Сәфәр айын нисек үткәрергә?

Сәфәр айын нисек үткәрергә?

Сәфәр айында мосолман байрамдары билдәләнмәй, әммә был айҙа ислам донъяһы өсөн бер нисә әһәмиәтле ваҡиға теркәлгән.

 

Шуларҙың береһе: Һижрәнең тәүге йылында Мәҙинә ҡалаһында Пәйғәмбәребеҙ ﷺ мәсетенә нигеҙ һалыныуы. Был айҙа Пәйғәмбәребеҙ ﷺ Мәҙинә мосолмандарына тынғы бирмәгән йәһүҙиләргә ҡаршы Хайбәр һуғышына күтәрелә. Ҡыҫҡа бәрелештәрҙән һуң Хайбәр ҡәлғәһе мосолмандар ҡулына күсә. Аллаһ Илсеһенең ﷺ һөйөклө ҡыҙы Фатима менән кейәүе Ғәли ибне Әбү Талиптың туйы ла сәфәр айына тура килгән. Ҡайһы берәүҙәрҙең, сәфәр айында никахлашырға ярамай, тигән яңылышлығын юҡҡа сығарыусы күркәм миҫал был.

Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, оҙаҡ йылдар дауамында сәфәр айын – бер ниндәй ҙә яҡшылыҡ вәғәҙә итмәгән, яман ай булараҡ күҙ алына баҫтырырға тырышыусылар булды. Был халыҡтың араһында ислам динен ҡабул иткәнгә тиклем булған ырым-хөрәфәтенә бәйле. Был айҙа туй үткәреү генә түгел, хатта сәфәргә сығырға, ғөмрә ҡылырға ярмай, тигән фекер йәшәп килгән. Улай ғына ла түгел, сәфәр айына тура килгән мөһим сараларҙы, тантаналарҙы, осрашыуҙарҙы ла кисектерергә тырышҡандар.

Календарға бәйле ғөрөф-ғәҙәттәргә Пәйғәмбәребеҙ ﷺ, барлыҡ айҙар һәм көндәр ҙә – Аллаһу Тәғәләнеке, тип сик ҡуйған һәм уларҙы яманлауҙан тыйған.

Сәфәр айын нисек файҙалы итеп үткәрергә һуң? Ил-йортобоҙға, яҡындарыбыҙға доғалар ҡылыу, сирлеләрҙең хәлен белеү, мохтаждарға ярҙам итеү кеүек матур эштәр иманыбыҙҙы нығытырға ярҙам итер, ин шәә Аллаһ. Был ай рухи яҡтан үҫеш, фекерләү ҡеүәһен арттырыу өсөн бик уңайлы ваҡыт. Намаҙҙарыбыҙҙы еренә еткереп уҡып, зекер-салауаттарыбыҙҙы әйтеп, имандарыбыҙҙы күркәм-ләндереп, Пәйғәмбәребеҙ ﷺ тыуған Рабиғел-әүүәл айына имен-аман аяҡ баҫырға насип итһен!

 

Зөлфиә Ханнанова

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Балаларға ҡағылышлы им-том йолалары

Әйтеп киткәнебеҙсә, хәҙерге ваҡытта бүҫер (өс йән), күкрәк шешен (мастопатия), тимерәү, күҙгә сыҡҡан арпаны һәм сөйәлде имләү, ҡот ҡойоу, мейе үлсәү кеүек йолаларҙы белгән кешеләр юҡ кимәлендә. Яңы тыуған сабый балалар өсөн бик кәрәкле был йолаларҙы белгән, балаларға шуның менән ярҙам күрһәткән...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Һөйәк һурпаһы

Һурпаны әҙерләү өсөн һөйәктәр, алма һеркәһе, ҡара борос, зәғферән (куркума) тамыры кәрәк. Дөрөҫ итеп әҙерләнгән һурпала коллаген, аминокислоталар, гликозаминогликандар, микроэлементтар (магний, фосфор, баҡыр, цинк, калий, тимер) күп була. Көтөүҙә йөрөгән, үлән ашаған малдың һөйәктәрен ҡулланырға...


Рабиға әл-Ғәдәүиә тураһында ҡисса

Аҡыл үә нәфсе кимәле Хорасан шәһәрендә бер егет бар ине. Үҙе бик ғалим ине. Рабиға тигән ҡатындың көндәрҙән бер көн ире вафат булып, ҡатын тол ҡалды. Был ғалим егет үҙе өсөн Рабиғаның өйөнә яусы булып барҙы һәм әйтте: – Йә, Рабиға! Мин һиңә үҙем өсөн яусылыҡҡа килдем, һин мине ҡабул...


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...