Ирем өйҙә ҡунмай
Тормош иптәшем һуңғы ваҡытта әсәһе менән өләсәһенә күп иғтибарын бүлә. Шуға күрә мин үҙемде икенсе планда һымаҡ тоям. Ул шундай мөнәсәбәтте улар алдындағы яуаплылыҡ менән аңлата: атаһы вафат булғас, әсәһе яңғыҙ ҡалды, улар ярҙамға мохтаж, ти. Хәҙер ирем төнөн өйҙә ҡунмай, өй, балалар – барыһы ла минең елкәлә. Уға нисек үҙемдең хәлемде аңлатырға?
А., Вышний Волочек ҡалаһы.
Дин белгесе яуабы
Был осраҡта иптәшегеҙгә бер нимә лә аңлатырға кәрәкмәй, сөнки ул аңлы рәүештә эш итә. Әгәр ҙә ул әсәһе менән өләсәһен ярҙамһыҙ ҡалдырһа, шул саҡта уға нәсихәт кәрәк булыр ине. Ҡайһы саҡта ваҡытлыса икенсе йәки өсөнсө планда булғанға борсолорға кәрәкмәй. Сөнки хәҙерге ваҡытта уның яҡындары иғтибар менән ярҙамға нығыраҡ мохтаж.
Үҙегеҙҙе ирегеҙҙең урынына ҡуйып ҡарағыҙ: әгәр һеҙҙең улығыҙ тик ҡатыны менән генә ваҡыт үткәреп, һеҙҙең турала онотһа, һеҙгә уның ҡылығы оҡшар инеме? Әгәр һеҙ, ирегеҙгә терәк булып, уның менән бергә ҡәйнәгеҙгә ҡунаҡҡа барып, булғанса ярҙам итһәгеҙ, моғайын да, иптәшегеҙ риза булыр, ул ғәмәлегеҙҙе юғары баһалар, тип уйлайым. Шулай уҡ һеҙҙең үҙ-ара мөнәсәбәт тә яҡшырыр, тип уйлайым, сөнки һеҙ уның эргәһендә буласаҡһығыҙ.
Нисек кенә булмаһын, һәр һорауҙы шәхсән тикшерергә кәрәк. Был хәлдә, иң мөһиме, һәр яҡтың фекерен тыңлап, сәбәптәренә төшөнөү кәрәк. Әгәр ҙә ул, һеҙҙе һәм балаларығыҙҙы ҡалдырып, бар ваҡытын әсәһе һәм өләсәһе менән үткәрә икән, бының сәбәбен аңлау зарур. Шулай ҙа һеҙ иптәшегеҙгә уға әсәһе менән өләсәһен үҙегеҙҙең өйөгөҙгә алып ҡайтырға тәҡдим итә алаһығыҙ.
Пәйғәмбәребеҙ ﷺ әйткән: «Һеҙҙең иманығыҙ камил булмаҫ, әгәр һеҙ ҡалғандарға үҙегеҙгә теләгәнде теләмәһәгеҙ» (Әхмәт).
Психолог яуабы
Ысынын әйткәндә, бындай һорауҙар ныҡ ҡатмарлы, сөнки унда төрлө тойғолар йыйылған. Бер яҡтан, ир менән ҡатын араһындағы мөнәсәбәт, икенсе яҡтан, ата-әсәгә булған ихтирам һәм улар алдында яуаплылыҡ.
Ирегеҙҙе, уның яғынан һеҙгә һәм балаларығыҙға иғтибар етмәүҙә ғәйепләү – уны һайлау алдында ҡалдырыуға тиң: «Йә әсәйең, йә беҙ», – тигәнде аңлата. Һәм иң борсоғаны шул, әгәр ирегеҙҙе бындай һайлау алдына ҡуйырға тура килһә, уның һеҙҙең яҡлы булмау ихтималлығы ҙур. Был осраҡта мәсьәлә һеҙҙең һәм балаларығыҙҙың ирегеҙгә кәрәкмәүендә түгел. Эш − әхлаҡта.
Күбеһенсә психик яҡтан сәләмәт кешеләр ярҙамға мохтаж булғандарға өҫтөнлөк бирәләр. Һеҙҙең хәләл ефетегеҙ әлеге хәлдә үҙенең әсәһен, өләсәһен көсһөҙҙәр тип һанай, шуға ла уларға ярҙам күрһәтеүҙе өҫтөн күрә. Ошо сәбәптән үҙен шулай тота.
Тап шуға ла, һеҙҙең яҡтан уға ҡарата булған ғәйепләү, киреһенсә, унда асыу һәм көсөргәнеш тыуҙыра. Был көсөргәнеш һис тә һеҙгә булған мөнәсәбәттең сағылышы түгел, ә уның һайлау алдына ҡуйылыуы менән бәйле эске борсолоуы.
Был ҡатмарлы хәлдән еңел генә сығыу ысулы бар. Әгәр ҙә ирегеҙгә һеҙ уның яҡлы булыуығыҙҙы, уның шундай иғтибарлы ул һәм ейән булғанына һоҡланыуығыҙҙы һәм киләсәктә балаларығыҙҙың да ошондай ихтирамлы булыуын теләүегеҙҙе, әммә, шул уҡ ваҡытта, һеҙгә уның иғтибары һәм ярҙамы етмәүен, уның йылыһына һәм хәстәрлегенә мохтаж икәнегеҙҙе еткерһәгеҙ, барыһы ла үҙ урынына ҡайтасаҡ. Был осраҡта ирегеҙ һайлау алдында тормаясаҡ, ул үҙенең хәлен аңлағандары күрәсәк, һәм артабан, ихтимал, үҙе үк был мәсьәләне хәл итеү юлдарын эҙләргә тырышасаҡ.
Һорауҙарға дин белгесе Адиль Ибраһимов һәм психолог Алиасхаб Мурзаев һәм яуап бирҙе.
Ләйсән Бәхтиева әҙерләне
