Әҙәптәр

Әҙәптәр

Әҙәптәр
  1. Ғибәҙәт ҡылыусының әҙәбе

- Ваҡытты дөрөҫ итеп сарыф итеү.

- Зекер аңлайышлы булырға тейеш.

- Күҙҙәр гел еүеш (илауҙан) булырға тейеш.

- Тәҡүә хәлендә булыу.

- Башты эйелгән килеш тотоу.

- Күҙҙәрҙе хәрәм әйберҙәргә ҡарауҙан һаҡлау.

- Йөрәктәге ярамаған уйҙарҙан арыныу.

- Дин тураһында фекерләү.

- Һәр мәлде контролдә тотоу.

- Йыш ураҙа тотоу.

- Төнөн уянып, ғибәҙәт ҡылыу.

- Өйҙә бар шикле әйберҙәрҙән һаҡланырға.

- Әҙ ашарға һәм әҙ эсергә.

- Әжәлдең етеүен көтөргә.

- Дуҫтар араһында ваҡытты бушҡа үткәрмәҫкә тырышыу.

- Нәфсенең теләгәненә ирек бирмәү.

- Ваҡытында намаҙҙарҙы үтәү.

- Үҙеңдең рухи торошоңдоң яҡшырыуы йәки насарайыуы тураһында белеү.

- Үҙеңдең хәлең тураһында ғына белеү, ҡалғандарҙың эске хәле (рухи торошо) менән ҡыҙыҡһынмаҫҡа.

 

  1. Яңғыҙ ҡалған саҡта әҙәп ҡағиҙәләре

- Дини һорауҙарҙы яҡшы үҙләштереү.

- Намаҙҙы үтәү, ураҙа тотоу, зәкәтте түләү һәм хажды дөрөҫ ҡылыу нигеҙҙәрен белеү.

- Кешеләрҙе үҙеңдең насар холоҡтарыңдаң ҡурсалау ниәте менән уларҙан ҡасыу.

- Йома намаҙын ҡалдырмау һәм бөтә биш намаҙҙы мәсеттә үтәү.

- Йыназа намаҙында ҡатнашыу (был ирҙәр өсөн)

- Ауырыуҙарҙың хәлен белергә.

- Буш хәбәр менән ваҡытты сарыф итмәҫкә.

- Кешеләр тураһында насар уйға килтерә торған һорауҙар менән ҡыҙыҡһынмаҫҡа.

- Кешеләрҙән ярҙам көтмәҫкә һәм үҙеңде нимәнәндер бәйле хәлгә ҡалдырмаҫҡа.

- Даими рәүештә түбәндәге өс шөғөл менән мәшғүл булырға: намаҙ үтәргә, ғилемдең ниндәйҙер темаһын өйрәнергә, китап уҡырға йәки ҡалғандарҙы уҡытырға йәки, гонаһ ҡылмаҫ өсөн, йоҡлап ҡотолорға.

- Аллаһты иҫкә алыуҙы көндәлек ғәҙәт итеп алырға.

- Һуңғы көндәреңә тиклем Аллаһҡа шөкөр итергә.

- Әгәр ҙә ғаиләң булһа, улар менән аралашырға.

- Яңғыҙ сағыңда бар булған көсөңдө билдәле кимәлгә барып етер өсөн сарыф итергә тырышырға.

 

  1. Суфыйҙың әҙәптәре

- Күрһәтмәләрҙе әҙ биреү (башҡаларға).

- Шәриғәткә ҡаршы килгән һүҙҙе әйтмәү.

- Дини ғилемде онотмаҫҡа.

- Даими рәүештә хеҙмәт итергә.

- Һәр саҡ етди булырға.

- Яңғыҙ булырға, кеше араһында йыш булмаҫҡа.

- Кешенең иғтибарын йәлеп иткән кейем кеймәҫкә.

- Үҙеңде күҙәтеү.

- Аллаһҡа тәүәккәл ҡылырға.

- Ярлы булыуҙы хуп күреү.

- Аллаһты туҡтауһыҙ иҫкә алырға (эстән дә, тел менән дә)

- Үҙеңдең мөхәббәтеңде сер итеп һаҡлау.

- Кешеләр менән яҡшы мөнәсәбәттә булыу.

- Ҡаршы енес вәкилдәре менән аралашмаҫҡа.

- Даими рәүештә Ҡөрьән уҡырға.

 

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

 

 

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

2026-02-01 (Шәғбән, 1447 йыл.) №2.


Картуф һуты

Ашҡаҙан, эсәк ауырыуҙары осраҡтарында картуф һуты алыштырғыһыҙ дауа. Ул яҡшы антисептик. Шулай уҡ, быуындар һыҙлап, хәрәкәт итеү ҡыйынлашҡанда, тире ауырыуҙары йонсотҡанда, ауыртыуҙы баҫа, күҙәнәктәрҙең яңырыуына булышлыҡ итә.   Табип менән кәңәшләшкәндән һуң, балаларға ла, ауырлы, бала имеҙгән...


Эфиопия илселәре

Эфиопияла йәшәгән мосолмандарҙан Мәккәлә һуңғы Пәйғәмбәр ﷺ пәйҙә булыуын ишеткәс, уның менән осрашырға 20 христиан эфиоп Мәккәгә илсе булып килә. Улар Аллаһ Рәсүленә ﷺ бик күп һорауҙар бирә һәм бөтәһенә лә тулы яуап ала. Пәйғәмбәр ﷺ уларға Ҡөрьәндән аяттар уҡый һәм исламдың асылын аңлата....


Мал тотоу – ҡот тотоу

(йәки әсәйемдең ауылдаш ҡатындың күҙһенгән һыйырын миңә нисек тәрбиәләргә өйрәтергә тырышыуы)   Электән һәр оҫта үҙ һөнәрен өйрәнсеккә ҡалдырған. Нәҫелдән килгән оҫталыҡмы, ҡайҙалыр, йә кемдәндер өйрәнгәнһеңме – мөһим түгел. Эшеңде дауам итеүсе үҙ һөйәгең булһа, тағы ла яҡшылыр...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Намаҙҙа «әмин» һүҙен әйтергә яраймы? Намаҙҙа «Әл-Фәтиха» сүрәһенән һуң «әмин» һүҙенең әйтелеше сөннәт. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ һәм уның сәхәбәләре шулай эшләгән. Аллаһ Илсеһе ﷺ әйткән: ««Әл-Фәтиха» сүрәһенән һуң имам «әмин» тигәндә, һеҙ ҙә...


ДОҒАЛЫ ЙОРТ

Ауыҙ асҡанда уҡыла торған доға «Аллаһүммә ләкә сумтү үә бикә әмәнтү үә ғәләйкә тәүәккәлтү үә ғәлә ризҡиҡә әфтартү фәғ-фирли – Йә Ғаффәру, мә ҡаддәмтү үә мә әххартү». Мәғәнәһе: «Эй, Раббым! Һинең Ризалығың өсөн генә ураҙа тоттом. Һиңә генә иман килтерҙем. Эштәремде тик...