Әҙәптәр

1. Шәрифтәрҙең әҙәптәре

• Дәрәжәңде һаҡлау
• Үҙеңдең нәҫелеңә килем сығанағы итеп ҡарамау һәм кешеләрҙең нәҫелеңә ихтирам күрһәтеүенән файҙа алырға тырышмау
• Аллаһ ҡаршыһында тыйнаҡ булыу
• Аллаһтан ҡурҡыу
• Сығышыңдан түбән булғандарға яҡшы мөғәмәлә булыу
• Үҙең менән бер дәрәжәлә булғандар менән улар кеүек булмау (йәғни яҡшыраҡ булыу)
• Ғилеме буйынса үҙенә тиң йәки белеме юғарыраҡ булған кешеләр менән аралашҡанда, ғалимдарҙың өҫтөн булыуын хәтерләргә һәм хөрмәт менән ҡарарға
• Фиҡһ һәм изге Ҡөрьән ғалимдары менән аралашҡанда, диндарыраҡ булғандар менән күберәк булыу
• Әхлағыңды камиллаштырыу, йәғни үҙ-үҙеңде тәрбиәләү
• Асыуланған ваҡытта һәм дуҫтар менән һөйләшкәндә һүҙҙәрҙе ентекләп һайлау
• Ҡәрҙәштәреңде һыйлағанда йомарт булыу, бүләктәр биреү
• Дин ҡәрҙәштәрең менән яҡшы мөғәмәләлә булыу
• Туғандар менән бәйләнеш тотоу
• Күршеләргә ярҙам итеү
• Дуҫтарҙың хәлен белеү менән хөрмәт күрһәтеү

2. Йоҡо әҙәбе.

• Йоҡо алдынан тәһәрәт алыу
• Уң яҡҡа ятыу
• Йоҡлап киткәнсе, Аллаһты иҫтә тотоу
• Уянып торғас, доға уҡыу һәм Аллаһты маҡтау

3. Тәһәджүд әҙәбе

• Әҙ ашарға һәм әҙ эсергә
• Ғәйбәттәрҙән, ялғандарҙан һәм буш һөйләшеүҙәрҙән ҡасып, ваҡытыңды файҙалы ҡулланыу
• Тыйылған нәмәгә ҡарамау
• Намаҙҙы ҡалдырҙым, тигән ҡурҡыу менән уяныу
• Тәһәрәтте һәйбәтләп алыу
• Күктәге яҡтыртҡыстарҙы күҙәтеү (Ғәләм төҙөлөшө тураһында фекерләү)
• Доға уҡыу
• Намаҙ ҡылған ваҡытта аяттарҙың мәғәнәһенә иғтибарлы булыу.

4. Тәбиғи ихтыяждарҙы үтәү әҙәптәре

• Бәҙрәфкә керер алдынан “Әғүҙү-бисмилләһ”те әйтеү
• Ултырған ваҡытта, кейемде яйлап ҡына төшөрөү
• Бысраҡ урындарҙы йыуыу
• Бәҙрәфтән сығыр алдынан оят ерҙәрен ҡаплау
• Бәҙрәфтән сыҡҡас, Аллаһты маҡтау

5. Мунса инеү әҙәптәре.

• Енси ағзаларҙы ҡаплау
• Башҡа кешеләрҙең енси ағзаларына ҡарамау
• Аулаҡ урын табыу
• Һөйләшмәү
• Алан-йолан ҡаранмау
• Иҫәнләшмәү
• Мунсала оҙаҡ булмау
• Мунсаға инер алдынан джөнөб хәленән ҡотолоу өсөн йыуыныу
• Мунсанан сығыр алдынан аяҡтарҙы һыуыҡ һыу менән йыуыу (баш ауыртыуын баҫа)

6. Тәһәрәт һәм башҡа таҙарыныуҙың әҙәбе

• Мисүәк ҡулланыу
• Билдәле ағзаларҙы йыуған ваҡытта доға ҡылыу
• Ҡылған гөнаһтар өсөн ғәфү үтенеү
• Тәһәрәт алғандан һуң намаҙға тиклем һөйләшмәү
• Тәһәрәтле булған хәлдә тағы тәһәрәт алыу йәғни тәһәрәт яңыртыу
• Мыйыҡты ҡыҫҡартыу
• Ҡырыныу, таҙарыныу
• Тырнаҡ алыу
• Бармаҡ араларын йыуыу
• Танау эсен йыуыу
• Кейемде һәм тәнде таҙартыу

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан