Ҡиәмәт көнөнөң ҙур билгеләре

Ҡиәмәт көнөнөң ҙур билгеләре

Ҡояштың көнбайыштан сығыуы

Ахырызамандың ҙур билгеләренең береһе − ҡояштың көнбайыштан сығыуы. Был хәлдән һуң тәүбә ҡапҡалары ябыласаҡ. Хатта кеше гонаһтары өсөн ысын күңелдән ғәфү үтенһә лә, Аллаһу Тәғәләгә ышанырға теләһә лә, уның ғәмәлдәре ҡабул булмаясаҡ.

Был ваҡиға изге Ҡөрьәндә иҫкә алына. Аллаһу Тәғәлә әйтә (мәғәнәһе): «Әллә улар (кафырҙар) арттарынан фәрештәләр килгәнен (йәндәрен алыр өсөн), әллә һинең Раббыңдан әмер (Ахырызаман етеүе йәки яза тураһында) йәки Раббының ғәләмәттәрен (ҡайһы бер билдәләренең күренгәнен) көтәме? Элек иманға килмәгән, иманға килеп тә, уны изгелек менән нығытмаған кешегә Раббыңдын ғәләмәте ингән көндө иманы ярҙам итмәҫ. Әйт (уларға, йә, Пәйғәмбәр,): «Көтөгөҙ, беҙ ҙә көтәбеҙ!». (“Әл-Әнғәм сүрәһе, 158-се аят).

Күпселек мөфәссирҙәрҙең (Ҡөрьәндең мәғәнәһен аңлатыусылар, мәҫәлән, Әт-Тәбәри) фекеренсә, был аяттағы «ҡайһы бер билдәләренең» тигән һүҙҙәр Ҡиәмәт көнөнөң билдәһе − ҡояштың көнбайыштан сығыуын аңлата. Әбү Һөрәйрә еткереүенсә, Рәсүлебеҙ ﷺ әйткән: «Ҡояш көнбайыштан сыҡмайынса Ҡиәмәт көнө етмәҫ. Ә инде ҡояш көнбайыштан сыҡҡас, кешеләр быны күреп, бөтәһе лә бергәләп иман килтерер. Әммә элек иман килтермәгән булһа һәм иманы арҡаһында изгелеккә ирешмәгән бәндәгә ул көндө килтергән иманы ярҙам итмәйәсәк» (Әл-Бохари, Мөслим). Әбү Зарранан риүәйәт ителә: «Бер мәл, ҡояш байығас, Пәйғәмбәребеҙ ﷺ минән: «Уның (ҡояштың) ҡайҙа йүнәлгәнен беләһеңме? − тип һораны. Мин: «Аллаһ һәм Уның Рәсүле ﷺ яҡшыраҡ белә» - тинем. Шунда Рәсүлебеҙ: «Ул Ғәрш аҫтында сәждәгә киткәнгә тиклем хәрәкәт итә. Шунан яңынан сығырға рөхсәт һорай һәм рөхсәт ала. Әммә шундай ваҡыт етер: ҡояш сәждәгә китергә әҙер булыр, тик ул ҡабул ителмәҫ, һәм ул элеккесә хәрәкәт итергә рөхсәт һорар, әммә рөхсәт булмаҫ. Ҡайҙан килгәнһең, шунда кире ҡайт», – тип әйтелер уға. Һәм ҡояш көнбайыштан сығыр. Аллаһтың: «Һәм Ҡөҙрәтле, барыһын Белеүсенең тәҡдире буйынса − ҡояш үҙ урынына ашыға» тигән һүҙҙәре тап ошо хаҡта» (ӘлБохари).

Ул төндә ҡояш, көнсығыштан сығыр өсөн, Аллаһтан өс тапҡыр рөхсәт һорар, тип яҙылған китаптарҙа. Әммә уға рөхсәт булмаҫ. Һәм, ҡояш өмөтөн өҙгәс, уға көнбайыштан сығырға бойороҡ буласаҡ. Ул төн беҙҙең замандағы өс төнгә тиң буласаҡ. Быны, кемдәр төнөн Ҡөрьән уҡып, төрлө доғалар уҡып үткәргән, шулар аңлар. Уларҙың береһе, төн уртаһында тороп, доғалар уҡып, ҡояш сығыуын көтөп ятыр. Шул ваҡытта тышта ҡысҡырған тауыштар ишетелер. Кешеләр, ҡурҡышып, мәсеткә йыйылыр. Бөтәһе лә ҡояштың көнбайыштан сыҡҡанына шаһит булырҙар. Ҡояш төшлөккә (зенитҡа) еткәс, кире байыр, аҙаҡ көнсығыштан сығыр. Әмр ибне әл-Ас әйткән: «Бынан һуң кафырҙың иманы, гонаһлы кешенең тәүбәһе ҡабул булмаҫ». Хәҙерге заманда беҙ һеҙҙең менән йыш ҡына «ваҡыт шәбәйҙе», «бер ай бер көн һымаҡ үтте», «балалар тиҙ үҫеп етте» тигән фекерҙәр ишетәбеҙ. Ысынлап та хәҙер ваҡыт тиҙерәк үтә. Һәм быға ғилми дәлил бар.

