Хаж ҡылыу әҙәбе

Хаж ҡылыу әҙәбе

Хаж ҡылыу әҙәбе

Хажға юлланғанда

  • Юлға алған килемең хәләл булырға тейеш
  • Башҡа юлсылар менән яҡшы мөғәмәләлә булыу
  • Юлдаштарға һәм артта тороп ҡалғандарға ярҙам итеү
  • Юлдаштар менән ризығың менән бүлешеү
  • Күркәм әхлаҡлы булыу
  • Матур һөйләшеү
  • Сиктән сыҡмай ғына шаярыу
  • Юлдаштарыңды күргәндә йылмайыу
  • Ҡәрҙәшең һөйләгәндә, уны тыңлау
  • Ауыр саҡтарҙа юлдаштар менән бәхәсләшмәү
  • Ҙур булмаған хаталарҙы һиҙмәҫкә тырышыу
  • Ярҙам алғас, шунда уҡ рәхмәт әйтеү
  • Ҡәрҙәштәреңде артыҡ күреү һәм уларға ярҙам итеү мөмкинлектәрен эҙләү

 

Ихрам1 хәлендә

  • Ғөсөл ҡойоноу
  • Ихрам таҙа булырға тейеш
  • Хуш еҫле майҙарҙы ҡулланыу
  • Ас булғандарға ярҙам итеү
  • «Ләббәйкә» доғаһын тулы күңелдән уҡыу
  • Уны ҡысҡырып уҡыу
  • Тауафты ихтирам менән ҡылыу
  • Сайҙы Аллаһ ризалығына ирешеү ниәте менән ҡылыу
  • Ғәрәфәлә Ҡиәмәт көндөң килеүен асыҡ рәүештә күргән кеүек тороу
  • Рәхмәт билдәһе тип Ҡәғбәгә карау
  • Сират күперенән үткән кеүек хушлашыу тауафын ҡылыу
  • Хаж йолаларын үтәп, Мәккәнән ҡайғырып, Ҡәғбәне тағы күреүҙе теләп ҡайтып китеү.

Мәккәгә кергәндә

  • Ихтирам менән ҡурсаулыҡҡа кереү
  • Зарығыу тойғоһо менән Мәккәгә ҡарау
  • Әл- Харам мәсетенә оло ихтирам менән ҡарау
  • Тәкбир һәм тәһлил2 әйтеп, Ҡәғбәгә ҡарау
  • Тауафты йыш ҡылыу
  • Хаж менән бергә ғөмрә ҡылыу
  • Бәйтуллаһҡа ихтирам менән кереү
  • Бәйтуллаһҡа кергәндән һуң, гөнаһтар өсөн даими ғәфү үтенеү

 

Мәҙинәгә кергәндә

  • Етди ҡиәфәттә һәм күңелеңдәге бер хозурлыҡ менән дини хөкөмдәр индерелгән һәм практикала ҡулланылған ҡалаға кереү
  • Аҙаҡ Пәйғәмбәрҙең (саллә-ллаһү ғәләйһи үә сәлләм) мәсетен һәм минбәрен барып күреү, уның бында намаҙ һәм хөтбә уҡығанын күҙ алдына килтереү
  • Пәйғәмбәрҙең (салләллаһү ғәләйһи үә сәлләм) ҡәберенә килгән саҡта, уның йөҙөңә ҡарап тороуын, һинең алдыңда ултырыуын күҙ алдына килтереү. Аҙаҡ уның менән шым ғына һөйләшеүеңде күҙ алдына баҫтырыу.
  • Башта Мөхәммәд пәйғәмбәргә (салләллаһү ғәләйһи үә сәлләм) сәләм бирергә, унан һуң Әбү Бәкергә һәм Ғүмәргә (радыйаллаһу ғәнһүмә), күрше-ләренә. Пәйғәмбәргә (салләллаһү ғәләйһи үә сәлләм) ҡарата уларҙың мөхәббәтен, бергә йөрөүҙәрен, бер- береһенә ихтирамлы ҡарашын, хәстәрлеген күҙ алдына килтереү. Ҡәберҙән киткәндә, арҡа менән боролмайынса, артҡа сигеү.

_____________________________________

1 Ихрам – үҙәнселекле хәл, уға кереп, мосолман хаж йәки ғөмрә ҡыла.

2 Тәхлил – «лә иләәһә иллә- Ллаһ» Аллаһтан башҡа иләһ юҡ) тигән һүҙҙәрҙе әйтеү.

 

Имам Әбү Хәмид әл Ғазалиҙың “Әҙәптәр” китабынан

 

 

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Балаларға ҡағылышлы им-том йолалары

Әйтеп киткәнебеҙсә, хәҙерге ваҡытта бүҫер (өс йән), күкрәк шешен (мастопатия), тимерәү, күҙгә сыҡҡан арпаны һәм сөйәлде имләү, ҡот ҡойоу, мейе үлсәү кеүек йолаларҙы белгән кешеләр юҡ кимәлендә. Яңы тыуған сабый балалар өсөн бик кәрәкле был йолаларҙы белгән, балаларға шуның менән ярҙам күрһәткән...


Һөйәк һурпаһы

Һурпаны әҙерләү өсөн һөйәктәр, алма һеркәһе, ҡара борос, зәғферән (куркума) тамыры кәрәк. Дөрөҫ итеп әҙерләнгән һурпала коллаген, аминокислоталар, гликозаминогликандар, микроэлементтар (магний, фосфор, баҡыр, цинк, калий, тимер) күп була. Көтөүҙә йөрөгән, үлән ашаған малдың һөйәктәрен ҡулланырға...


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...


«Беҙ урман башҡорто булабыҙ...»

Быйыл башҡорт шағиры һәм мәғрифәтсеһе Ғәли Соҡоройҙоң тыуыуына 200 йыл. Баҫмабыҙҙың бөгөнгө ҡунағы − күренекле шәхестең ижадын, тормошон өйрәнгән билдәле ғалим, филология фәндәре докторы Миңлеғәли Нәҙерғолов.   – Миңлеғәли Хөсәйен улы, һеҙ бер сығышығыҙҙа Ғәли Соҡоройҙоң ижады менән студент...


Айҙы уртаға ярыу

Бер үк ваҡытта мөшриктәр һаман да Пәйғәмбәрҙән ﷺ мөғжизә (пәйғәмбәрлек билдәһе) күрһәтеүен талап итә: «Һин беҙгә, Аллаһтың бөтә илселәре лә халыҡҡа үҙҙәренең пәйғәмбәрлек билдәһен (мөғжизә) күрһәткән, тип һөйләнең. Муса пәйғәмбәрҙең таяғы булған, Сәлих пәйғәмбәрҙең − дөйәһе, Ғайса...