Ғосман тураһында

Ғосман  тураһында

Шунан Әбү Бәкер менән Ғүмәрҙән һуң иң лайыҡлыһы – Ғосман  ҙүн-нурайни – ике нур эйәһе. Әл-Арҡамдың өйөнә Пәйғәмбәребеҙ ﷺ инер алдынан, Ғосман Ислам динен Әбү Бәкер өгөтләүе буйынса ҡабул итә. Уны Рәсүлебеҙҙең ﷺ ике ҡыҙына өйләнгәне өсөн «ике нур эйәһе» тип атағандар. Башта беренсеһенә өйләнгән, шунан ул мәрхүмә булғас, икенсеһе менән никахлашҡан. Пәйғәмбәребеҙﷺ:  «Әгәр минең өсөнсө ҡыҙым булһа, уны ла Ғосманға кейәүгә бирер инем», – тип әйткән.

Ғосман Тәбуҡ походында, икенсе төрлө уны Әс-Хурмах тип атайҙар, ауыр хәлдә ҡалған ғәскәрҙе тәьмин итер өсөн күп сығымдар сарыф итә.

Ғабдурахман бине Хабәбә еткереүенсә: «Пәйғәмбәребеҙ ﷺ халыҡты мосолман ғәскәренә ярҙам итеүгә күндергән сағында Ғосман урынынан тора ла: «Мин йөҙ дөйәне япмаһы, тирлеге һәм эйәре менән Аллаһ юлында үҙ өҫтөмә алам», – ти. Шунан Пәйғәмбәребеҙ ﷺ артабан халыҡты өгөтләй башлай һәм Ғосман тағы ла баҫа ла: «Мин тағы ике йөҙ дөйәне япмаһы, тирлеге һәм эйәре менән Аллаһ юлында үҙ өҫтөмә алам», – ти. Бынан һуң Аллаһ Рәсүле ﷺ йәнә кешеләрҙе ярҙам итергә саҡыра башлай һәм Ғосман тағы күтәрелеп: «Мин тағы өс йөҙ дөйәне япмаһы, тирлеге һәм эйәре менән Аллаһ юлында үҙ өҫтөмә алам», – ти. Шул саҡта мин Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ минбәрҙән төшөп килгәндә: «Бынан һуң бер нәмә лә Ғосманға зыян килтермәйсәк», – тип әйткәнен ишеттем».

Ғабдурахман бине Самрат: «Пәйғәмбәребеҙ ﷺ ғәскәрҙе тәьмин иткән сағында Ғосман еңенән уның итәгенә бер мең алтын динар бушатты», – тип һөйләй. Шунан Пәйғәмбәребеҙ ﷺ уларҙы итәгендә һөйрәтеп килгәндә: «Бынан һуң бер нәмә лә Ғосманға зыян килтермәйсәк», – тип ике тапҡыр ҡабатлай».

Әнәстән еткерелгәнсә, Аллаһ Рәсүле ﷺ, сәхәбәләренән ант (присяга) ҡабул итер өсөн, Әр-Риҙуанға йүнәлгән сағында, Ғосманды Үҙенең вәкиле итеп Мәккәгә ебәрә. Ул унда кешеләрҙән бәйғәт ҡабул итә. Аллаһ Рәсүле ﷺ әйтә: «Ғосман Аллаһтың һәм Аллаһ Рәсүленең эшендә», – ти. Һәм Икенсе тарафта йөрөгән Ғосманға бәйғәт бирер өсөн, бер ҡулын, был Ғосмандың ҡулы, тип икенсе ҡулына һуға. “Минең ҡулым Ғосман өсөн үҙенең ҡулына ҡарағанда ла һәйбәтерәк булыр”, – ти.

Ғосман гел ураҙала була, төн башында ғына серем итеп, ҡалған өлөшөн йоҡламай үткәрә. Һәр аҙна һайын Ҡөрьәнде тамамлай. Ул өсөнсө хәлиф була. 12 йыл идара итә. Шунан Ҡөрьәнде уҡып ултырғанда (мәғәнәһе): «Аллаһ һине уларҙан һаҡлар, Ул Ишетеүсе һәм Белеүсе» – тигән аятҡа еткәс, шәһит үлеме менән мәрхүм була. Ул Ҡөрьән хәҙерге көндә Бәйтүл-Мөҡәддәстә һаҡлана һәм унан хастәле кешеләр бәрәкәт ала.

Шәмбе төнөндә Мысырҙан Әл-Әсүәд Тажиби тигән кеше Ғосманды үлтерә. Ул Баҡый зыяратында Кәүкәб тигән кешенең баҡсаһында ерләнә. Уға 82 йәш була. Һижри буйынса был хәл 35-се йылда була.

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

Әбү-Бәкр әл-Аймаҡиҙың «Фазаилүл Хәбиб» китабынан

Ләйсән Бәхтиева тәржемә итте