Зөлхизә айы

Зөлхизә айы

Зөлхизә айы дүрт харам айҙарҙың (Мөхәррәм, Рәжәп, Зөлҡағиҙә) береһелер: «Һис шикһеҙ, Аллаһ хозурында айҙарҙың һаны Ул күктәрҙе һәм ерҙе яратҡан көндәге китабында ун ике ай. Шуларҙың дүртеһе – харам ай...» (9:36). Зөлхизә айында оло байрам – Ҡорбан ғәйете бар.

 

Изге ғәмәлдәр ҡылыу өсөн Зөлхизә айының иң хәйерлеһе тәүге ун көндөр, тигән Пәйғәмбәребеҙ ﷺ үҙенең хәҙисендә (ибне Хиббән). Мосолман ғалимдарының әйтеүе буйынса, иң хәйерле ун көн тураһында хатта Аллаһу Тәғәлә Үҙе үк Ҡөрьәндә әйтә: «Таң менән ант итәм! Ун төн (Зөлхизәнең тәүге ун көнө) менән дә (ант итәм)» (89:1-2).

Аят һәм хәҙистәрҙән күренеүенсә, Зөлхизә айының тәүге туғыҙ көнөндә ураҙа тотоу бик сауаплы ғәмәлдәрҙән һанала, ләкин Ҡорбан ғәйете көнө ураҙа тотоу тыйылған. Пәйғәмбәребеҙ ҙә ﷺ был айҙың тәүге көндәрендә һәм Ғәшүрә көнөндә ураҙа тотҡан (Тирмиҙи, Әбү Дәүд).

Был хөрмәтле айҙа шулай уҡ йышыраҡ зекер, тәкбир һәм хәмед һүҙҙәрен (Сүб(е)хәәнәллааһ, Әлхәмдүлилләәһ, Аллааһу әкбәр; Ләә иләәһә илләллааһү, үәхдәһү ләә шәриикә ләһ, ләһүл мүлкү үә ләһүл хәмдү үә һү-үә ғәләә күлли шәйьин ҡадиир; Сүб(е)хәәнәл-лааһи үә бихәмдиһ; Ләә хәүлә үә ләә ҡеүүәтә илләә билләәһ; Аллааһу әкбәр! Аллааһу әкбәр! Аллааһу әкбәр! Ләә иләәһә илләллааһү, үәллааһү әкбәр. Аллааһу әкбәр! Үә лиләәһил хәмд һ.б.) әйтеү хәйерле ғәмәл. Аллаһу Тәғәлә Ҡөрьән Кәримдә: «... тәшриҡ кеүек билдәле байрам көндәрендә Аллаһ исемен күп зекер итһендәр...» тип әйтә (22:28; Әхмәд).

Зөлхизә айында тәүбә итеү ҙә иң күркәм ғәмәлдәрҙең береһе. Аллаһу Тәғәлә әйтә: «... Әй, мөьминдәр! Аллаһҡа тәүбә итегеҙ, донъя һәм әхирәттә бәхетле булырһығыҙ» (24:31).

Ә йыраҡ хаж ғәмәлен Аллаһ ризалығын өмөт итеп юлға сыҡҡан хажиҙарға был көндәре хаж һәм ғөмрә ғәмәлдәрен ҡылыу бик сауаплы, тигән Пәйғәмбәребеҙ салләллаһү ғәләйһи үә сәлләм (Бохари; Мөслим).

Тағы ла сауаплы ғәмәлдәрҙең береһе – йәмәғәт намаҙҙарын ҡылыу өсөн мәсеткә барыу һәм мохтаждарға Аллаһ ризалығы өсөн хәйер-саҙаҡа биреү, тигән Пәйғәмбәребеҙ ﷺ (Мөслим), ә Аллаһу Тәғәлә Үҙенең китабында: «... Беҙ һеҙҙе ризыҡландырған нәмәләрҙән сарыф итегеҙ...» (2:254), тип әйтә.

Аллаһу Тәғәлә йылдың көндәре араһында дүрт көндө ҡәҙерле итте. Быларҙың береһе – йома көндөр. Йома көнөндә шундай сәғәт барҙыр, әгәр мосолман кешеһенең ҡылған доғалары шул ваҡытҡа тура килһә, Аллаһу Тәғәлә уның доғаһын ҡабул итер (Бохари; Мөслим). Икенсеһе, Ғәрәфә көнөлөр (Мөслим). Шул көн Аллаһу Тәғәлә фәрештәләренә маҡтанып әйтер: «Йә, Минең фәрештәләрем! Минең мосолмандарыма ҡарағыҙ, бөтә юл, тән ауырлыҡтарына сабырлыҡ күрһәтеп, малдарын сарыф ҡылып һәм Минең рәхмәтемде өмөт итеп, төрлө ерҙәрҙән килделәр. Шаһитлыҡ итегеҙ! Дөрөҫлөктә, Мин уларҙы ярлыҡаным» (Әхмәд).

Өсөнсөһө, Ҡорбан салыу көндәре. Мосолман Аллаһ ризалығы өсөн, Уның рәхмәтенә өмөт итеп, ҡорбан салһа, ҡорбанының беренсе тамған ҡаны, һәр ҡылған гонаһына кәффәрәт булыр (Бәйһаҡи). Һәм дүртенсеһе, Ураҙа ғәйете көнөлөр (Бохари).

Донъяла йәшәгәндә, изге эштәр ҡылыу өсөн күп мөмкинселектәр бар. Изге эштәрҙең олоһо йәки кесеһе юҡ, Аллаһ ризалығы өсөн ихлас күңелдән ҡылынған бәләкәй генә изге ғәмәл тамуҡ утынан ҡотолоуға сәбәп булыуы бар, ин шәә Аллаһ.

Изге, сауаплы эштәр ҡылыу, гөнаһлы эштәрҙән тыйылыу, тәүбә итеү, ғибәҙәт ҡылыу, зекер итеү, Ҡөрьән уҡыуҙар, белем алыу тик хөрмәтле Зөлхизә айында ғына түгел, ә йылдар буйы дауам ителһә ине. Сауаплы һәм изге ғәмәлдәр донъяуи маҡсат (дан ҡаҙаныу, аҡса эшләү, маҡтаныу йәки маҡсатҡа ирешеү өсөн) менән эшләнһә, был ихлас күңелдән ҡылынған ғәмәл булмай, ә рия, күҙ буяу, яһалма була һәм был ғәмәлдәргә әжер-сауап яҙылмай, ә Ҡиәмәт көн улар туҙан бөртөгөнә әүреләсәк. Был турала ла Аллаһ Ҡөрьәндең «әл-Фурҡан» сүрәһенең 23-сө аятында бик асыҡ әйтә: «Беҙ уларҙың ҡылған ғәмәлдәрен ҡараныҡ һәм уларҙы таралған ваҡ (файҙаһы булмаған) туҙанға әйләндерҙек».

 

Әминә Ноғоманова-Ғәзизова әҙерләне

Сибай ҡалаһы

2026-02-01 (Шәғбән, 1447 йыл.) №2.


Эфиопия илселәре

Эфиопияла йәшәгән мосолмандарҙан Мәккәлә һуңғы Пәйғәмбәр ﷺ пәйҙә булыуын ишеткәс, уның менән осрашырға 20 христиан эфиоп Мәккәгә илсе булып килә. Улар Аллаһ Рәсүленә ﷺ бик күп һорауҙар бирә һәм бөтәһенә лә тулы яуап ала. Пәйғәмбәр ﷺ уларға Ҡөрьәндән аяттар уҡый һәм исламдың асылын аңлата....


Яҡты йондоҙ булып балҡыны ла...

«Райондашым, ауылдашым Балаҡатай егете Фәнил Байышевҡа 15 ғинуарҙа 70 йәш тулған булыр ине. Шул тиклем яҡшы кеше, зур өмөттәр бағлаған йәш ғалимдың ғүмере ҡыҫҡа булды, ижадының башында тиерлек өҙөлдө. Әммә ул, күптәр үҙ ғүмерендә тиҫтә йылдар буйы атҡарған эште бер нисә йылда эшләп, үҙенең...


Сабир хәҙрәт

2005 йылдың яҙ башы. Башҡортостан телевидениеһынан Ғафури районы Сәйетбаба ауылында төшөрөләсәк «Ҡуласа» тапшырыуы тураһында хәбәр килгәс, тыуған ауылыма юлландым. «Ҡуласа» тапшырыуының авторы һәм алып барыусыһы Әлфиә Сәлимйән ҡыҙы Батталова тапшырыуҙың темаһын һәм маҡсатын...


Мал тотоу – ҡот тотоу

(йәки әсәйемдең ауылдаш ҡатындың күҙһенгән һыйырын миңә нисек тәрбиәләргә өйрәтергә тырышыуы)   Электән һәр оҫта үҙ һөнәрен өйрәнсеккә ҡалдырған. Нәҫелдән килгән оҫталыҡмы, ҡайҙалыр, йә кемдәндер өйрәнгәнһеңме – мөһим түгел. Эшеңде дауам итеүсе үҙ һөйәгең булһа, тағы ла яҡшылыр...


Тәбүтте ҡайтарыу

Тәбүттең (һандыҡ, табут) тарихын ҡыҫҡаса һөйләп үтәйек.   Әҙәм ғәләйһиссәләм Ожмахтан ергә күсерелгәс, Ғаләмдәр Раббыһы уға тәбүт бирә. Уның оҙонлоғо − өс, киңлеге ике беләк үлсәме була, тип әйтелә «Ас-Сауи» һәм «Ғәраис» китаптарында. Һандыҡ Ожмахтағы шәмшәз...