Әҙәптәр

Әҙәптәр

Имам әҙәптәре

  • Намаҙҙың фарыз һәм сөннәттәрен яҡшы белгән кеше генә имам була ала
  • Намаҙҙы боҙа торған шарттарҙы белергә тейеш
  • Теләмәгән кеше имам булмаҫҡа тейеш
  • Үҙеңдең артыңа ғилем эйәһен ҡуйыу лазым
  • Намаҙ башлар алдынан ипле генә итеп ҡул ишараһы менән сафтарҙы төҙәтеүҙе һорау
  • Оҙон сүрәләр уҡымау, сөнки был кешеләрҙе ялҡытыуы ихтимал
  • Тәсбих уҡыуҙы һуҙмау
  • Әммә дәрәжәһен кәметерлек итеп намаҙҙы ҡыҫҡартмау
  • Мәсеттә булған зәғиф кешеләрҙе иғтибарға алып намаҙ ҡылыу (йәғни, шундай ваҡыттарҙа намаҙҙы еңел рәүешендә башҡарыу)
  • Намаҙҙы тәғдил-әркән1 (рухи тыныслыҡ) хәлендә һәйбәтләп ҡылһындар өсөн, рөҡуғта һәм сәждәлә тәсбихтәрҙе яйлап уҡыу
  • “Фәтиха” сүрәһен уҡыр алдынан һәм аҙағынан һәм дә өҫтәмә сүрә уҡығанда − бер аҙ тынып тороу
  • Намаҙҙа ҡатнашырға ашыҡҡан кешене күргәндә, әгәр кешеләргә ауырлыҡ килтермәһә, рөкуғ хәлендә саҡ ҡына көтөү
  • Намаҙҙың ваҡытын үткәрермен тигән ҡурҡыу булмаһа, күршеләр намаҙға килеп өлгөргәнсе бер аҙ көтөү
  • Беренсе һәм икенсе “сәләм” араһында, уларҙы айырыр өсөн, пауза тотоу.
  • Намаҙҙан һуң Аллаһ биргән ниғмәттәр тураһында фекерләү һәм шөкөр ҡылыу
  • Ниндәй халәттә булһаң да, Аллаһты иҫкә алыу

 

Намаҙ әҙәптәре

  • Үҙ-үҙеңде тыйнаҡ тотоу
  • Аллаһ ҡаршыһында хозур хәлдә тороу
  • Аллаһ ҡаршыһында зәғиф һәм көсһөҙ булыуыңды күрһәтеү
  • Намаҙға бөтә күңел менән бирелеү
  • Шиктәрҙе ҡыуыу
  • Намаҙҙа ян-яҡҡа борғоланмау, ҡулдарҙы болғамау
  • Башты алға эйеү, уң ҡулды һул ҡул өҫтөнә һалыу
  • Ҡөрьән уҡығанда фекерләү
  • Тәкбирҙе2 ихтирам менән әйтеү
  • Рөҡуғ һәм сәждәне Аллаһҡа итәғәт тойғоһо менән ҡылыу
  • Тәсбихте Аллаһты ҙурлап әйтеү
  • Аллаһты күргән кеүек тәшәһһүдте3 уҡыу
  • Сәләмде нескәлек менән биреү
  • Аллаһ намаҙымдан риза булманы, тигән ҡурҡыу менән мәсеттән сығыу
  • Аллаһтың ризалығына ирешәм, тип намаҙға ашығыу

 

Ҡөрьән уҡыу әҙәптәре

  • Һәр ваҡыт етди һәм оялсан булыу
  • Буш һөйләшеүҙән һәм яман һүҙҙәрҙән тыйылыу
  • Тыйнаҡлыҡ һәм күҙ йәштәре менән уҡыу

 

Доға ҡылыу әҙәбе.

