Карак – тәмле һәм файҙалы сәй

Карак – тәмле һәм файҙалы сәй

Карак ғәрәп илдәре йәшәүселәренең иң яратҡан эсемлеге. Уның составына ҡара сәй, һөт, үләндәр һәм тәмләткестәр инә. “Карак” һүҙе нимәне аңлата? Урд теленән ул “ҡаты”, “сығышлы” тигәнде аңлата. Ябайса, карак − ул ҡаты сәй.

Был эсемлектең ғәҙәти (традицион) рецебы Һиндостандан килгән. 70-се йылдарҙа нефть һәм газ тармағы үҫешә башлаған саҡта, ғәрәп илдәрендә мигрант һинд эшселәре был сәйҙе таратыуға сәбәпсе булалар. Карак сәйе һыуһынды яҡшы ҡандыра, һыуыҡ саҡта йылыта. Ололар өсөн дә, балалар өсөн дә был сәйҙе эсеүгә сикләү юҡ, шуға күрә уны барыһына ла тәҡдим итергә була. Ғәрәп илдәрендә был сәйҙе әҙерләүҙең айырым үҙенсәлекле рецептары бар. Мәҫәлән, Сауд Ғәрәбстанында карак сәйен дөйә һөтө менән йәки ҡуйыртылған һөт (сгущенка) менән тәмләп ҡарарға мөмкин.

Катарҙа карак сәйенең төрҙәре бик күп. Мәҫәлән, дәрсен (корица), роза сәскәһенең бөрөһө, хатта борос ҡушылған карак сәйен күрергә була. Унан тыш Катар иле был сәйҙе башҡа сит илдәргә лә һата башлаған. Кувейт кибеттәрендә карак сәйе тиҙ иреүсән әҙер онтаҡ рәүешендә һатыла. Уңайлы төргәктә булғанлыҡтан, шунда уҡ хуш еҫле, файҙалы сәй әҙерләргә мөмкин.

Карак сәйенең традицион рецебы

Ҡатнашма: 1 стакан һөт, 2-3 стакан һыу, ярты таяҡ дәрсен (корица), 1 см имбир тамыры, 3-4 бөртөк кардамон, 2 балғалаҡ ҡара сәй, 2 бөртөк ҡәнәфер (гвоздика). Шәкәр менән бал (тәменә ҡарап). Башта кәстрүлгә һыу ҡоябыҙ, имбир, кардамон, ҡәнәфер, дәрсен һәм сәй ҡатнашмаларын һалып, утҡа ҡуябыҙ. Ҡайнап сыҡҡас, һөт ҡоябыҙ һәм тағы ла 3-5 минут тирәһе ҡайнатабыҙ. Утты һүндергәс, шәкәр менән балды ҡушырға була. Шунан, сәйҙе һөҙөп, йылы килеш эсәләр.

Файҙалы сифаттары

1. Диабетты булдырмаҫҡа ярҙам итә.

Сәйҙең составына ингән ҡатнашмалар ҡандағы артыҡ шәкәрҙе (инсулинды арттырыу арҡаһында) кәметә. Был сәйҙе эскәндән һуң, көн аҙағына ҡандағы шәкәр нормаға килә.

2. Иммунитетты нығыта

Ҡәнәфер менән дәрсен төрлө ауырыу тыуҙыра торған бактерияларҙы юҡ итәләр. Шуға улар иммунитетҡа яҡшы тәъҫир итә. Хәҙерге эҙләнеүҙәр арҡаһында карак сәйендәге антиоксиданттарҙың яман шеш ауырыуы күҙәнәктәренең үҫешен туҡтата алыуы тураһында билдәле булды. Сәйҙең төп өс компоненты: кардамон, имбир һәм дәрсен ошо процесҡа булышлыҡ итәләр. Кардамон метеоризмдан һәм эс күбеүҙән ярҙам итә. Карак сәйен йыш эскәндә генә бөтөн аш һеңдереү системаһы әкренләп һауығасаҡ.

3. Һалҡын тейеүҙән һәм гриптан ярҙам итә.

Тымауҙан һәм грипп симптомдарынан карак сәйе менән дауаланырға була. Уның бактерияларға, шешкә ҡаршы көслө сифаттары арҡаһында берике көндә аяҡҡа баҫырға була. Шулай уҡ карак сәйе йүтәлдән дә бик файҙалы. Сәйегеҙ тәмле булһын!

АДЕЛИНА ХЕГАЙ

Ләйсән Бәхтиева тәржемәһе