Күңел тыныслығын һаҡлау ысулдары

Ныҡлы һаулыҡтың сығанағы булып күңел тыныслығы һәм стресс, көйөнөстәрҙән һаҡланыу тора. Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ хәҙисендә: «Зарланып йөрөгән кешенең тәне йыш ҡына төрлө сирҙәргә дусар булыр», – тиелгән (Әбү Нүәйм).

Әгәр ҙә кеше насарлыҡ көтһә йәки берәй ниғмәтте юғалтһа, уның күңелендә борсолоу һәм зарланыу барлыҡҡа килә. Ул йән тыныслығы таба алмай. Шул борсолоу уның тәнен көсһөҙләндерә һәм төрлө ауырыуҙарҙың барлыҡҡа килеүенә һәм көсәйеүенә булышлыҡ итә. Һәм киреһенсә, шатлыҡ тәнде нығыта һәм сирҙәрҙе кәметә. Ҡайғы һәм көйөнөстәр кешене хатта үлемгә лә еткерә ала. «Һаулыҡ – серле батшалыҡ, ә көйөнөс менән борсолоу бер сәғәт эсендә тәнде бер йылға ҡартайта ала» , – тиелгән.

Аллаһҡа тәүәккәл итеү һәм Уның ихтыяры алдында сабырлыҡ, түҙемлек күрһәтеү сифаттары ошо бар сирҙәргә ҡаршы тора ала. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ: «Кемгә ҡайғы-хәсрәт килгән, ул күп тапҡыр «Лә хәүлә үә лә ҡүүәтә иллә билләһ» тип ҡабатлаһын. Уның менән, Мөхәммәдтең йәненең хужаһы менән ант итәм, ысынында, был һүҙҙәр күп ауырыуҙарҙан шифа, иң аҙы − ҡайғы, борсолоуҙан» (Әхкәмү Нәбәүиә).

Икенсе хәҙистә: «Кем генә: «Лә хәүлә үә лә ҡуүәтә иллә билләһ», − тип әйтмәһен, шул һүҙҙәр 99 сирҙән дауа булыр, шуларҙың араһынан иң еңелдәре − көйөнөс һәм борсолоу» (әл-Хәким). Был һүҙҙәрҙең мәғәнәһе: Аллаһҡа өмөттө бағлау, сөнки бөтөн көс һәм ҡеүәт тик Унда ғына, барыһы тик Уның ҡушыуы буйынса.

Кем стресс кисерә, иң башта төрлө насар уйҙарҙан төрлө ысулдар менән арынырға тейеш. Хәҙистә әйтелгәнсә: «Әгәр ҙә берәйегеҙҙе ҡайғы, борсолоу ялмап алһа, уҡ менән янды алып, шул уйҙарҙан арынырға, иғтибарҙы икенсе әйбергә йүнәлтергә (йәғни физик күнекмәләр менән шөғөлләнергә) кәрәк»  (Әт-Тәбәрани).

Борсолоу хәлендәге кешегә сағыу төҫтәргә ҡарарға тәҡдим ителә. Ҡара төҫ уның өсөн зарарлы, меланхолия хәленә еткереүе мөмкин. Ундай сирлеләргә мәккә сеннаһын эсергә, йылы һәм шыйыҡ аш төрҙәренә ҡараған ризыҡ менән туҡланырға кәрәк. Шулай уҡ үтә асыуланыу һәм үтә шатланыуҙан һаҡланыу зарур. Сөнки артыҡ шатланыуҙың да тәнгә зыян килтереүе һәм хатта үлемгә сәбәпсе булыуы ихтимал.

Бер ир Аллаһ Рәсүленә ﷺ килә лә уға кәңәш биреүен үтенә. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ ҡыҫҡа ғына итеп: «Асыуланма», – ти (әл-Бохари). Икенсе хәҙистә: «Асыуҙан һаҡлан, ысынында, ул Әҙәм балаһының йөрәгендә ҡыҙған күмер. Асыуланған кешенең күҙҙәре нисек ҡыҙарғаны һәм ҡан тамырҙары нисек ҡабарғанын күрмәйһегеҙме?» – тиелгән (Әхмәд, Әбү Дәүд).

Асыу тойғоһо һәр кешегә хас, әммә уны контролдә тотоп өйрәнергә кәрәк. Хәҙистә: «Көслө − ул, үҙен ныҡ асыуланған сағында тыйып, ҡулға алған кеше, ә кемделер еңеп сыҡҡан кеше түгел» (әл-Бохари, Мөслим).

Пәйғәмбәребеҙ ﷺ асыуы ҡабарған кешегә, шул көсөргәнешле, яман хәлдән сығыу өсөн, иғтибарын башҡа нәмәгә йүнәлтергә тәҡдим иткән. Мәҫәлән, тәһәрәт алырға, әгәр кеше баҫып торһа, ултырырға, төрлө доғалар уҡырға йәки бер нәмә лә өндәшмәҫкә.

Мөхәммәт Дибиров,

Ләйсән Бәхтиева тәржемә итте