Тәмле лә, файҙалы ла ашҡабаҡ
Тәмле лә, файҙалы ла ашҡабаҡ
Ашҡабаҡ (тыква) Ҡөрьәндә лә, хәҙистәрҙә лә телгә алына.
Ашҡабаҡтың кеше организмы өсөн файҙаһы шул тиклем күп яҡлы, шул арҡала ул байтаҡ өлкәлә ҡулланыу таба. Ашҡабаҡта бик күп микроэлементтар һәм витаминдар тупланған. Файҙалы элементтар тупланмаһы буйынса ул күп йәшелсәләрҙән өҫтөн. Уның составында шәкәр, каротин, С, В1, В2, В5, В6, Е, РР, матдәләр алмашыныуын тиҙләтеүсе бик һирәк осраған Т, ҡан ойошоуҙы тиҙләтеүсе К витаминдары, майҙар, аҡһымдар, углеводтар, пектин, целлюлоза, минералдар, калий, кальций, тимер күп. Ашҡабаҡта каротин кишергә ҡарағанда – биш, һыйыр бауырына ҡарағанда өс тапҡыр күберәк. Шунлыҡтан офтальмологтар күреү һәләте түбән булған кешеләргә ашҡабаҡтың үҙен һәм һутын йышыраҡ ҡулланырға тәҡдим итә. Составында тимерҙең күплеге буйынса һары ашҡабаҡ чемпиондар араһында. Ашҡабаҡ составындағы пектин организмдан ағыулы матдәләрҙе ҡыуырға һәм холестеринды тейешле кимәлдә тоторға булышлыҡ итә. Медицина тәжрибәһе буйынса ашҡабаҡ простата яман шешен, быуындар сирен иҫкәртә, бөйөрҙәр эшмәкәрлеген яйға һала. Бөйөрҙәр сирләгәндә, тәүлегенә ярты стакан яңы һығылған һут тәкдим ителә. Ашҡабаҡ диетаһы йөрәк эшмәкәрлеге боҙолоу сәбәпле булған шешенеүҙәрҙән, йөрәк- ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан, матдәләр алышыныуы, эсәктәрҙә тайпылыш булған осраҡтарҙа тәҡдим ителә. Ҡабаҡтың һуты нервы системаһын тынысландыра, һыуһынды ҡандыра, бауыр һәм бөйөр сирҙәре булғанда ҡулланыла. Был диетик аҙыҡ шулай уҡ үт ҡыуығы, гастрит, шешенеүҙәргә илтеүсе ауырыуҙарҙан дауа. Яңы эшләнгән ашҡабаҡ һуты оҙайлы эс ҡатыуҙан, бәүел ҡыуыу системаһы, бөйөр сирҙәренән, геморрой һәм нервылар ҡаҡшағанда файҙалы. Организмдағы артыҡ тоҙҙарҙы һәм һыуҙы ҡыуа. Экзема, тән тиреһе бешкән ваҡытта ашҡабаҡтан эшләнгән массаны яралы урынға ябырға мөмкин.
Ашҡабаҡ бигерәк тә өлкән йәштәгеләр өсөн алыштырғыһыҙ аҙыҡ. Ул тиҙ үҙләштерелә, организмға һәр яҡлап ыңғай тәьҫир итә.
Ашҡабаҡ аштары А тибындағы вируслы гепатит сирен үткәргәндәр өсөн дә бик файҙалы. Ашҡабаҡ бутҡаһы составындағы биологик матдәләр бауырҙың эшмәкәрлеген әүҙемләштерә.
Йоҡоһоҙлоҡтан интегеүселәргә төнгә ҡаршы ашҡабаҡ һутына бал ҡушып эсергә мөмкин. Тән температураһы күтәрелгәндә лә ҡабаҡ һуты ҡулланыш тапҡан.
Ашҡабаҡтың орлоҡтары соствавында 52%-ҡа тиклем майҙар, 28%-ҡа тиклем аҡһым бар, цинк күп. Күп илдәрҙә ашҡабаҡ майын йәшелсә салаттары эшләгәндә ҡулланалар. Бал менән ҡушып онталған ашҡабаҡ орлоҡтары борондан организмдан паразиттарҙы ҡыуыу сараһы тип танылған. Киптерелгән ашҡабаҡ орлоҡтары простата ауырыуын иҫкәртеү өсөн ҡулланыла. Составында цинк күп булыу сәбәпле, баш тиреһе сирҙәренә, майлы ҡауаҡҡа, себореяға ҡаршы ла дауа. Һиндостанда ашҡабаҡты туберкулез ауырыуына ҡаршы ла ҡулланалар. Үпкә сирен тыуҙырыусы таяҡсаларға ҡаршы эффектив булыуы асыҡланған.
Ысынлап та, ҡабаҡ тәмле генә түгел, бик тә файҙалы ла йәшелсә икән!
Гөлзәминә Кәримова әҙерләне
