Йәьжүж менән Мәьжүж ҡәбиләләре тураһында

Йәьжүж менән Мәьжүж ҡәбиләләре тураһында

Ҡиәмәт көнөнөң ҙур билгеләре

Ахырызамандың етеүен билдәләүсе ваҡиғаларҙың береһе булып бик көслө, ҡеүәтле, юлдарында бар нәмәне һепереп ташлаусы Йәьжүж менән Мәьжүж ҡәбиләләренең ябырылыуы тора.

«Ысынында, Йәьжүж менән Мәьжүж көн һайын (стена аҫтын) ҡаҙыйҙар. Ныҡлап ҡояш нурын күрергә тип, бер кәртәгә яҡынлашһалар, уларҙың етәксеһе: «Кире ҡайтығыҙ, иртән ҡабат ҡаҙыуҙы дауам итербеҙ», – тип әйтер. Һәм Ҡөҙрәтле Хоҙай ул кәртәне тағы ла ҡатыраҡ итеп яңынан нығытасаҡ, һәм, уларҙың (сығыр) ваҡыты еткәнсе, шулай дауам итәсәк» (Ибне Мәждә, әтТирмизи, әл-Хәким). Йәьжүж менән Мәьжүждең килеп сығыуын Аллаһу Тәғәлә алдан билдәләгән һәм Ҡөрьәндә был турала әйткән. Билдәле булыуынса, улар Ҡиәмәт көнө алдынан емереклек һәм янъял булдырырҙар. Исламда йөҙәр, меңәр йылдар элек булған ваҡиғалар һаман да иҫкә алына. Был ҡәбиләләр тураһындағы мәғлүмәт бик тә мөһим.

Йәьжүж менән Мәьжүж – ике ҡырағай ҡәбилә. Уларҙың холҡо хайуандарҙыҡы һымаҡ. Улар бар тирә-яҡта ҡурҡыу тойғоһо, тәртипһеҙлек тыуҙырып торғандар. Сит халыҡтарға йыш һөжүм иткәндәр, уларҙың уңыштарын яндырғандар, кешеләрен әсирлеккә алғандар, үлтергәндәр. Улар ҡаяларҙағы тарлауыҡтарҙан сығып, бейек тауҙарҙан төшөр булған. Аллаһу Тәғәлә был халыҡты тынысландырыр өсөн уларға ҡаршы Зөлҡәрнәй (Ҙүл-Ҡарнайн) пәйғәмбәрен ебәрә. Изге Ҡөрьәндә Аллаһ әйтә (мәғәнәһе): «Шунан ул (Зөлҡәрнәй) юлын дауам итә. Ул юлды кәртәләгән ике тауға барып еткәс, унда аңлашылмаған телмәрле (икенсе телдә һөйләшкән) кешеләрҙе күреп ҡала. Улар: «Эй, Зөлҡәрнәй, Ысынында, Йәьжүж менән Мәьжүж беҙҙең ерҙәрҙе туҙҙыра (зыян килтерәләр).

Әгәр беҙ һиңә түләһәк, бәлки һин улар менән беҙҙең араға кәртә ҡуйырһың?» – тип өндәштеләр. Ул: «Миңә Раббым биргәне яҡшыраҡ (һеҙҙең түләүгә ҡарағанда. Мин мохтаж түгелмен һәм һеҙгә ул кәртәне бушлай ҡуйырмын). Миңә көс менән ярҙам итегеҙ, һәм мин һеҙҙең араға кәртә ҡуйырмын». «Тимер киҫәктәре килтерегеҙ!» – тип әйтер. Ике тау араһын тултырғас, ул: «Өрөгөҙ! (утҡа)» – ти. Тимер иреп, ут төҫөнә инеп ҡыҙарғас, ул: «Ошо кәртәнең өҫтөнә ҡойор өсөн, миңә ирегән баҡыр алып килегеҙ», – тип әйтә. Улар (Йәьжүж менән Мәьжүж) төҙөлгән стенаға менә алмаясаҡтар һәм тишеп сыға алмаясаҡтар. Ул (Зөлҡәрнәй): «Был (кәртә) – минең Раббымдың рәхимлеге. Әммә, Уның вәғәҙәһе үтәлгәс (Уларҙың Ҡиәмәт көнө алдынан сығыуы тураһында), Ул (Аллаһ) уны (стенаны) ер менән тигеҙләйәсәк. Минең Раббымдың вәғәҙәһе хаҡ!» – тип әйтте» («ӘлҠәһф» сүрәһе, 92-98-се аяттар). Ән-Нәүүәс бин Сәмғән риүәйәт итеүенсә, Аллаһ Рәсүле ﷺ бер мәл, Мәрйәм улы Ғайса пәйғәмбәрҙең Дәжжәлде үлтереүе тураһында һөйләгәндә, шуны әйтә: «Һәм шул ваҡытта Аллаһ Ғайсаның күңеленә һала: «Ысынында, Мин Үҙемдең ҡолдарҙы сығарҙым, бер кем дә лә уларҙы үлтерә алырлыҡ ҡеүәт юҡ. Ат-Тур (Палестина) тауына барып, Минең ҡолдарымды һаҡла». Улар тәрән тарлауыҡтан һәм бейек ҡалҡыулыҡтан сығасаҡ. Яңынан бар тирә-яҡты ҡурҡытып, ғауға, янъял ҡуптарырҙар. Улар ғәйәт күп һанлы булырҙар. Хатта Табарийа күле эргәһенән үткәндә, башта барғандар күлдән һыу эсә башлап, һуңғылары шунда барып еткәндә:

