артабан Шәүүәл айының алты көнөн ураҙала үткәрһә, − ошондай сауапҡа ирешер», − тигән аңлатма биргән.

Артабан әр-Рамли шулай тип яҙа: «Алты көнлөк ураҙаны бер-бер артлы тотмаһаң да, сөннәт үтәлде, тигән һүҙ. Әммә байрам көнөнән һуң бер өҙлөкһөҙ алты көн эсендә башҡарылған ғәмәлдең әжере күберәк». Башҡа нәфел ғәмәлдәрҙеке кеүек үк, Шәүүәл айында алты көн дауамында тотҡан ураҙаның да хикмәте бар. Фарыз намаҙҙарыбыҙҙың етешһеҙлектәрен сөннәтттәре ҡаплаған һымаҡ, Шәүүәл ураҙаһы Рамаҙан айында булған кәмселектәрҙе юя, ҡылған хаталарыбыҙҙы төҙәтә. Изге ғәмәлдәрҙең сауабын Аллаһу Тәғәләнән башҡа һис кем бирмәҫ. Барыбыҙға ла Уның рәхмәтенә һәм бәрәкәтенә ирешергә яҙһын.

ҒӘҘЕЛ ИБРАҺИМОВ

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


«Беҙ урман башҡорто булабыҙ...»

Быйыл башҡорт шағиры һәм мәғрифәтсеһе Ғәли Соҡоройҙоң тыуыуына 200 йыл. Баҫмабыҙҙың бөгөнгө ҡунағы − күренекле шәхестең ижадын, тормошон өйрәнгән билдәле ғалим, филология фәндәре докторы Миңлеғәли Нәҙерғолов.   – Миңлеғәли Хөсәйен улы, һеҙ бер сығышығыҙҙа Ғәли Соҡоройҙоң ижады менән студент...


Хакимдарҙың золомлоғонан ҡурҡҡан кеше әйтә торған доға

«Аллааһүммә раббәс-сәмәәүәәтис-сәбғи үә раббәл-ғәршил-ғәҙыиим, күн лии жәәран мин (ошо ерҙә кемдән ҡурҡһа, шуның исемен атау кәрәк) үә әхзәәбиһии мин халәәьиҡик, ән йәфрута ғәләййә әхәдүн минһүм әү йәтғаа, ғәззә жәәрукә үә жәллә ҫәнәәьүк, үә ләә иләәһә илләә әнт». Мәғәнәһе: «Эй Аллаһ, ете күктең...


Балаларға ҡағылышлы им-том йолалары

Әйтеп киткәнебеҙсә, хәҙерге ваҡытта бүҫер (өс йән), күкрәк шешен (мастопатия), тимерәү, күҙгә сыҡҡан арпаны һәм сөйәлде имләү, ҡот ҡойоу, мейе үлсәү кеүек йолаларҙы белгән кешеләр юҡ кимәлендә. Яңы тыуған сабый балалар өсөн бик кәрәкле был йолаларҙы белгән, балаларға шуның менән ярҙам күрһәткән...


Дауыт пәйғәмбәр

Нисек кенә булмаһын, Сәбиғ Дауыттың йөҙөнсө ҡатыны була, ә бер генә ҡатынлы Аурия яңғыҙ ҡала. Һөйгәненән айырылыуҙы Аурия бик ауыр кисерә. Башта әйтелгәнсә, шәриғәттә бындай хәлгә тыйыу булмаһа ла, Аллаһтың яҡын ҡолдары өсөн был ҙур хата була. Дауыттың тәҡүәлек дәрәжәһен күтәрер өсөн, Аллаһу Тәғәлә...