Әҙәптәр

Әҙәптәр

Имам әҙәптәре

  • Намаҙҙың фарыз һәм сөннәттәрен яҡшы белгән кеше генә имам була ала
  • Намаҙҙы боҙа торған шарттарҙы белергә тейеш
  • Теләмәгән кеше имам булмаҫҡа тейеш
  • Үҙеңдең артыңа ғилем эйәһен ҡуйыу лазым
  • Намаҙ башлар алдынан ипле генә итеп ҡул ишараһы менән сафтарҙы төҙәтеүҙе һорау
  • Оҙон сүрәләр уҡымау, сөнки был кешеләрҙе ялҡытыуы ихтимал
  • Тәсбих уҡыуҙы һуҙмау
  • Әммә дәрәжәһен кәметерлек итеп намаҙҙы ҡыҫҡартмау
  • Мәсеттә булған зәғиф кешеләрҙе иғтибарға алып намаҙ ҡылыу (йәғни, шундай ваҡыттарҙа намаҙҙы еңел рәүешендә башҡарыу)
  • Намаҙҙы тәғдил-әркән1 (рухи тыныслыҡ) хәлендә һәйбәтләп ҡылһындар өсөн, рөҡуғта һәм сәждәлә тәсбихтәрҙе яйлап уҡыу
  • “Фәтиха” сүрәһен уҡыр алдынан һәм аҙағынан һәм дә өҫтәмә сүрә уҡығанда − бер аҙ тынып тороу
  • Намаҙҙа ҡатнашырға ашыҡҡан кешене күргәндә, әгәр кешеләргә ауырлыҡ килтермәһә, рөкуғ хәлендә саҡ ҡына көтөү
  • Намаҙҙың ваҡытын үткәрермен тигән ҡурҡыу булмаһа, күршеләр намаҙға килеп өлгөргәнсе бер аҙ көтөү
  • Беренсе һәм икенсе “сәләм” араһында, уларҙы айырыр өсөн, пауза тотоу.
  • Намаҙҙан һуң Аллаһ биргән ниғмәттәр тураһында фекерләү һәм шөкөр ҡылыу
  • Ниндәй халәттә булһаң да, Аллаһты иҫкә алыу

 

Намаҙ әҙәптәре

  • Үҙ-үҙеңде тыйнаҡ тотоу
  • Аллаһ ҡаршыһында хозур хәлдә тороу
  • Аллаһ ҡаршыһында зәғиф һәм көсһөҙ булыуыңды күрһәтеү
  • Намаҙға бөтә күңел менән бирелеү
  • Шиктәрҙе ҡыуыу
  • Намаҙҙа ян-яҡҡа борғоланмау, ҡулдарҙы болғамау
  • Башты алға эйеү, уң ҡулды һул ҡул өҫтөнә һалыу
  • Ҡөрьән уҡығанда фекерләү
  • Тәкбирҙе2 ихтирам менән әйтеү
  • Рөҡуғ һәм сәждәне Аллаһҡа итәғәт тойғоһо менән ҡылыу
  • Тәсбихте Аллаһты ҙурлап әйтеү
  • Аллаһты күргән кеүек тәшәһһүдте3 уҡыу
  • Сәләмде нескәлек менән биреү
  • Аллаһ намаҙымдан риза булманы, тигән ҡурҡыу менән мәсеттән сығыу
  • Аллаһтың ризалығына ирешәм, тип намаҙға ашығыу

 

Ҡөрьән уҡыу әҙәптәре

  • Һәр ваҡыт етди һәм оялсан булыу
  • Буш һөйләшеүҙән һәм яман һүҙҙәрҙән тыйылыу
  • Тыйнаҡлыҡ һәм күҙ йәштәре менән уҡыу

 

Доға ҡылыу әҙәбе.

