ҠОРАЙШИТТАРҘЫҢ МӘККӘГӘ КИЛЕҮЕ

ҠОРАЙШИТТАРҘЫҢ МӘККӘГӘ КИЛЕҮЕ

ҠОРАЙШИТТАРҘЫҢ МӘККӘГӘ КИЛЕҮЕ

Ул заманда Мөхәммәд Пәйғәмбәрҙең ﷺ ҡәбиләһе Мәккәнең ситендә йәшәгән. Йәш ҡорайыш егете Ҡусай Киләб улы Мәккәнең башлығы Хузаа ҡәбиләһенән, Хүләйлә ибне Хабшиҙың ҡыҙы Хүббәгә өйләнә. Хүләйлә вафат булғас, хуза һәм ҡорайыш ҡәүемдәре араһында бәхәс сыға: кем артабан Мәккә менән идара итә?

 

Һөҙөмтәлә, Ҡусай Мәккәнең башлығы һәм Ҡәғбәнең һаҡсыһы була. Был ваҡиға 440 йылда була. Ҡусай үҙенең барлыҡ ҡорайыш ҡәбиләһен йыйып алып, Мәккәгә йәшәргә күсерә. Ул урындағы халыҡтан ярлы хажиҙарҙы ашатыр өсөн аҡса йыйыу йолаһын уйлап сығара. Шул замандан алып, һәр ҡорайыш ғаиләһе үҙенең мөлкәтенән ниндәйҙер өлөшөн Мәккә башлығына тапшырыр булған. Ул аҡса хажиҙарҙы ҡабул итеү һәм ашатыуға сарыф ителгән.

Ҡусай Ҡәғбәнән алыҫ түгел «Дар ан-Надүәт», йәғни «Йыйылыу өйө» тигән ҙур өй төҙөй. Ҡорайыш халҡы мөһим һорауҙар буйынса гел шунда йыйылған. Бигерәк тә никах һәм йәмәғәт эштәре буйынса.

Ҡусай мәрхүм булғас, артабан хажиҙарҙы хеҙмәтләндереү, ашатыу бурысы уның улына Ғабдуманафҡа күсә. Ул артабан Һашим тигән улына йөкмәтә. Уның ысын исеме Амр була. Һашим ҡушаматын ул хажиҙарға ваҡ итеп икмәк менән итте ҡушып әҙерләгәне өсөн ала. (ғәрәп теленән «һашим» – нимәнелер ваҡлау тигәнде аңлата). Һашимдан Аллаһ Рәсүленең ﷺ тоҡомо барлыҡҡа килә. Һашим үҙенең ҡәүеме араһында ныҡ абруйлы була.

Бер мәл Һашим сауҙа ҡаруаны менән Шәм яҡтарына ҡуҙғала. Юл буйында Йәсриб ҡалаһында туҡтай. Шунда ул Бану Нәджәр ҡәбиләһенән Амрҙың ҡыҙы Сәлмәгә өйләнә. Һашим артабан сәфәргә сыға, Сәлмә ауырлы булып ҡала. 497 йылда Фәләстанда Һашим вафат була. Шунан һуң Сәлмәнең улы тыуа, уға Шәйбә тип исем ҡушалар. Ул һигеҙ йәшенә тиклем әсәһе менән Йәсрибтә йәшәй.

 

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

 

Магомед Гамзаевтың «Мөхәммәд Пәйғәмбәр» китабынан

 

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Аллаһ йорто иғтибар үҙәгендә

Ҡалабыҙҙағы Ишембай йәмиғ мәсете һуңғы йылдарҙа бар халыҡтың иғтибар үҙәгенә әйләнде тиһәк, хата булмаҫ. Үткәндәренә лә күҙ һалһаҡ, йөрәктә – йылы хәтирәләр генә. Оҙаҡ йылдар мәсетте имам-хатип Рәфҡәт хәҙрәт етәкләне, уның тырышлығы менән ҡалабыҙҙа иман йорто ҡалҡып сыҡты. Дини ғилем алып...


Шайтан яҙмалары

Сөһәйел, ҡысҡыр!   Хафиз урамындағы матч, эй, көсөргәнешле булды ла инде бөгөн. Мин малайҙар араһында ыҙғыш тыуҙырҙым! Күҙ алдына килтерәһегеҙме: тик торғанда! Һа-һа-һа! Барыһы ла уйын уртаһында Сәджәдтең тупты көслө итеп тибеп ебәреүенән башланды. Ул туп Сөһәйелдең битенә килеп бәрелде....


Шәм тотҡан һуҡыр

Ҡараңғы төндә ҡулына шәм, яурыны аша көршәк аҫҡан тома һуҡыр кеше юлдан килә. Уны бер кеше ҡыуып етә лә: – Һин һуҡырға көн ни, төн ни – барыбер бит, һинең күҙҙәреңдә бары тик ҡараңғылыҡ. Һинең шәм тотоп йөрөүеңдән ни фәтүә? – тип һораған. Һуҡыр кеше йылмайған да сабыр ғына...


Яулыҡ ябыныу − күркәм ғәҙәт

Беҙ бәләкәйҙән ишетеп үҫкән «Ағас күрке – япраҡ, кеше күрке − сепрәк» тигән мәҡәл кейемде нисек һайларға кәрәк икәнлеген өйрәтә. Кейем-һалым ҡиәфәтеңә килешле лә, уңайлы ла, өҫ-башыңды ҡапларға ла тейеш. Ә инде мосолман ҡатын-ҡыҙы матур кейенеп кенә ҡалмай, башын да ҡапларға тейеш икәнлеген һәр кем...


Әжәл менән яғалашҡанда

Бер кем дә үлемдән ҡасып ҡотола алмай һәм уның ҡасан килерен дә белә алмай. Иртәгә, иртәнән һуңға килергә мөмкин. Бушҡа ғына әйтмәгәндәрҙер, вафатың − күҙең менән ҡашың араһында, тип. Тимәк, был фани донъя һәр кемдең ваҡытлыса йәшәйеш урыны, ә Әхирәт – мәңгелек йортобоҙ.   Шуның...