Зөлхизә айы

Зөлхизә айы

Зөлхизә айы дүрт харам айҙарҙың (Мөхәррәм, Рәжәп, Зөлҡағиҙә) береһелер: «Һис шикһеҙ, Аллаһ хозурында айҙарҙың һаны Ул күктәрҙе һәм ерҙе яратҡан көндәге китабында ун ике ай. Шуларҙың дүртеһе – харам ай...» (9:36). Зөлхизә айында оло байрам – Ҡорбан ғәйете бар.

 

Изге ғәмәлдәр ҡылыу өсөн Зөлхизә айының иң хәйерлеһе тәүге ун көндөр, тигән Пәйғәмбәребеҙ ﷺ үҙенең хәҙисендә (ибне Хиббән). Мосолман ғалимдарының әйтеүе буйынса, иң хәйерле ун көн тураһында хатта Аллаһу Тәғәлә Үҙе үк Ҡөрьәндә әйтә: «Таң менән ант итәм! Ун төн (Зөлхизәнең тәүге ун көнө) менән дә (ант итәм)» (89:1-2).

Аят һәм хәҙистәрҙән күренеүенсә, Зөлхизә айының тәүге туғыҙ көнөндә ураҙа тотоу бик сауаплы ғәмәлдәрҙән һанала, ләкин Ҡорбан ғәйете көнө ураҙа тотоу тыйылған. Пәйғәмбәребеҙ ҙә ﷺ был айҙың тәүге көндәрендә һәм Ғәшүрә көнөндә ураҙа тотҡан (Тирмиҙи, Әбү Дәүд).

Был хөрмәтле айҙа шулай уҡ йышыраҡ зекер, тәкбир һәм хәмед һүҙҙәрен (Сүб(е)хәәнәллааһ, Әлхәмдүлилләәһ, Аллааһу әкбәр; Ләә иләәһә илләллааһү, үәхдәһү ләә шәриикә ләһ, ләһүл мүлкү үә ләһүл хәмдү үә һү-үә ғәләә күлли шәйьин ҡадиир; Сүб(е)хәәнәл-лааһи үә бихәмдиһ; Ләә хәүлә үә ләә ҡеүүәтә илләә билләәһ; Аллааһу әкбәр! Аллааһу әкбәр! Аллааһу әкбәр! Ләә иләәһә илләллааһү, үәллааһү әкбәр. Аллааһу әкбәр! Үә лиләәһил хәмд һ.б.) әйтеү хәйерле ғәмәл. Аллаһу Тәғәлә Ҡөрьән Кәримдә: «... тәшриҡ кеүек билдәле байрам көндәрендә Аллаһ исемен күп зекер итһендәр...» тип әйтә (22:28; Әхмәд).

Зөлхизә айында тәүбә итеү ҙә иң күркәм ғәмәлдәрҙең береһе. Аллаһу Тәғәлә әйтә: «... Әй, мөьминдәр! Аллаһҡа тәүбә итегеҙ, донъя һәм әхирәттә бәхетле булырһығыҙ» (24:31).

Ә йыраҡ хаж ғәмәлен Аллаһ ризалығын өмөт итеп юлға сыҡҡан хажиҙарға был көндәре хаж һәм ғөмрә ғәмәлдәрен ҡылыу бик сауаплы, тигән Пәйғәмбәребеҙ салләллаһү ғәләйһи үә сәлләм (Бохари; Мөслим).

Тағы ла сауаплы ғәмәлдәрҙең береһе – йәмәғәт намаҙҙарын ҡылыу өсөн мәсеткә барыу һәм мохтаждарға Аллаһ ризалығы өсөн хәйер-саҙаҡа биреү, тигән Пәйғәмбәребеҙ ﷺ (Мөслим), ә Аллаһу Тәғәлә Үҙенең китабында: «... Беҙ һеҙҙе ризыҡландырған нәмәләрҙән сарыф итегеҙ...» (2:254), тип әйтә.

Аллаһу Тәғәлә йылдың көндәре араһында дүрт көндө ҡәҙерле итте. Быларҙың береһе – йома көндөр. Йома көнөндә шундай сәғәт барҙыр, әгәр мосолман кешеһенең ҡылған доғалары шул ваҡытҡа тура килһә, Аллаһу Тәғәлә уның доғаһын ҡабул итер (Бохари; Мөслим). Икенсеһе, Ғәрәфә көнөлөр (Мөслим). Шул көн Аллаһу Тәғәлә фәрештәләренә маҡтанып әйтер: «Йә, Минең фәрештәләрем! Минең мосолмандарыма ҡарағыҙ, бөтә юл, тән ауырлыҡтарына сабырлыҡ күрһәтеп, малдарын сарыф ҡылып һәм Минең рәхмәтемде өмөт итеп, төрлө ерҙәрҙән килделәр. Шаһитлыҡ итегеҙ! Дөрөҫлөктә, Мин уларҙы ярлыҡаным» (Әхмәд).

