Шайтан яҙмалары

Шайтан яҙмалары

Сәсән, ҡысҡыр!

 

Һа-һа-һа!

Һа-һа-һа!

Ҡайһылай һеҙ, кешеләр, меҫкен генә ул! Сығырығыҙҙан сығарыуым була, әйткәнемде тыңлай ҙа башлайһығыҙ. Һа-һа-һа! Һеҙҙе төп башына ултыртыу бер ни тормай. Һа-һа-һа! Һеҙ үҙегеҙ ҙә шайтанға әйләнергә әҙер генә тораһығыҙ. Һа-һа-һа! Шулай булғас ни, әйҙә, уңайы сыҡҡан һайын асыуланышығыҙ ҙа ултырығыҙ. Асыулы сағығыҙ шул тиклем оҡшай миңә, ул сағында бит һеҙҙе алйотландырыу бер ни тормай! Һа-һа-һа!

Һөйләнәсәк тарихым асыу тураһында. Сәсән исемле малайҙың асыуы тураһында. Көндөҙгө сәғәт ун икелә мәктәптән ҡайтып килгән Сәсәнгә шунда уҡ ишек асыусы булманы, сөнки әсәһе аш-һыу бүлмәһендә ризыҡ әҙерләп йөрөй ине. Әсәһе оҙаҡ тотҡарланмаһа ла, Сәсәндең ғәләмәт ныҡ асыуы килде. Ҡыҙыҡ ҡына булып киткән йөҙө асыулы юлбарыҫты хәтерләтте. Әгәр шул саҡ һеҙ уны күрһәгеҙ, бик ҡурҡыр инегеҙ. Һа-һа-һа! Мин уға «Сәсән, әсәйеңә екер, икенсе юлы ишекте шунда уҡ йүгереп килеп асырлыҡ булһын. Һин бит арығанһың, ә ул һине көттөрөп ҡуйҙы», – тип шыбырланым. Тәүҙә Сәсән ҡармағыма эләкмәне, тик барыбер еңелде. Мин уны алдаттым. Һа-һа-һа! Ул ауыҙын ҙур итеп асып әсәһенә екерә башланы! Нисек ҡаты итеп ҡысҡырынды ул, ишетһәгеҙ икән. Һа-һа-һа!

Шунан мин уға: «Ә хәҙер бар, гөлдөң көршәген тибеп осор! Әсәйең һинең шул тиклем ныҡ асыулы икәнеңде күрергә тейеш», – тинем. Сәсән гөл һауытын тибеп осорҙо. Футбол уйнаған кеүек инде бына. Һа-һа-һа! Сәсән, әлбиттә, көршәкте ватырға йыйынмай ине, әммә ул селпәрәмә килде. Гөлдөң тупрағы иҙәнгә һибелде, бысраҡҡа буялған сәскәләр аяҡ аҫтында тапалды.

Мин һаман да Сәсәнде тыныслыҡта ҡалдырманым, уны ҡотортоуымды дауам иттем. Мәктәп портфелен мөйөшкә быраҡтырырға ҡуштым. Эй тыңлаусан да инде Сәсән! Һа-һа-һа! Портфелен атты ла бәрҙе. Уныһы китте осоп! Стенаға барып ҡаҡлыҡҡайны, тотҡосо һынып сыҡты. Һа-һа-һа!

Сәсәндең әсәһе улының нимәгә боларғанын һис аңғара алманы. Шулай ҙа йомшаҡ тауыш менән: «Сәсән! Балаҡайым! Нимә эшләүең был? Ни булды һинең менән? Нимәгә асыуың ҡабарҙы?» – тип улына өндәште.

Диванға менеп ҡунаҡлаған Сәсән үҙ-үҙенән ныҡ ҡәнәғәт ине. Әсәһе уға һыу алып килде. Бер аҙ һыу уртлағас, Сәсән күҙҙәрен йомдо. Бер нисә минуттан уның пульсы һалмаҡланды һәм ул бөтөнләй тынысланды.

Әсәһе улын ғәфү итте. Был мине, әлбиттә, ҡайғыға һалды, шулай ҙа артыҡ бошонманым. Ун биш минут элек кенә мин уны нисек алйотландырҙым, ә?! Шәп тә инде! Һа-һа-һа! Мин бит һеҙҙең асыуығыҙ ҡабара башлау менән «һә» тигәнсе янығыҙға килеп етә һалам. Һа-һа-һа! Инде лә асыуланған, боларған сағығыҙҙа тағы күрешербеҙ әле!

Һа-һа-һа!

 

Гөләмриза Хәйҙәри Әбхариҙың «Шайтан яҙмалары» китабынан

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Ахырзаман – аяҡ аҫтында

Бала саҡта: «Үлем – күҙ менән ҡаш араһында, ахырзаман – аяҡ аҫтында», – тигән һүҙҙәрҙе өләсәй ауыҙынан йыш ишетергә тура килде. Нух пәйғәмбәрҙең туфан һыуынан, тереклектәр донъяһын һаҡлап алып ҡалыуы ла һүҙ урауында аңға һеңдерелде.   Яҙғы ташҡын осоронда, Нөгөш...


Ҡыҙыл ойоҡ

Бер заман бер урманда арыҫлан ауырыған. Был хәбәрҙе ишеткәс, барса януарҙар арыҫландың хәлен белергә ашыҡҡан.   «Бөтәһе лә миңә тоғро!» – тип уйлаған ғорур арыҫлан. Тик төлкө генә бер ҡайҙа ла күренмәгәс, бер аҙ кәйефе төшкән. «Төлкө ҡайҙа?» – тип...


Ауылым муллаһы – ҡыҙылдар ҡорбаны

Әбелғата Ишемов (1865 - 13 ғинуар 1917)     Ауылыбыҙҙың инҡилабҡа тиклемге муллаларының береһе, ата- бабаһының төп сығышы ҡотанлы. Указлы мулла исеме Назараттың 2492-се Указы менән 1893 йылдың 12 майында раҫланған.   Төпкөлдә лә әленән-әле аҡтар, ҡыҙылдар, ҡоролтай, иҫкелек...


Рабиға әл-Ғәдәүиә тураһында ҡисса

Аҡыл үә нәфсе кимәле Хорасан шәһәрендә бер егет бар ине. Үҙе бик ғалим ине. Рабиға тигән ҡатындың көндәрҙән бер көн ире вафат булып, ҡатын тол ҡалды. Был ғалим егет үҙе өсөн Рабиғаның өйөнә яусы булып барҙы һәм әйтте: – Йә, Рабиға! Мин һиңә үҙем өсөн яусылыҡҡа килдем, һин мине ҡабул...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....