«Бында ҡасандыр һыу була торған ине», – тип әйтер. Шулай уҡ улар ҙур аралыҡты ҡыҫҡа ваҡыт эсендә үтер һәм бик тиҙ Хамр тауына (Палестина) барып етер. «Беҙ ер йөҙөндәге барлыҡ йәнде үлтерҙек. Әйҙәгеҙ, күктәгеләрҙе лә юҡ итәйек», – тип күккә уҡтан атырҙар. Аллаһ уларҙың уҡтарының остарын ҡанға буяп, кире төшөрөр. Шунан улар Ғайса пәйғәмбәр менән уның арҡаҙаштарын ҡамауҙа тотасаҡтар. Һәм улар, хәҙер һеҙ 100 динарҙы ныҡ теләгән һымаҡ, үгеҙ башын (аҙыҡ урынына) ныҡ теләрҙәр. Шунан Ғайса пәйғәмбәр һәм уның арҡаҙаштары Аллаһҡа доға менән мөрәжәғәт итер. Аллаһ быларға (Йәьжүж менән Мәьжүжгә) дөйәләрҙең танауы эсендә була торған ҡорттарҙы ебәрер. Улар шунда уҡ үлерҙәр. Шунан пәйғәмбәр ярҙамсылары менән тауҙан төшкәс, хатта бер генә ҡарыш буш урын тапмаҫ. Бөтә ер теге яуыз халыҡтың мәйете менән тулған булыр. Шул саҡта Ғайса пәйғәмбәр үҙенең арҡаҙаштары менән тағы ла Аллаһҡа доға менән мөрәжәғәт итер. Аллаһу Тәғәлә Хөрәсән дөйәләренең оҙон муйынына оҡшаған ҡоштарҙы ебәрер. Улар (Йәьжүж менән Мәьжүждәрҙең) һаҫыҡ кәүҙәләрен, Аллаһ ҡайҙа теләй, шунда ташларҙар. Артабан, был ерҙәрҙе уларҙың бысраҡ эҙҙәренән таҙартыр өсөн, Аллаһу Тәғәлә Үҙенең бәрәкәтле ямғырын ебәрер. Шунан һуң бар ер хуш еҫле баҡсаға әүерелер». (Мөслим).

ӘҘИЛ ИБРАҺИМОВ

Ләйсән Бәхтиева тәржемә итте

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Дауыт пәйғәмбәр

Нисек кенә булмаһын, Сәбиғ Дауыттың йөҙөнсө ҡатыны була, ә бер генә ҡатынлы Аурия яңғыҙ ҡала. Һөйгәненән айырылыуҙы Аурия бик ауыр кисерә. Башта әйтелгәнсә, шәриғәттә бындай хәлгә тыйыу булмаһа ла, Аллаһтың яҡын ҡолдары өсөн был ҙур хата була. Дауыттың тәҡүәлек дәрәжәһен күтәрер өсөн, Аллаһу Тәғәлә...


Айҙы уртаға ярыу

Бер үк ваҡытта мөшриктәр һаман да Пәйғәмбәрҙән ﷺ мөғжизә (пәйғәмбәрлек билдәһе) күрһәтеүен талап итә: «Һин беҙгә, Аллаһтың бөтә илселәре лә халыҡҡа үҙҙәренең пәйғәмбәрлек билдәһен (мөғжизә) күрһәткән, тип һөйләнең. Муса пәйғәмбәрҙең таяғы булған, Сәлих пәйғәмбәрҙең − дөйәһе, Ғайса...


«Беҙ урман башҡорто булабыҙ...»

Быйыл башҡорт шағиры һәм мәғрифәтсеһе Ғәли Соҡоройҙоң тыуыуына 200 йыл. Баҫмабыҙҙың бөгөнгө ҡунағы − күренекле шәхестең ижадын, тормошон өйрәнгән билдәле ғалим, филология фәндәре докторы Миңлеғәли Нәҙерғолов.   – Миңлеғәли Хөсәйен улы, һеҙ бер сығышығыҙҙа Ғәли Соҡоройҙоң ижады менән студент...


Ҡыҙыл ойоҡ

Бер заман бер урманда арыҫлан ауырыған. Был хәбәрҙе ишеткәс, барса януарҙар арыҫландың хәлен белергә ашыҡҡан.   «Бөтәһе лә миңә тоғро!» – тип уйлаған ғорур арыҫлан. Тик төлкө генә бер ҡайҙа ла күренмәгәс, бер аҙ кәйефе төшкән. «Төлкө ҡайҙа?» – тип...


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...