Әҙәптәр

Әҙәптәр

Хөкөмдар әҙәбе

 

  • Һәр ваҡыт һөйләшмәҫкә тырышырға кәрәк
  • Етди булырға
  • Ҡулдар менән бик һелтәнмәҫкә
  • Кешеләргә насар ҡыланырға рөхсәт итмәҫкә һәм ҡанундарҙы боҙорға юл ҡуймаҫҡа
  • Тол ҡатындарға һәм йәтим-дәргә яҡшы мөғәмәләлә булыу
  • Дәғүәсегә һәм яуап биреүсегә яҡшы мөғәмәләлә булыу
  • Бер яҡҡа ғына бөгөлмәҫкә, ғәҙеллек менән хөкөм итергә
  • Киреһенсә уйлағандарға нәсихәт бирергә
  • Дөрөҫ хөкөм итер өсөн, Алаһҡа ялбарырға

 

 

Шаһиттың әҙәбе

 

  • Яуаплылығыңды яҡшы аңларға һәм һис ҡасан ғәҙеллектән баш тартмаҫҡа
  • Шаһитлыҡ ҡылған эш буйынса мәғлүмәттәрең дөрөҫ булырға тейеш
  • Мөһим мәғлүмәттәрҙе ҡалдырмаҫҡа тырышырға тейеш
  • Хакимдар менән бәхәсләшмәҫкә тейеш

 

 

Тотҡондоң әҙәбе

 

  • Аллаһтан башҡа бер кемдән дә ярҙам көтмәҫкә
  • Аллаһтың талабын боҙоп, кәмһенмәҫкә
  • Аллаһ мине ҡотҡарыр, тигән өмөттө өҙмәҫкә
  • Аллаһ ҡарамағында булғаныңды һәм Ул һине күреп торғанды аңларға
  • Нисек тә дошманыңдың әйберҙәре менән файҙаланмаҫҡа, Аллаһ ҡушҡан осраҡтарҙан башҡа
  • Бер кемдең дә алдында иламаҫҡа һәм уфтанмаҫҡа, Аллаһтан башҡа бер кемдән дә ярҙам һорамаҫҡа

 

Имам Әбү Хәмид әл- Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


Пәйғәмбәрҙең ﷺ Таифҡа барыуы

Әбүталип менән Хәҙисәнең үлеменән һуң ﷺ Аллаһ Рәсүленә ﷺ ҡорайыштарҙың ҡыҫымы көсәйә. Шуға күрә Пәйғәмбәр ﷺ Мәккәнән йыраҡ булмаған, әсәһе яғынан туғандары йәшәгән Таиф ҡалаһына барырға ҡарар итә. Ул Таиф халҡынан ҡорайыштарҙан яҡлау һәм ислам таратыуҙа ярҙам һорарға уйлай.   Һәм Пәйғәмбәр ﷺ...


Ике бөйөк шәхес дуҫлығы

1891 йылдан ҡазый булып һайланған Ризаитдин Фәхретдинов, Аҡмулла менән был һөйләшеүҙән һуң, мөфтөй Мөхәмәтйәр Солтановтың ризалығын алып, уның менән осрашыу мәжлесе ойоштора. Мәжлестә шағир Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев, Хайрулла ахун һ.б. ҡатнаша. Ғәҙәттәгесә, зыялылар өсөн М. Өмөтбай менән Аҡмулла...


Шайтан яҙмалары

Хәлдәр нисек, таҡыр баш? Мәжит кисә, бөҙрәханаға барып, сәсен ҡырҙырып ҡайтҡан икән. Бөгөн иптәштәре янына сыҡҡас, мин уның ялтас башын күреп ҡалдым. Һа-һа-һа! Үәт, мин илаттым уны! Һа-һа-һа! Ә беләһегеҙме, нисек килеп сыҡты? Хәҙер һөйләйем. Мин уның дуҫына: «Сәйет! Мәжитте таҡыр баш, тип...


Ғаилә һәм йолалар − халыҡ мәҡәл-әйтемдәрендә

Мәҡәл-әйтем – афористик, йәғни, тәьҫирле, тасуирлы, мәғәнәле телмәр ижад төрө. Мәҡәл-әйтемдәр халыҡтың борон-борондан килгән тормош тәжрибәһен, әхлаҡи ҡараштарын хикмәтле һүҙ ярҙамында күрһәтә, шулай уҡ өгөт-нәсихәт, кәңәш биреү, аҡыл өйрәтеү вазифаһын башҡара. Шуға күрә лә мәҡәл-әйтемдәр...


Нимә ул оялсанлыҡ?

Исламдағы «хая» (оялсанлыҡ) тигән төшөнсә бер ҡасан да кешене насарлыҡҡа этәрмәҫ. Дин ғалимдары әйтеүенсә, хая – ул Аллаһу Тәғәлә алдында йәки кешеләр алдында ғәйеп эш ҡылып ҡуйыуҙан ҡурҡыу сәбәпле, күңелдә тыуған баҫалҡылыҡ, тыйнаҡлыҡ. Был күркәм, юғары әхлаҡи сифат кешенең күңел...