Әҙәптәр

Әҙәптәр

Әҙәптәр
  1. Ғибәҙәт ҡылыусының әҙәбе

- Ваҡытты дөрөҫ итеп сарыф итеү.

- Зекер аңлайышлы булырға тейеш.

- Күҙҙәр гел еүеш (илауҙан) булырға тейеш.

- Тәҡүә хәлендә булыу.

- Башты эйелгән килеш тотоу.

- Күҙҙәрҙе хәрәм әйберҙәргә ҡарауҙан һаҡлау.

- Йөрәктәге ярамаған уйҙарҙан арыныу.

- Дин тураһында фекерләү.

- Һәр мәлде контролдә тотоу.

- Йыш ураҙа тотоу.

- Төнөн уянып, ғибәҙәт ҡылыу.

- Өйҙә бар шикле әйберҙәрҙән һаҡланырға.

- Әҙ ашарға һәм әҙ эсергә.

- Әжәлдең етеүен көтөргә.

- Дуҫтар араһында ваҡытты бушҡа үткәрмәҫкә тырышыу.

- Нәфсенең теләгәненә ирек бирмәү.

- Ваҡытында намаҙҙарҙы үтәү.

- Үҙеңдең рухи торошоңдоң яҡшырыуы йәки насарайыуы тураһында белеү.

- Үҙеңдең хәлең тураһында ғына белеү, ҡалғандарҙың эске хәле (рухи торошо) менән ҡыҙыҡһынмаҫҡа.

 

  1. Яңғыҙ ҡалған саҡта әҙәп ҡағиҙәләре

- Дини һорауҙарҙы яҡшы үҙләштереү.

- Намаҙҙы үтәү, ураҙа тотоу, зәкәтте түләү һәм хажды дөрөҫ ҡылыу нигеҙҙәрен белеү.

- Кешеләрҙе үҙеңдең насар холоҡтарыңдаң ҡурсалау ниәте менән уларҙан ҡасыу.

- Йома намаҙын ҡалдырмау һәм бөтә биш намаҙҙы мәсеттә үтәү.

- Йыназа намаҙында ҡатнашыу (был ирҙәр өсөн)

- Ауырыуҙарҙың хәлен белергә.

- Буш хәбәр менән ваҡытты сарыф итмәҫкә.

- Кешеләр тураһында насар уйға килтерә торған һорауҙар менән ҡыҙыҡһынмаҫҡа.

- Кешеләрҙән ярҙам көтмәҫкә һәм үҙеңде нимәнәндер бәйле хәлгә ҡалдырмаҫҡа.

- Даими рәүештә түбәндәге өс шөғөл менән мәшғүл булырға: намаҙ үтәргә, ғилемдең ниндәйҙер темаһын өйрәнергә, китап уҡырға йәки ҡалғандарҙы уҡытырға йәки, гонаһ ҡылмаҫ өсөн, йоҡлап ҡотолорға.

- Аллаһты иҫкә алыуҙы көндәлек ғәҙәт итеп алырға.

- Һуңғы көндәреңә тиклем Аллаһҡа шөкөр итергә.

- Әгәр ҙә ғаиләң булһа, улар менән аралашырға.

- Яңғыҙ сағыңда бар булған көсөңдө билдәле кимәлгә барып етер өсөн сарыф итергә тырышырға.

 

  1. Суфыйҙың әҙәптәре

- Күрһәтмәләрҙе әҙ биреү (башҡаларға).

- Шәриғәткә ҡаршы килгән һүҙҙе әйтмәү.

- Дини ғилемде онотмаҫҡа.

- Даими рәүештә хеҙмәт итергә.

- Һәр саҡ етди булырға.

- Яңғыҙ булырға, кеше араһында йыш булмаҫҡа.

- Кешенең иғтибарын йәлеп иткән кейем кеймәҫкә.

- Үҙеңде күҙәтеү.

- Аллаһҡа тәүәккәл ҡылырға.

- Ярлы булыуҙы хуп күреү.

- Аллаһты туҡтауһыҙ иҫкә алырға (эстән дә, тел менән дә)

- Үҙеңдең мөхәббәтеңде сер итеп һаҡлау.

- Кешеләр менән яҡшы мөнәсәбәттә булыу.

- Ҡаршы енес вәкилдәре менән аралашмаҫҡа.

- Даими рәүештә Ҡөрьән уҡырға.

 

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

 

 

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Мөхәррәм айының фазиләттәре

Мөхәррәм һижри йыл иҫәбенең беренсе айы булып тора. Аллаһу Тәғәләнең хәрәм айҙарының береһе булған мөхәррәм изге һәм бәрәкәтле айҙарҙан һанала.   Ҡөрьән Кәримдә былай тиелгән (мәғәнәһе): «Аллаһ хозурындағы китапта айҙар һаны ун ике, ерҙе һәм күктәрҙе яратҡан көндән бирле, ул ун ике...


Аллаһу Тәғәләнең Сөләймәнде һынауы

Ниндәй сәбәптән Аллаһ Сөләймәнгә һынау ебәргән? Фараздар күп һәм төрлө. Шуларҙың бер нисәһе менән танышайыҡ.   Бөтә кешеләргә лә инеү рөхсәт ителмәгән бер утрауҙа бер мөшрик батша йәшәгән. Уның байлығы һәм көсө тураһында ишетеп, Сөләймән һуғышҡа әҙерләнә. Ул ел ҡанатында кешеләр һәм ендәрҙән...


Шайтан яҙмалары

Сөһәйел, ҡысҡыр!   Хафиз урамындағы матч, эй, көсөргәнешле булды ла инде бөгөн. Мин малайҙар араһында ыҙғыш тыуҙырҙым! Күҙ алдына килтерәһегеҙме: тик торғанда! Һа-һа-һа! Барыһы ла уйын уртаһында Сәджәдтең тупты көслө итеп тибеп ебәреүенән башланды. Ул туп Сөһәйелдең битенә килеп бәрелде....


Аллаһ ҡоло булыу − иң оло дәрәжә

Был һүҙҙе бәләкәйҙән ишетеп үҫтем: әсәйем ҡайһы саҡ, беҙ, балалар, берәй нәмәне яңылышыраҡ эшләһәк, асыуһыҙ ғына: «Иии Аллаһ ҡоло, нишләп улай иттең инде?», – тиер ине. Был һүҙ миңә «иии балаҡайым» һүҙенә синоним һымаҡ булып хәтерҙә ҡалған. Тик, үҫә төшкәс, ҡолдоң...


Бай васыяты

Байлыҡта, етеш тормошта йәшәгән ҡарт кеше үлем түшәгендә ята. Уңышлы үткән ғүмеренең серен сисер өсөн улын саҡырған: «Минең үлемем яҡын. Тормошомда һәр саҡ, ниндәй генә ваҡиға булмаһын, миңә ярҙам икән серемде әйтеп ҡалдыраһым килә: -        беренсенән,...