ШӘЙБӘНЕҢ ҒӘБДЕЛМОТТАЛИПҠА ӘЙЛӘНЕҮЕ

ШӘЙБӘНЕҢ ҒӘБДЕЛМОТТАЛИПҠА ӘЙЛӘНЕҮЕ

ШӘЙБӘНЕҢ ҒӘБДЕЛМОТТАЛИПҠА ӘЙЛӘНЕҮЕ

Һашим мәрхүм булғас, артабан хажиҙарҙы ҡабул итеү вазифаһы уның ҡустыһы Мотталип ибне Ғәбдеманафҡа күсә. Ул да ҡорайыштар араһында үҙенең йомартлығы менән билдәле була.

 

Уны барыһы ла хөрмәт итә. Мотталип, Йәсриб ҡалаһында ағаһының улы йәшәгәнен белеп ҡалғас, шунда барып, Шәйбәне Мәккәгә алып ҡайта. Ҡорайыш халҡы был йәш егет Мотталиптың ҡоло тип уйлап, уға Ғәбделмотталип тип ҡушамат бирә. Артабан Мотталип кешеләргә Шәйбәнең үҙенең ҡустыһы икәнлеген аңлатып ҡараһа ла, халыҡ араһында барыбер шул ҡушамат тарала. Мотталип Шәйбәне үҙ улы һымаҡ ҡарап, тәрбиәләй. Аҙаҡ сауҙа эштәре буйынса Мотталип Йәмән ерендә мәрхүм булып ҡала. Уның үлеменән һуң Ғәбделмотталип ҡорайыштар араһында хаҡлы рәүештә вазифаны үҙ өҫтөнә ала.

Уны ла ҡәбилә халҡы ата-бабаларын хөрмәт иткән кеүек хөрмәт итә. Ғәбделмотталипты батырлығы, ғәҙеллеге өсөн, ярлылар һәм көсһөҙҙәр яҡлы булғаны өсөн, һәм шулай уҡ изгелеге һәм йомартлығы арҡаһында ныҡ ихтирам иткәндәр.

Көслө ҡоролоҡ ваҡытында урындағы халыҡ уға Ҡәғбәнең Раббыһынан ямғыр һорау үтенесе менән мөрәжәғәт итә. Ғәбделмотталип ярлылар тураһында ғына түгел, тауҙарҙа йәшәгән хайуандар хаҡында ла хәстәрлек күргән. Шуға ла уны «сүллектәге кешеләрҙе һәм тауҙағы хайуандарҙы ҡараусы» тип атағандар.

 

Магомед Гамзаевтың «Мөхәммәд Пәйғәмбәр» китабынан

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


«Ҡөрьән менән көнөм бәрәкәтле үтә!..»

Изге Рамаҙан – Ҡөрьән айы. «Ҡөрьәнде өйрәнгән һәм Ҡөрьәнде өйрәткән кешеләр – арағыҙҙағы иң хәйерле кешеләр», – тиелә хәҙистә. Изге Китапты уҡыу – оло ғибәҙәт. Ҡөрьән уҡыуҙың ни ҡәҙәр әһәмиәтле икәнлеген иҫебеҙгә төшөрөп үтәйек. Рубрикабыҙҙың ҡунағы –...


ДОҒАЛЫ ЙОРТ

Кейем кейгәндә «Әл-хәмдү лил-ләәһил-ләҙии кәсәәнии һәәҙәҫ-ҫәүбә үә разәҡанииһи мин ғайри хәүлин миннии үә ләә ҡуүүәһ». Мәғәнәһе: «Мин үҙем көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да (йәғни, ошо кейемде үҙем таба алырлыҡ көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да), миңә ошо кейемде кейҙергән һәм...


Мәзин олатай

Беҙ бала саҡта ауылыбыҙ менән уны, Мәзин олатайыбыҙ, тип кенә йөрөттөк. Ғәлимйән Абдулла улы 1881 йылда Йылайыр районының Аралбай ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. Атаһы Абдулла Аблаевтың өс улы: Ғәлимйән, Ахунйән, Хәкимйән һәм Кинйәбикә исемле ҡыҙы була. Уландары ла, аталарына оҡшап, дин юлын яҡын...


Ғаилә һәм йолалар − халыҡ мәҡәл-әйтемдәрендә

Мәҡәл-әйтем – афористик, йәғни, тәьҫирле, тасуирлы, мәғәнәле телмәр ижад төрө. Мәҡәл-әйтемдәр халыҡтың борон-борондан килгән тормош тәжрибәһен, әхлаҡи ҡараштарын хикмәтле һүҙ ярҙамында күрһәтә, шулай уҡ өгөт-нәсихәт, кәңәш биреү, аҡыл өйрәтеү вазифаһын башҡара. Шуға күрә лә мәҡәл-әйтемдәр...


Нимә ул оялсанлыҡ?

Исламдағы «хая» (оялсанлыҡ) тигән төшөнсә бер ҡасан да кешене насарлыҡҡа этәрмәҫ. Дин ғалимдары әйтеүенсә, хая – ул Аллаһу Тәғәлә алдында йәки кешеләр алдында ғәйеп эш ҡылып ҡуйыуҙан ҡурҡыу сәбәпле, күңелдә тыуған баҫалҡылыҡ, тыйнаҡлыҡ. Был күркәм, юғары әхлаҡи сифат кешенең күңел...