Зөлхизә айы

Зөлхизә айы

Зөлхизә айы дүрт харам айҙарҙың (Мөхәррәм, Рәжәп, Зөлҡағиҙә) береһелер: «Һис шикһеҙ, Аллаһ хозурында айҙарҙың һаны Ул күктәрҙе һәм ерҙе яратҡан көндәге китабында ун ике ай. Шуларҙың дүртеһе – харам ай...» (9:36). Зөлхизә айында оло байрам – Ҡорбан ғәйете бар.

 

Изге ғәмәлдәр ҡылыу өсөн Зөлхизә айының иң хәйерлеһе тәүге ун көндөр, тигән Пәйғәмбәребеҙ ﷺ үҙенең хәҙисендә (ибне Хиббән). Мосолман ғалимдарының әйтеүе буйынса, иң хәйерле ун көн тураһында хатта Аллаһу Тәғәлә Үҙе үк Ҡөрьәндә әйтә: «Таң менән ант итәм! Ун төн (Зөлхизәнең тәүге ун көнө) менән дә (ант итәм)» (89:1-2).

Аят һәм хәҙистәрҙән күренеүенсә, Зөлхизә айының тәүге туғыҙ көнөндә ураҙа тотоу бик сауаплы ғәмәлдәрҙән һанала, ләкин Ҡорбан ғәйете көнө ураҙа тотоу тыйылған. Пәйғәмбәребеҙ ҙә ﷺ был айҙың тәүге көндәрендә һәм Ғәшүрә көнөндә ураҙа тотҡан (Тирмиҙи, Әбү Дәүд).

Был хөрмәтле айҙа шулай уҡ йышыраҡ зекер, тәкбир һәм хәмед һүҙҙәрен (Сүб(е)хәәнәллааһ, Әлхәмдүлилләәһ, Аллааһу әкбәр; Ләә иләәһә илләллааһү, үәхдәһү ләә шәриикә ләһ, ләһүл мүлкү үә ләһүл хәмдү үә һү-үә ғәләә күлли шәйьин ҡадиир; Сүб(е)хәәнәл-лааһи үә бихәмдиһ; Ләә хәүлә үә ләә ҡеүүәтә илләә билләәһ; Аллааһу әкбәр! Аллааһу әкбәр! Аллааһу әкбәр! Ләә иләәһә илләллааһү, үәллааһү әкбәр. Аллааһу әкбәр! Үә лиләәһил хәмд һ.б.) әйтеү хәйерле ғәмәл. Аллаһу Тәғәлә Ҡөрьән Кәримдә: «... тәшриҡ кеүек билдәле байрам көндәрендә Аллаһ исемен күп зекер итһендәр...» тип әйтә (22:28; Әхмәд).

Зөлхизә айында тәүбә итеү ҙә иң күркәм ғәмәлдәрҙең береһе. Аллаһу Тәғәлә әйтә: «... Әй, мөьминдәр! Аллаһҡа тәүбә итегеҙ, донъя һәм әхирәттә бәхетле булырһығыҙ» (24:31).

Ә йыраҡ хаж ғәмәлен Аллаһ ризалығын өмөт итеп юлға сыҡҡан хажиҙарға был көндәре хаж һәм ғөмрә ғәмәлдәрен ҡылыу бик сауаплы, тигән Пәйғәмбәребеҙ салләллаһү ғәләйһи үә сәлләм (Бохари; Мөслим).

Тағы ла сауаплы ғәмәлдәрҙең береһе – йәмәғәт намаҙҙарын ҡылыу өсөн мәсеткә барыу һәм мохтаждарға Аллаһ ризалығы өсөн хәйер-саҙаҡа биреү, тигән Пәйғәмбәребеҙ ﷺ (Мөслим), ә Аллаһу Тәғәлә Үҙенең китабында: «... Беҙ һеҙҙе ризыҡландырған нәмәләрҙән сарыф итегеҙ...» (2:254), тип әйтә.

Аллаһу Тәғәлә йылдың көндәре араһында дүрт көндө ҡәҙерле итте. Быларҙың береһе – йома көндөр. Йома көнөндә шундай сәғәт барҙыр, әгәр мосолман кешеһенең ҡылған доғалары шул ваҡытҡа тура килһә, Аллаһу Тәғәлә уның доғаһын ҡабул итер (Бохари; Мөслим). Икенсеһе, Ғәрәфә көнөлөр (Мөслим). Шул көн Аллаһу Тәғәлә фәрештәләренә маҡтанып әйтер: «Йә, Минең фәрештәләрем! Минең мосолмандарыма ҡарағыҙ, бөтә юл, тән ауырлыҡтарына сабырлыҡ күрһәтеп, малдарын сарыф ҡылып һәм Минең рәхмәтемде өмөт итеп, төрлө ерҙәрҙән килделәр. Шаһитлыҡ итегеҙ! Дөрөҫлөктә, Мин уларҙы ярлыҡаным» (Әхмәд).

