Йәьжүж менән Мәьжүж ҡәбиләләре тураһында

Йәьжүж менән Мәьжүж ҡәбиләләре тураһында

Ҡиәмәт көнөнөң ҙур билгеләре

Ахырызамандың етеүен билдәләүсе ваҡиғаларҙың береһе булып бик көслө, ҡеүәтле, юлдарында бар нәмәне һепереп ташлаусы Йәьжүж менән Мәьжүж ҡәбиләләренең ябырылыуы тора.

«Ысынында, Йәьжүж менән Мәьжүж көн һайын (стена аҫтын) ҡаҙыйҙар. Ныҡлап ҡояш нурын күрергә тип, бер кәртәгә яҡынлашһалар, уларҙың етәксеһе: «Кире ҡайтығыҙ, иртән ҡабат ҡаҙыуҙы дауам итербеҙ», – тип әйтер. Һәм Ҡөҙрәтле Хоҙай ул кәртәне тағы ла ҡатыраҡ итеп яңынан нығытасаҡ, һәм, уларҙың (сығыр) ваҡыты еткәнсе, шулай дауам итәсәк» (Ибне Мәждә, әтТирмизи, әл-Хәким). Йәьжүж менән Мәьжүждең килеп сығыуын Аллаһу Тәғәлә алдан билдәләгән һәм Ҡөрьәндә был турала әйткән. Билдәле булыуынса, улар Ҡиәмәт көнө алдынан емереклек һәм янъял булдырырҙар. Исламда йөҙәр, меңәр йылдар элек булған ваҡиғалар һаман да иҫкә алына. Был ҡәбиләләр тураһындағы мәғлүмәт бик тә мөһим.

Йәьжүж менән Мәьжүж – ике ҡырағай ҡәбилә. Уларҙың холҡо хайуандарҙыҡы һымаҡ. Улар бар тирә-яҡта ҡурҡыу тойғоһо, тәртипһеҙлек тыуҙырып торғандар. Сит халыҡтарға йыш һөжүм иткәндәр, уларҙың уңыштарын яндырғандар, кешеләрен әсирлеккә алғандар, үлтергәндәр. Улар ҡаяларҙағы тарлауыҡтарҙан сығып, бейек тауҙарҙан төшөр булған. Аллаһу Тәғәлә был халыҡты тынысландырыр өсөн уларға ҡаршы Зөлҡәрнәй (Ҙүл-Ҡарнайн) пәйғәмбәрен ебәрә. Изге Ҡөрьәндә Аллаһ әйтә (мәғәнәһе): «Шунан ул (Зөлҡәрнәй) юлын дауам итә. Ул юлды кәртәләгән ике тауға барып еткәс, унда аңлашылмаған телмәрле (икенсе телдә һөйләшкән) кешеләрҙе күреп ҡала. Улар: «Эй, Зөлҡәрнәй, Ысынында, Йәьжүж менән Мәьжүж беҙҙең ерҙәрҙе туҙҙыра (зыян килтерәләр).

Әгәр беҙ һиңә түләһәк, бәлки һин улар менән беҙҙең араға кәртә ҡуйырһың?» – тип өндәштеләр. Ул: «Миңә Раббым биргәне яҡшыраҡ (һеҙҙең түләүгә ҡарағанда. Мин мохтаж түгелмен һәм һеҙгә ул кәртәне бушлай ҡуйырмын). Миңә көс менән ярҙам итегеҙ, һәм мин һеҙҙең араға кәртә ҡуйырмын». «Тимер киҫәктәре килтерегеҙ!» – тип әйтер. Ике тау араһын тултырғас, ул: «Өрөгөҙ! (утҡа)» – ти. Тимер иреп, ут төҫөнә инеп ҡыҙарғас, ул: «Ошо кәртәнең өҫтөнә ҡойор өсөн, миңә ирегән баҡыр алып килегеҙ», – тип әйтә. Улар (Йәьжүж менән Мәьжүж) төҙөлгән стенаға менә алмаясаҡтар һәм тишеп сыға алмаясаҡтар. Ул (Зөлҡәрнәй): «Был (кәртә) – минең Раббымдың рәхимлеге. Әммә, Уның вәғәҙәһе үтәлгәс (Уларҙың Ҡиәмәт көнө алдынан сығыуы тураһында), Ул (Аллаһ) уны (стенаны) ер менән тигеҙләйәсәк. Минең Раббымдың вәғәҙәһе хаҡ!» – тип әйтте» («ӘлҠәһф» сүрәһе, 92-98-се аяттар). Ән-Нәүүәс бин Сәмғән риүәйәт итеүенсә, Аллаһ Рәсүле ﷺ бер мәл, Мәрйәм улы Ғайса пәйғәмбәрҙең Дәжжәлде үлтереүе тураһында һөйләгәндә, шуны әйтә: «Һәм шул ваҡытта Аллаһ Ғайсаның күңеленә һала: «Ысынында, Мин Үҙемдең ҡолдарҙы сығарҙым, бер кем дә лә уларҙы үлтерә алырлыҡ ҡеүәт юҡ. Ат-Тур (Палестина) тауына барып, Минең ҡолдарымды һаҡла». Улар тәрән тарлауыҡтан һәм бейек ҡалҡыулыҡтан сығасаҡ. Яңынан бар тирә-яҡты ҡурҡытып, ғауға, янъял ҡуптарырҙар. Улар ғәйәт күп һанлы булырҙар. Хатта Табарийа күле эргәһенән үткәндә, башта барғандар күлдән һыу эсә башлап, һуңғылары шунда барып еткәндә:

