Финик – “сүллек икмәге”

Финик – “сүллек икмәге”

Һуңғы йылдарҙа донъя кимәлендә дөрөҫ туҡланыу темаһыны киң тарала башлағас, финик тураһында ла күп яҙа башланылар.

Ысынлап та, финик тәм-том урынына бик яҡшы алмаш. Уның тәме лә кәнфиттекенә оҡшаш, әммә һаулыҡҡа файҙаһы сағыштырғыһыҙ күп.

Финик – туҡлыҡлы аҙыҡ

Ғалимдар фекеренсә, кеше бер нисә ай тик финик һәм һыу менән генә туҡланып йәшәһә лә, уның хәле нормала буласаҡ. Сөнки финик составында кешегә йәшәү өсөн кәрәк булған витаминдар һәм минералдар бар. Нимәһе ҡыҙыҡ, бары тик бер стакан һөт менән бер бөртөк финик кешене уға кәрәк булған бөтә аминокислоталар менән тәьмин итә ала икән. Был мәғлүмәт итте әҙерәк ашарға теләүселәр өсөн яҡшы ысул.

Финиктың файҙаһы кимәлә? Диетолог, эндокринолог Вера Кузьминаның фекерен килтерәбеҙ.

1. Финиктарҙа булған глюкоза баш мейеһе эшмәкәрлеген яҡшырта.

2. Финик емештәре хроник арыуҙарҙан һәм стрестан ҡотҡара.

3. Ҡаты сирҙән йәки операциянан һуң финик организмды нығытырға ярҙам итә, хәл индерә.

4. Финик төрлө тәм-томдарға бик яҡшы алмаш. Әммә бер финик емешенең 23 килокалорий тәшкил итеүен оноторға ярамай. Самаһын белергә кәрәк.

5. Киптерелгән финик йөрәкте нығыта, гипертониктарға файҙалы: йөрәк баҫымын нормала тоторға, үҙеңде яҡшы тойорға ярҙам итә.

6. Финиктар һалҡын тейгәндә, ҡаты йүтәлде бөтөрөргә һәм ҡаҡырыҡты сығарырға ярҙам итәсәк.

7. Бигерәк тә кипкән финиктарҙағы полифенол организмды тиҙ ҡартайыуҙан һаҡлай.

8. С һәм Е витаминдары арҡаһында финиктар антиоксидант функцияһын үтәй.

9. Бер нисә финик кешегә кәрәкле көндәлек норманың 27% калий, 15% магний һәм 12% В6 витамины менән тәъмин итә.

10. Бөйөр ауырыуҙары менән ыҙалаған кешеләргә финик файҙалы. Сөнки ул тәндән шешендерә торған артыҡ шыйыҡсаны сығарырға булышлыҡ итә.

11. Финик емешенең ирей һәм иремәй торған сүстәре ашҡаҙан-эсәк юлдарын яҡшы таҙарта, йыуан эсәктең эшмәкәрлеген һәйбәтләй.

12. Иғтибар! Финик нисек кенә файҙалы булмаһын, шәкәр диабеты менән ауырығандарға финик ашарға ярамай, сөнки унда гликемия индексы юғары.

Сумая Тлисова

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Рабиға әл-Ғәдәүиә тураһында ҡисса

Аҡыл үә нәфсе кимәле Хорасан шәһәрендә бер егет бар ине. Үҙе бик ғалим ине. Рабиға тигән ҡатындың көндәрҙән бер көн ире вафат булып, ҡатын тол ҡалды. Был ғалим егет үҙе өсөн Рабиғаның өйөнә яусы булып барҙы һәм әйтте: – Йә, Рабиға! Мин һиңә үҙем өсөн яусылыҡҡа килдем, һин мине ҡабул...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Ауылым муллаһы – ҡыҙылдар ҡорбаны

Әбелғата Ишемов (1865 - 13 ғинуар 1917)     Ауылыбыҙҙың инҡилабҡа тиклемге муллаларының береһе, ата- бабаһының төп сығышы ҡотанлы. Указлы мулла исеме Назараттың 2492-се Указы менән 1893 йылдың 12 майында раҫланған.   Төпкөлдә лә әленән-әле аҡтар, ҡыҙылдар, ҡоролтай, иҫкелек...


Шәүүәл айы

Рамаҙан айынан һуң Шәүүәл айы башлана. Рамаҙанда иһә һәр хаҡ мосолман күберәк изегелектәр эшләп ҡалырға ашыҡһа, тырышһа, Шәүүәл айы ла беҙгә ошо яҡшылыҡтарыбыҙҙы тағы ла арттырырға, байытырға мөмкинлек бирә. Бәлки, тотҡан ураҙаларҙа хата-кәмселектәр булғандыр, йә ҡайһы бер көндәре тороп ҡалғандыр,...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әгәр миңә эт ҡағылһа, намаҙ алдынан кейемемде алмаштырырға кәрәкме? Эт үҙе нәжес (бысраҡ) хайуан түгел. Әммә уның шайығы нәжес. Шуға күрә: 1) әгәр һеҙ эткә ҡағылып та, уның шайығы кейемегеҙгә теймәһә, һеҙгә йыуынырға ла, кейем алыштырырға ла кәрәкмәй; шул килеш намаҙ уҡый алаһығыҙ (әгәр ҙә...