Өсөнсөһө, Ҡорбан салыу көндәре. Мосолман Аллаһ ризалығы өсөн, Уның рәхмәтенә өмөт итеп, ҡорбан салһа, ҡорбанының беренсе тамған ҡаны, һәр ҡылған гонаһына кәффәрәт булыр (Бәйһаҡи). Һәм дүртенсеһе, Ураҙа ғәйете көнөлөр (Бохари).

Донъяла йәшәгәндә, изге эштәр ҡылыу өсөн күп мөмкинселектәр бар. Изге эштәрҙең олоһо йәки кесеһе юҡ, Аллаһ ризалығы өсөн ихлас күңелдән ҡылынған бәләкәй генә изге ғәмәл тамуҡ утынан ҡотолоуға сәбәп булыуы бар, ин шәә Аллаһ.

Изге, сауаплы эштәр ҡылыу, гөнаһлы эштәрҙән тыйылыу, тәүбә итеү, ғибәҙәт ҡылыу, зекер итеү, Ҡөрьән уҡыуҙар, белем алыу тик хөрмәтле Зөлхизә айында ғына түгел, ә йылдар буйы дауам ителһә ине. Сауаплы һәм изге ғәмәлдәр донъяуи маҡсат (дан ҡаҙаныу, аҡса эшләү, маҡтаныу йәки маҡсатҡа ирешеү өсөн) менән эшләнһә, был ихлас күңелдән ҡылынған ғәмәл булмай, ә рия, күҙ буяу, яһалма була һәм был ғәмәлдәргә әжер-сауап яҙылмай, ә Ҡиәмәт көн улар туҙан бөртөгөнә әүреләсәк. Был турала ла Аллаһ Ҡөрьәндең «әл-Фурҡан» сүрәһенең 23-сө аятында бик асыҡ әйтә: «Беҙ уларҙың ҡылған ғәмәлдәрен ҡараныҡ һәм уларҙы таралған ваҡ (файҙаһы булмаған) туҙанға әйләндерҙек».

 

Әминә Ноғоманова-Ғәзизова әҙерләне

Сибай ҡалаһы

2026-05-01 (Зөлҡағиҙә, 1447 йыл.) №5.


Дөрөҫ туҡланыуҙың әһәмиәте

Аллаһу Сөбхәнәһү үә Тәғәлә кешене ашау һәм эсеүгә мохтаж итеп яратҡан.   Көнсығыш медицинаһы, Аллаһ тарафынан яратылғандарҙан − кеше булһынмы, хайуанмы, үҫемлекме – һәммәһенең тәбиғи торошон, сифатын һыуыҡ, йылы, ҡоро, еүеш кеүек дүрт элемент билдәләй, тип раҫлай. Дөрөҫ туҡланмау сәбәпле, ошо...


Стәрлебаш мәҙрәсәһе

Стәрлебаш – элек-электән үҙенең мәҙрәсәләре менән дан тотҡан. Архив материалдары буйынса, Стәрлебашта тәүге мәҙрәсә 1720 йылда асыла. Уға Дәүләт Думаһы ағзаһы Мөхәмәтшакир Туҡаев нигеҙ һала.   Мәҙрәсәлә көслө дин әһелдәре белем бирә. Әммә мәҙрәсә Ниғмәтулла Биктимер улы Туҡаев (1772-1844 й.) һәм...


Үтеп барышлай ғына...

Йәш сәйәхәтсе аҡыл эйәһендә туҡталған. Ул хужаның бар мөлкәте бер бәләкәй генә бүлмә, китаптар өйөлгән өҫтәл, ятып йоҡларға һике икәнен генә белеп шаҡ ҡатҡан.   Йәш кеше: «Остазым, ә ҡайҙа һеҙҙең йорт йыһаздары?» – тип һораған аптырап. – Ә ҡайҙа һинеке? – тигән...


Шайтан яҙмалары

Ғәйеп – үҙегеҙҙә! Бөгөн мин бер ҡыҙыҡ әйбер эшләнем! Көлкөнән шартлай яҙҙым! Һа-һа-һа! Мин, ысынлап та, көлкөнән саҡ шартламаным, шул тиклем генә ҡыҙыҡ булды. Һа-һа-һа! Шулай итеп, Рамазан менән бәйле тарихҡа күсәйек. Ул кер йыуыу машинаһы һатып алырға уйлағайны, мин уға быны эшләргә ирек...


Хиджама – онотолоп барған сөннәт

«Хиджама» һүҙе ғәрәп телендәге «әл-хаджм» тамырынан килеп сыҡҡан, ул «һеңдереү», «һурып алыу» кеүек мәғәнәгә эйә. «Әл-хиджама» иһә “ҡан сығарыу”ҙы аңлатҡан төшөнсә. Халыҡ медицинаһындағы был ысул элек-электән бик күп...