«Бында ҡасандыр һыу була торған ине», – тип әйтер. Шулай уҡ улар ҙур аралыҡты ҡыҫҡа ваҡыт эсендә үтер һәм бик тиҙ Хамр тауына (Палестина) барып етер. «Беҙ ер йөҙөндәге барлыҡ йәнде үлтерҙек. Әйҙәгеҙ, күктәгеләрҙе лә юҡ итәйек», – тип күккә уҡтан атырҙар. Аллаһ уларҙың уҡтарының остарын ҡанға буяп, кире төшөрөр. Шунан улар Ғайса пәйғәмбәр менән уның арҡаҙаштарын ҡамауҙа тотасаҡтар. Һәм улар, хәҙер һеҙ 100 динарҙы ныҡ теләгән һымаҡ, үгеҙ башын (аҙыҡ урынына) ныҡ теләрҙәр. Шунан Ғайса пәйғәмбәр һәм уның арҡаҙаштары Аллаһҡа доға менән мөрәжәғәт итер. Аллаһ быларға (Йәьжүж менән Мәьжүжгә) дөйәләрҙең танауы эсендә була торған ҡорттарҙы ебәрер. Улар шунда уҡ үлерҙәр. Шунан пәйғәмбәр ярҙамсылары менән тауҙан төшкәс, хатта бер генә ҡарыш буш урын тапмаҫ. Бөтә ер теге яуыз халыҡтың мәйете менән тулған булыр. Шул саҡта Ғайса пәйғәмбәр үҙенең арҡаҙаштары менән тағы ла Аллаһҡа доға менән мөрәжәғәт итер. Аллаһу Тәғәлә Хөрәсән дөйәләренең оҙон муйынына оҡшаған ҡоштарҙы ебәрер. Улар (Йәьжүж менән Мәьжүждәрҙең) һаҫыҡ кәүҙәләрен, Аллаһ ҡайҙа теләй, шунда ташларҙар. Артабан, был ерҙәрҙе уларҙың бысраҡ эҙҙәренән таҙартыр өсөн, Аллаһу Тәғәлә Үҙенең бәрәкәтле ямғырын ебәрер. Шунан һуң бар ер хуш еҫле баҡсаға әүерелер». (Мөслим).

ӘҘИЛ ИБРАҺИМОВ

Ләйсән Бәхтиева тәржемә итте

2026-05-01 (Зөлҡағиҙә, 1447 йыл.) №5.


Цифрлы аҡылһыҙлыҡ

Хәҙерге заман технологиялары һәм социаль селтәрҙәр үҫеше менән быға тиклем булмаған яңы психик ауырыуҙар килеп сыҡты. Әле ун биш йыл элек был психик ауырыу тураһында бер кем дә белмәне. Һүҙем – цифрлы аҡылһыҙлыҡ тураһында. Интернетҡа, телефонға, социаль селтәргә бәйле булғанға уны шулай...


«Тура юлға күндер, эй Раббым!..»

Яҙҙың иң матур бер ҡояшлы көнөндә Башҡортостаныбыҙҙың үҙәгендә урынлашҡан Сәйетбаба ауылына юлға сыҡтыҡ. Юлдаштарым менән һүҙебеҙ берегеп, көндөң, тәбиғәттең матурлығына һоҡланып, ауылға барып еткәнде һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ.   Ауылға кергәс тә һул яҡта урынлашҡан Әбйәлил ишан Ҡанһөйәр улының...


Сабир хәҙрәт

Ғафури районы Сәйетбаба урта мәктәбенең йөҙ йыллыҡ юбилейы сараларын уҙғарғанда, ауылда, был мәктәптең башланғысы булып, 1906 йылда асылған мәҙрәсәнең дә тарихы һәм уны ойоштороусы Мөхәммәтсабир Халиковтың эшмәкәрлеге тураһында мәктәп етәкселәре хөрмәтләп иҫкә...


Өләсәйем нәсихәттәре

Ғаиләлә татыулыҡ, именлек булһын өсөн Улың (ҡыҙың) менән килен (кейәү) араһына ата-әсә ҡыҫылмаһын. Кеше алдында иреңдең бәҫен төшөрмә, бигерәк тә балалар алдында уны кәмһетеп, мыҫҡыл итмә. Һин яманларһың да оноторһоң, ә башҡалар онотмай һәм, ирең алдында үҙеңдең дә абруйың төшәсәк. «Иптәшем...


Хиджама – онотолоп барған сөннәт

«Хиджама» һүҙе ғәрәп телендәге «әл-хаджм» тамырынан килеп сыҡҡан, ул «һеңдереү», «һурып алыу» кеүек мәғәнәгә эйә. «Әл-хиджама» иһә “ҡан сығарыу”ҙы аңлатҡан төшөнсә. Халыҡ медицинаһындағы был ысул элек-электән бик күп...