  • Йөрәктә ҡурҡыу булыу лазым
  • Иғтибарҙы туплау
  • Көсһөҙлөгөң һәм мохтажлығыңдың тышҡы ҡиәфәтеңдә сағылыуы
  • Фекерләү
  • Тыйнаҡ булыу
  • Ысынлап ихтыяж булғанды ғына һорау
  • Үҙ баһаңды һәм зәғиф булыуыңды белеү
  • Доғаң менән мөрәжәғәт иткәндең Бөйөклөгөн таныу
  • Яҡшы нәмәне һорағанда устарҙы асыу
  • Аллаһтың доғаңды ҡабул итеүенә тулы ышанысың булыуы
  • Раббым доғамды ҡабул итмәҫ, тип ҡурҡыу
  • Бәлә-ҡазаларҙың үтеп китеүенә өмөт бағлау
  • Дошманлыҡ хистәре бағламау
  • Дөрөҫ ниәтле булыу
  • Доға ҡылғандан һуң, битте ҡулдар менән һыпырыу

 

 

 

____________________________________________________

1 Тәғдил-әркан – рухи тыныслыҡ хәлендә намаҙ ҡылыу. Шуның менән бергә һәр хәрәкәт яйлап һәм асыҡ итеп ҡылына.

2 Тәкбир – “Аллаһү әкбәр” (Аллаһ бөйөк) тигән һүҙҙәрҙе әйтеү.

3 Тәшәһһүд – ултырған ваҡыта уҡыла торған доға.

 

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

 

 

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

2026-08-01 (Сәфәр, 1448 йыл.) №8.


«Донъя йорто – бер көнлөк йорт...»

Фазылйән хәҙрәт Һөйөндөков тураһында хәбәрсебеҙ Светлана Әбсәләмованың «Әхирәттә кәрәгер ғилемде өйрәнегеҙ!..» исемле мәҡәләһен «Әс-Сәләм» гәзитенең 2024 йылдың август һанында баҫып сығарғайныҡ. Былтыр Йылайыр тарафтарына юл төшкәс, Фазылйән әүлиәнең улдары Ҡаһарман һәм...


Әжәл менән яғалашҡанда

Ғәмәлдә, әсә менән ҡыҙ серҙәш була, тиҙәр. Бәлки, күпселектә шулайҙыр ҙа. Ә бына, һикһән йәшкә еткәнсе, оҙон ғүмер юлы үткән кешегә төрлөһөн осратырға тура килде.   Нуриман районының Яманйылға урман хужалығында эшләп йөрөгәнемдә, дөйөм ятаҡханала урман хужалығы техникумында үҙ аллы уҡып...


Ғималетдин мулла

«Беҙҙең Сәйетбаба ауылы тарихы яҙылһа, ул бер китап түгел, томдар булыр ине, – ти ауылыбыҙҙың ихтирамлы ағинәйе 93 йәшлек Фәриҙә апай Ғилманова. –Һуғыштан һуңғы йылдарҙа Өйәнең биръяғында ғына ирҙәре һуғышта үлеп тол ҡалған ҡатындарҙың һаны ҡырҡҡа яҡын ине. Кешеләр яҙмышы ил...


Ни өсөн Мөхәммәд Пәйғәмбәрҙе ﷺ яратырға кәрәк?

14 августа Рәбиғел айы башлана. Уны Мәүлит айы тип тә йөрөтәләр, йәғни, Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ﷺ ошо айҙың 12-се көнөндә, дүшәмбелә, сәхәр ваҡытында донъяға килә. Күркәм ай алдынан һәр беребеҙҙең йөрәгендә йәшәгән оло мөхәббәт тураһында һөйләшеп алайыҡ.   Пәйғәмбәребеҙҙе ﷺ яратыуы-быҙҙың...


Сөләймән һәм Билҡис

Мөнҙир Сөләймән менән булған хәлдәр тураһында бөтәһен дә һөйләп биргәс, Билҡис Сөләймәндең пәйғәмбәр икәнен һәм уның менән көрәшеүҙән мәғәнә булмаҫын аңлай.   Ул пәйғәмбәргә, уның янына барырға һәм уның дине менән танышырға йыйыныуын белдереп, хат яҙа. Хатты сапҡын менән ебәрә һәм...