Ғалимдар тикшереүҙәр барышында Ерҙең пульсы барлығын асыҡлаған. Ул пульс йәки такт йөрәктең тибешенә оҡшаған. Бер мең йыл тирәһендә ул пульс секундына 7-8 тактҡа тиң булған. Әммә 1980 йылдан алып Ерҙең тибеше йышайған. Хәҙерге ваҡытта ул 12 тактҡа тиң. Һәм, нимәһе бигерәк тә аңға һыймаҫлыҡ: әгәр ул пульс 13-кә барып етһә, Ер әйләнеүҙән туҡтаясаҡ. Уның хәрәкәте өс көнгә туҡтар, аҙаҡ Ер кире яҡҡа өйөрөлә башлар. Был мәғлүмәт асыҡ сығанаҡтарҙан, шуға күрә ысынбарлыҡҡа тура киләме икәнен әйтеп булмай. Әммә беҙ изге Ҡөрьәндә һәм сөннәттә әйтелгәндәргә ысын күңелдән ышанабыҙ. Аллаһу Тәғәлә беҙҙе үҙенең рәхимлегенән мәхрүм итмәһен, үлем фәрештәһе килгәндә, иман менән китергә насип итһен. Әмин.

ӘҘИЛ ИБРАҺИМОВ

Ләйсән Бәхтиева

тәржемә итте

2026-02-01 (Шәғбән, 1447 йыл.) №2.


Башҡорт халҡында бала тыуғас башҡарылған йолалар

«Башҡорттарҙа матур йолалар бар», – тигән башҡорт халҡының йолалары менән ҡыҙыҡһынған венгр ғалимы Йозеф Торма. Башҡа халыҡтарҙағы кеүек үк, башҡорттар араһында ла, ғаиләлә баланың донъяға килеүе ҙур шатлыҡ һаналған. Баланың донъяға килеүен ҡаршылауға әҙерләнеү, әсә ауырға ҡалғас...


Китә алмайым...

  Пакистандан бер ғалим нурлы Мәҙинә ҡалаһына Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ﷺ мәсетенә, уның ҡәберенә зыярат ҡылырға килә.   Бер көн ул ҡунаҡхана алдындағы майҙансыҡҡа, ҡоштарҙы ашатырға тип, икмәк валсыҡтары алып сыға. Күпмелер ваҡыттан ул ҡоштарға тип һалынған валсыҡтарҙы йыйып алып ашаған бәләкәй...


Рамаҙан килде

Хатта ҡояш та йылмайҙы, Күңелгә шатлыҡ тулды. Һөйөнәйек, эй ҡәрҙәштәр, Рамаҙан айы килде!   Дуҫтар, беҙ сәхәр торайыҡ, Ҡөрьән хәтем ҡылайыҡ, Шайтандарҙы беҙ ҡыуайыҡ, Рамаҙан айы килде!   Ғәфләт ваҡыты түгел ул, Нәфрәт айы түгел ул. Аллаһ рәхмәтен яуҙырған Рамаҙан айы...


Тәбүтте ҡайтарыу

Тәбүттең (һандыҡ, табут) тарихын ҡыҫҡаса һөйләп үтәйек.   Әҙәм ғәләйһиссәләм Ожмахтан ергә күсерелгәс, Ғаләмдәр Раббыһы уға тәбүт бирә. Уның оҙонлоғо − өс, киңлеге ике беләк үлсәме була, тип әйтелә «Ас-Сауи» һәм «Ғәраис» китаптарында. Һандыҡ Ожмахтағы шәмшәз...


Ике бөйөк шәхес дуҫлығы

Аҡмулла, ҡайҙарҙа ғына йөрөһә лә, тыуған яҡтарын һағына.   1872 йылдың көҙөндә Мифтахетдиндың тыуған ауылына ҡайтыуын яҡташтары, быуындан-быуынға күсереп, әле лә һөйләйҙәр. Тыуған ауылы эргәһендәге шишмә янында йөрәген ярып сыҡҡан тәрән һүҙле шиғырҙарын ҡағыҙға төшөрә.   Аңлауыбыҙса,...