Өсөнсөһө, Ҡорбан салыу көндәре. Мосолман Аллаһ ризалығы өсөн, Уның рәхмәтенә өмөт итеп, ҡорбан салһа, ҡорбанының беренсе тамған ҡаны, һәр ҡылған гонаһына кәффәрәт булыр (Бәйһаҡи). Һәм дүртенсеһе, Ураҙа ғәйете көнөлөр (Бохари).

Донъяла йәшәгәндә, изге эштәр ҡылыу өсөн күп мөмкинселектәр бар. Изге эштәрҙең олоһо йәки кесеһе юҡ, Аллаһ ризалығы өсөн ихлас күңелдән ҡылынған бәләкәй генә изге ғәмәл тамуҡ утынан ҡотолоуға сәбәп булыуы бар, ин шәә Аллаһ.

Изге, сауаплы эштәр ҡылыу, гөнаһлы эштәрҙән тыйылыу, тәүбә итеү, ғибәҙәт ҡылыу, зекер итеү, Ҡөрьән уҡыуҙар, белем алыу тик хөрмәтле Зөлхизә айында ғына түгел, ә йылдар буйы дауам ителһә ине. Сауаплы һәм изге ғәмәлдәр донъяуи маҡсат (дан ҡаҙаныу, аҡса эшләү, маҡтаныу йәки маҡсатҡа ирешеү өсөн) менән эшләнһә, был ихлас күңелдән ҡылынған ғәмәл булмай, ә рия, күҙ буяу, яһалма була һәм был ғәмәлдәргә әжер-сауап яҙылмай, ә Ҡиәмәт көн улар туҙан бөртөгөнә әүреләсәк. Был турала ла Аллаһ Ҡөрьәндең «әл-Фурҡан» сүрәһенең 23-сө аятында бик асыҡ әйтә: «Беҙ уларҙың ҡылған ғәмәлдәрен ҡараныҡ һәм уларҙы таралған ваҡ (файҙаһы булмаған) туҙанға әйләндерҙек».

 

Әминә Ноғоманова-Ғәзизова әҙерләне

Сибай ҡалаһы

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


Иманлы силсәүит

«Батырҙың даны алдан йөрөй» тигән бик шәп бер мәҡәл бар башҡорт халҡында. Батырҙың ғына түгел, йүнле етәксенең дә даны алдан йөрөйҙөр, тип уйлайым. Һәр хәлдә үҙе менән осрашҡанға тиклем Йылайыр районының Ҡашҡар ауыл биләмәһе башлығы Зөһрә Рәфҡәт ҡыҙы Зәйнуллина тураһында күптән хәбәрҙар...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Ни өсөн фарыз намаҙын уҡып бөткәс, сөннәт намаҙын уҡыр алдынан икенсе урынға күсәбеҙ? Бер урындан икенсе урынға күсеү мотлаҡ түгел, әммә фарыз намаҙҙан һуң, сөннәт йәки нәфелдәрен уҡыр өсөн, үҙ урыныңды алыштырыу яҡшыраҡ. Йәмәғәт менән уҡыған намаҙҙы яңғыҙ уҡығандан айырыр өсөн шулай эшләйҙәр,...


Еңеүселәр билдәләнде!

Алдағы һандарҙа Ҡөрьән уҡыу буйынса «Бәхет» онлайн-мәктәбе (етәксеһе Ләйсән Бәхтиева) үткәргән ғәрәп каллиграфияһы буйынса уҙғарылған конкурс тураһында хәбәр иткәйнек инде. Ошо көндәрҙә бәйгегә йомғаҡ яһалды һәм конкурста еңеүселәр билдәләнде.   Ойоштороусылар әйтеүенсә, Ҡөрьәнгә...


Пәйғәмбәрҙең ﷺ Таифҡа барыуы

Әбүталип менән Хәҙисәнең үлеменән һуң ﷺ Аллаһ Рәсүленә ﷺ ҡорайыштарҙың ҡыҫымы көсәйә. Шуға күрә Пәйғәмбәр ﷺ Мәккәнән йыраҡ булмаған, әсәһе яғынан туғандары йәшәгән Таиф ҡалаһына барырға ҡарар итә. Ул Таиф халҡынан ҡорайыштарҙан яҡлау һәм ислам таратыуҙа ярҙам һорарға уйлай.   Һәм Пәйғәмбәр ﷺ...


Ғаилә һәм йолалар − халыҡ мәҡәл-әйтемдәрендә

Мәҡәл-әйтем – афористик, йәғни, тәьҫирле, тасуирлы, мәғәнәле телмәр ижад төрө. Мәҡәл-әйтемдәр халыҡтың борон-борондан килгән тормош тәжрибәһен, әхлаҡи ҡараштарын хикмәтле һүҙ ярҙамында күрһәтә, шулай уҡ өгөт-нәсихәт, кәңәш биреү, аҡыл өйрәтеү вазифаһын башҡара. Шуға күрә лә мәҡәл-әйтемдәр...