Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ ғәҙәттәре тураһында

Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ ғәҙәттәре тураһында

Аллаһ Рәсүле ﷺ һыбай йөрөй торған ниндәй хайуан тура килә, шунда һыбай йөрөгән. Ҡайһы саҡта – атта, ҡайһы саҡта – дөйәлә, ҡасырҙа, ҡайһы ваҡытта – ишәк өҫтөндә. Ваҡыты менән йәйәү ҙә юлға сыҡҡан. Ул ﷺ ялан аяҡ йөрөгән, өҫкө кейемһеҙ, сәлләһеҙ һәм баш кейемһеҙ булған. Шулай уҡ ул һыбайлының (ҡолоноң йәки башҡа кешенең) артына ла ултырып йөрөр булған. Ул ﷺ ауырыуҙарҙың хәлен белер өсөн ҡала ситенә тиклем барып еткән.

 

Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ әйберҙәренә һәм ҡоралдарына исем биреү ғәҙәте булған. Мәҫәлән, уның һыбай йөрөгән хайуанының исеме «Ғүҡәб» булған. Дөйәһенең исеме «Әл-Ҡасуа», уның тағы ла бер исеме – «Әл-Ғаҙба». Ҡасырының ҡушаматы «Дүлдүл», ишәге – «Йәғфур», һауып йөрөгән һарыҡты «Ғәйбәт» тип йөрөткәндәр.

Һуғышта алыша торған ҡылысының исеме «Ҙүлфуҡар», тағы бер ҡылысы – «Михҙәм», икенсеһе – «Русуб» һәм тағы берәүһе «Ҡаҙиб» тип аталған. Йәйәһенең исеме «Әл-Кәтүм», ҡорманы – «Әл-Кәфүр». Уның ҡылысының һабы көмөштән булған. Ул күндән эшләнгән билбау таҡҡан, унда көмөштән эшләнгән өс сыңға (металл дүңгәләк) булған.

 

Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ йөҙөнөң төҫө тураһында

Рәсүлебеҙ ﷺ буйға ныҡ оҙон да һәм ҡыҫҡа ла булмаған, ул урта буйлы булған. Хәсән исемле шағир үҙенең шиғырында Пәйғәмбәребеҙҙе ﷺ ошолай тип күҙ алдына баҫтыра: «Уның буй-һыны матур, оҙон түгел, әммә һәр сәхәбәнең буйынан оҙонораҡ. Ул күҙгә бәрелеп торорлоҡ ҡыҫҡа буйлы булмаған, әммә ул тулы ай кеүек һылыу булған».

Бөтөн кешелек араһында Пәйғәмбәребеҙ ﷺ йөҙө менән иң сибәре булған һәм аҡ төҫлө булған.

Хәсән үҙенең шиғырҙарында: «Уның йөҙөнөң нуры һәм матурлығы тулы ай кеүек һәм яҡтылығы менән бар донъяны балҡытҡан ҡояшҡа тиң», – тип тасуирлай.

Һаҡалы ҡара һәм ҡуйы. Уның араһында тик ун ете генә сал сәс бөртөгө булған. Уның муйыны көмөш ҡомған кеүек ялтырап торған.

Күкрәге киң һәм көҙгө кеүек шыма, һәм ай кеүек аҡ төҫтә булған. Киң яурынлы, терһәктәре һәм янбаштары ҙур. Арҡаһы ла киң булған.

Ҡалаҡ һөйәктәре араһында пәйғәмбәрлек мөһөрө торған. Ул өсмөйөш һәм рельеф формаһында. Шулай уҡ уның беләктәре һәм терһәктәре ғәйәт ҙур, терһәк һөйәктәре оҙон, устары киң булған.

 

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

 

Әбү -Бәкр Әл-Аймаҡиҙың «Фазаилүл Хәбиб» китабынан

 

 

 

Ләйсән Бәхтиева тәржемә итте

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Ауылым муллаһы – ҡыҙылдар ҡорбаны

Әбелғата Ишемов (1865 - 13 ғинуар 1917)     Ауылыбыҙҙың инҡилабҡа тиклемге муллаларының береһе, ата- бабаһының төп сығышы ҡотанлы. Указлы мулла исеме Назараттың 2492-се Указы менән 1893 йылдың 12 майында раҫланған.   Төпкөлдә лә әленән-әле аҡтар, ҡыҙылдар, ҡоролтай, иҫкелек...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әгәр миңә эт ҡағылһа, намаҙ алдынан кейемемде алмаштырырға кәрәкме? Эт үҙе нәжес (бысраҡ) хайуан түгел. Әммә уның шайығы нәжес. Шуға күрә: 1) әгәр һеҙ эткә ҡағылып та, уның шайығы кейемегеҙгә теймәһә, һеҙгә йыуынырға ла, кейем алыштырырға ла кәрәкмәй; шул килеш намаҙ уҡый алаһығыҙ (әгәр ҙә...


Һөйәк һурпаһы

Һурпаны әҙерләү өсөн һөйәктәр, алма һеркәһе, ҡара борос, зәғферән (куркума) тамыры кәрәк. Дөрөҫ итеп әҙерләнгән һурпала коллаген, аминокислоталар, гликозаминогликандар, микроэлементтар (магний, фосфор, баҡыр, цинк, калий, тимер) күп була. Көтөүҙә йөрөгән, үлән ашаған малдың һөйәктәрен ҡулланырға...


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...


Ахырзаман – аяҡ аҫтында

Бала саҡта: «Үлем – күҙ менән ҡаш араһында, ахырзаман – аяҡ аҫтында», – тигән һүҙҙәрҙе өләсәй ауыҙынан йыш ишетергә тура килде. Нух пәйғәмбәрҙең туфан һыуынан, тереклектәр донъяһын һаҡлап алып ҡалыуы ла һүҙ урауында аңға һеңдерелде.   Яҙғы ташҡын осоронда, Нөгөш...