Шифалы майҙар
Зәйтүн майы
Кеше организмы эшмәкәрлегендә майҙар мөһим роль уйнай. Организмдың ниндәй сирҙәргә тарыуы йәки тарымауы ла, йөрәк, ҡан тамырҙары, нервы, эндокрин системаларының эшмәкәрлеге лә ҡулланылған майҙарҙың сифатына, төрлөлөгөнә бәйле.
Зәйтүн, етен, кунжут, көнбағыш, курдюк, малдың эс майы, балыҡ майҙары, һары һәм аҡ май туҡланыу рационында булырға тейеш. Сөнки беҙҙең организм кәрәкле омега-3, омега-6 кислоталарын етештермәй, уларҙы майҙарҙан ала. Омега-6 кислотаһы көнбағыш, таҙартылмаған (рафинирланмаған) һалҡын ысул менән һығылған зәйтүн майҙарында күп.
Әбү Һурайра килтергән хәҙистә: «Зәйтүн майын ашағыҙ, тәнегеҙгә һөртөгөҙ, етмеш төрлө сирҙән дауа табырһығыҙ», – тиелә. «Зәйтүн майы менән һөртөнгәнгә шайтан яҡын килмәҫ», – тиелә тағы ла бер хәҙистә (Андалуси).
Зәйтүн майы витаминдарға, минералдарға бай, составында калий, кальций, магний, фосфор, тимер, баҡыр, үҫемлек сүстәре (растительные волокна), каротин һәм биш төрлө кислота бар.
Тикшеренеүҙәр буйынса, зәйтүн майын күп ҡулланған илдәрҙә эсәк яман шеше һирәгерәк, коронар ҡан тамырҙары, һөт биҙҙәре, аналыҡ, тире яман шеше кеүек сирҙәр әҙерәк. Үт ҡыуығында таштар булғанда ла, дауалау һөҙөмтәле. Бер аш ҡалағы зәйтүн майында Е витаминының көндәлек 10% бар. Е витамины көслө антиоксидант, яман шеш ауырыуҙарын иҫкәртә, А, К, Д витаминдары менән бергә эсәктәрҙе, һөйәктәрҙе нығыта. Шунлыҡтан балаларға ла тәҡдим ителә.
Май составындағы фенол иммунитетты нығыта, линолев кислотаһы күҙҙәргә, бешкән урынды уңалтыуҙа файҙалы.
Эс ҡатҡанда, ашағанға тик-лем иртәле-кисле – 1 аш ҡалағы, үҙәк көйгәндә, гастрит булғанда, ашар алдынан ярты сәғәт алда – 1 аш ҡалағы, шәкәр диабетынан иртәле-кисле 2 аш ҡалағы зәйтүн майы эсергә тәҡдим ителә. Лимон һуты ҡушырға ла мөмкин.
Балаларҙа рахит, аҙ ҡанлылыҡ булғанда – тәндәренә май һөртөргә, эстәре ауыртҡанда – 5-10 минут массаж эшләргә кәрәк.
Ревматизм, быуындарға һыуыҡ тейгәндә, 200 грамм зәйтүн майына 1 баш туралған һарымһаҡ ҡушып, 2 көн тоторға һәм иртәле-кисле ауыртҡан урынға һөртөргә була.
Теш ҡаҙнаһы ҡанағанда, шешкәндә ( пародонтоз), 1 аш ҡалағы майҙы көнөнә 2-3 тапҡыр 30-40 минут ауыҙҙа тоторға кәрәк. Йоторға кәрәкмәй.
Бешкән урынға йомортҡаның ағынан зәйтүн майы ҡушылған мазь эшләп һөртһәң, яра тиҙ уңалыр.
Ҡолаҡ ауыртҡанда, 3-4 тамсы йылы майҙы тамыҙып, ҡолаҡҡа май һеңгән тампон ҡуйығыҙ.
Сәстәр ҡойолғанда, 10 көн дауамында төнгөлөккә башығыҙға маска эшләгеҙ, иртән сәстәрҙы йыуығыҙ.
Майҙы һатып алғанда, Экстра вирджин (нерафинированное масло первого холодного отжима) тигәнен алырға тырышығыҙ. Сифатлы зәйтүн майы, тәмләп ҡарағанда, тамаҡты әсетеп алған кеүек булыр. Ни тиклем әскелт булһа, шул тиклем файҙалыраҡ. Яҡтылыҡ үтмәгән һауытта, һалҡын урында һаҡлағыҙ.
