Баш ауыртыуын дауалау ысулдары
Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ﷺ: «Ысынында, Ухуд тауындай гонаһтары булып, аҙаҡ улар гәрсис бөртөгөндәй генә ҡалһа ла, мөьминдең баш ауыртыуы һәм арыуы бөтмәҫ», – тип әйткән.
Хәбиб бин Ғәбдул-Малик әл-Әндәлүси «Пәйғәмбәр медицинаһы» китабында: «Аллаһ Рәсүленең ﷺ хәҙисендә: «Баш ауыртыу – барлыҡ пәйғәмбәрҙәр ауырыуы», – тип яҙа. Уға Аллаһтан вәхи еткерелгән саҡта, уның башы ауыртҡан. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ башы һыҙлаған саҡта башына ҡына (хна) ҡуйған: «Аллаһ рөхсәте менән был ауыртыуҙан ярҙам итер», – тигән (Ибне Мәджәһ).
Шулай уҡ баш ауырыуҙарынан хиджама еңеллек бирер. Бер хәҙистә әйтелгәнсә: «Пәйғәмбәребеҙ ﷺ берәйһе баш ауыртыуына зарланып килһә: «Хиджама эшлә», әгәр ҙә аяҡ һыҙлауына зарланһалар: «Аяғыңа ҡына һөрт», – тигән (Әбү Дәүд). Ҡайһы саҡтарҙа Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ башы ныҡ ауыртһа, Ул уны ҡыҫып бәйләп ҡуйған. Ундай ысул ҡан тамырҙары ныҡ типкәндә ярҙам итә.
Ғәйшә башы әйләнгән кешегә ете көн дауамында ас ҡарынға әджүә финигын ашарға тәҡдим иткән.
Билдәле ғәрәп табибы Харис бин Калада: «Кемдең башы һыҙлай һәм температураһы бар, таҙа һыуға һөрмә ҡушһын да, шуны танауы аша еҫкәһен», – тигән. Ҡайһы саҡта һөрмә урынына ладан ҡушҡан.
Пәйғәмбәребеҙ ﷺ баш ауырынан ҡыст әл-һиндины ҡулланырға тәҡдим иткән. Уны кунжутҡа йәки лилиә сәскәһенә ҡушып, еҫкәйҙәр. Бынан тыш ҡара тминды ла Аллаһ Рәсүле ﷺ баш һыҙлағанда еҫкәргә ҡушҡан. Ул хәҙисте Йәхйә бин Сәғид еткергән һәм дарыу рецебын һөйләп ҡалдырған: «7,9 йәки 11 ҡара тмин бөртөгө алып, ваҡлайбыҙ һәм йоҡа сепрәккә төрөп, бер аҙ ваҡытҡа һыуға һалып торабыҙ. Һығып алғас, әсә һөтөн йәки миләүшә (фиалка) майын ҡушабыҙ. Шунан танауға тамыҙабыҙ.
Рецептар
Ҡара тмин орлоғон ҡулланыу ысулдары күп. Мәҫәлән, башта тигеҙ миҡдарҙа ваҡланған ҡара тмин, әнис һәм ҡәнәфер орлоҡтарын алабыҙ, үҙ-ара ҡушып, һалҡын урынға ҡуябыҙ. 2-3 көн дауамында, иртән һәм төшкөһөн, ашар алдынан берәр балғалаҡ эсәбеҙ.
Шулай уҡ сәсте тарау баш ауыртыуынан ярҙам итә. Хәҙистә: «Тараҡ ҡулланығыҙ һәм уның ярҙамында дауаланығыҙ, сөнки ул баш ауыртыуынан ярҙам итә», – тиелгән. Аллаһ Рәсүле көнөнә сәсен 2-3 тапҡыр тараған. Уның шулай уҡ тәненә май һөртә торған ғәҙәте булған. Майлауҙы ул ҡаштарынан башлар булған һәм: «Был баш һыҙлауынан дауа», – тигән (Әбү Нүәйм).
Баш ауыртҡанда тәлбинә (һөттә бешерелгән, бал ҡушылған арпа бутҡаһы) ашарға кәрәк.
Ғәйшәнән еткерелә: «Мин Пәйғәмбәргә күкрәктән ауыр тын алыуыма һәм баш һыҙлауына зарланғанда, ул: «Йә Ғәйшә, тәлбинә аша, ул, ысынлап та, тынысландыра», – тиер ине» (Әбү Нүәйм).
