Биш кәңәш

Биш кәңәш

Бер ваҡыт Ғабдуллаһ ибне Ғәббәс былай тигән: “Яҡшы аттан да ҡиммәтерәк биш кәңәш хаҡында онотмағыҙ:

1. Мәғәнәһеҙ һөйләшеүҙәрҙән ситләшегеҙ, сөнки унан бер ниндәй файҙа юҡ, бары тик гонаһҡа ғына килтерә. “Һис шикһеҙ, мөьминдәр Сәғәҙәткә ирешәсәк. Сөнки улар намаҙ-ғибәҙәттәрендә итәғәт менән сәждә итә. Улар файҙаһыҙ, буш һүҙ һөйләмәй” (“Мөьминдәр”, 1-3).

2. Һүҙҙе билдәле бер маҡсат менән башлағыҙ һәм шул маҡсат, ниәт менән әңгәмәне дауам итегеҙ, һүҙ барышында башҡа темаларға күсмәҫкә тырышығыҙ.

3. Аҡыллы кеше менән дә, ахмаҡ менән дә ҡыҙып бәхәсләшмәгеҙ. Әгәр ҙә ул зыялы кеше икән, һеҙгә асыуланыр, күрә алмай башлар, инде ахмаҡ икән, ниндәй ҙә булһа зыян килтерергә тырышасаҡ. Риүәйәттәрҙән аңлашылғанса, Мөхәммәд r һәр ваҡыт өммәтен ундай бәхәстәрҙән ҡәтғи рәүештә тыя торған булған.

4. Ҡәрҙәшегеҙ юҡ саҡта уның тураһында бары тик яҡшы һүҙҙәр генә һөйләгеҙ, сөнки уның да, үҙегеҙ йәнәшәлә булмаған ваҡытта, һеҙҙең турала ыңғай һөйләүен теләйһегеҙ бит. Ғабдуллаһ ибне Мәсғүт әйткән: “Аллаһ менән ант итәм, ер йөҙөндә телдән башҡа оҙаҡ ваҡытҡа тотҡонлоҡҡа ябырлыҡ башҡа әйбер юҡ”.

5. Яҡшылыҡҡа – бүләк, насарлыҡҡа яза алыуҙы иҫтә тотоп аралашығыҙ. Шуның өсөн һәр әйтәһе һүҙҙең нәтижәһен иҫтә тоторға кәрәк. Аллаһу Тәғәлә Ҡөрьән Кәримдә бойора: “Бәндәләремә әйт, иң татлы һүҙҙәр генә һөйләһендәр. Сөнки шайтан уларҙың араһында ғауға сығарыусы. Һис шикһеҙ, шайтан – кешеләрҙең хәтәр дошманы” (“Исра”, 53). Шулай итеп, һүҙ сәбәпле шайтандың дуҫы ла дошманы ла булырға мөмкин.

«Татар дини календары 2016» биттәренән