  • Йөрәктә ҡурҡыу булыу лазым
  • Иғтибарҙы туплау
  • Көсһөҙлөгөң һәм мохтажлығыңдың тышҡы ҡиәфәтеңдә сағылыуы
  • Фекерләү
  • Тыйнаҡ булыу
  • Ысынлап ихтыяж булғанды ғына һорау
  • Үҙ баһаңды һәм зәғиф булыуыңды белеү
  • Доғаң менән мөрәжәғәт иткәндең Бөйөклөгөн таныу
  • Яҡшы нәмәне һорағанда устарҙы асыу
  • Аллаһтың доғаңды ҡабул итеүенә тулы ышанысың булыуы
  • Раббым доғамды ҡабул итмәҫ, тип ҡурҡыу
  • Бәлә-ҡазаларҙың үтеп китеүенә өмөт бағлау
  • Дошманлыҡ хистәре бағламау
  • Дөрөҫ ниәтле булыу
  • Доға ҡылғандан һуң, битте ҡулдар менән һыпырыу

 

 

 

____________________________________________________

1 Тәғдил-әркан – рухи тыныслыҡ хәлендә намаҙ ҡылыу. Шуның менән бергә һәр хәрәкәт яйлап һәм асыҡ итеп ҡылына.

2 Тәкбир – “Аллаһү әкбәр” (Аллаһ бөйөк) тигән һүҙҙәрҙе әйтеү.

3 Тәшәһһүд – ултырған ваҡыта уҡыла торған доға.

 

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

 

 

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Аллаһ ҡоло булыу − иң оло дәрәжә

Был һүҙҙе бәләкәйҙән ишетеп үҫтем: әсәйем ҡайһы саҡ, беҙ, балалар, берәй нәмәне яңылышыраҡ эшләһәк, асыуһыҙ ғына: «Иии Аллаһ ҡоло, нишләп улай иттең инде?», – тиер ине. Был һүҙ миңә «иии балаҡайым» һүҙенә синоним һымаҡ булып хәтерҙә ҡалған. Тик, үҫә төшкәс, ҡолдоң...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әйтегеҙ әле, зинһар: ҡатынына «атайың менән әсәйеңдән алып китәм дә, улар менән аралашмаясаҡһың» тигән шарт ҡуйған ир кешегә уның хаҡ түгеллеген һәм был осраҡта ундай шарттың ҡуйылмаҫҡа тейешлеген нисек аңлатырға? Ирегеҙҙең һеҙгә, атай-әсәйең менән аралашма, тип шарт ҡуйыуы дөрөҫ...


Аллаһу Тәғәләнең Сөләймәнде һынауы

Ниндәй сәбәптән Аллаһ Сөләймәнгә һынау ебәргән? Фараздар күп һәм төрлө. Шуларҙың бер нисәһе менән танышайыҡ.   Бөтә кешеләргә лә инеү рөхсәт ителмәгән бер утрауҙа бер мөшрик батша йәшәгән. Уның байлығы һәм көсө тураһында ишетеп, Сөләймән һуғышҡа әҙерләнә. Ул ел ҡанатында кешеләр һәм ендәрҙән...


Хаж ҡылыусыларҙы исламға саҡырыу

Пәйғәмбәрлек килгәндең ун беренсе йылында, хаж ҡылыу мәле еткәс, Пәйғәмбәребеҙ ﷺ, Әбүбәкер менән Ғәлиҙең оҙатыуында, хажиҙар туҡталған урынға бара.   Мина яланында ул үҙ-ара бирелеп һөйләшеп ултырған алты кеше эргәһенә килә. Улар Йәсрибтән килгән Хазрадж ырыуы кешеләре булып сыға. Үҙҙәре...


«Хажда үҙеңде Аллаһ ҡаршыһында итеп тояһың...»

Изге ерҙәрҙә оло хаж ғибәҙәтен имен-аман үтәгән мосолмандар төркөм-төркөм булып тыуған яғына ҡайта башланы. Бөгөн телевидение һәм радио журналисы, йәмәғәт эшмәкәре, ике тапҡыр изге ерҙәрҙә булып хаж һәм ғөмрә ғәмәлдәрен үтәп ҡайтҡан Морат Нәжип улы Лоҡманов менән ошо оло яуаплылыҡ талап иткән...