«Батырҙар эҙһеҙ юғалмай!»

«Батырҙар эҙһеҙ юғалмай!»

«Батырҙар эҙһеҙ юғалмай!»

«Ватандаш» ижтимағи-сәйәси, фәнни-популяр һәм нәфис айлыҡ журналының Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арнап үткәрелгән акцияһы ошолай аталды. Сара хәбәрһеҙ юғалған яугирҙәрҙең эҙҙәрен юллауҙы үҙмаҡсат итеп ҡуйғайны, шуға ла был эшкә «Рәсәй эҙәрмәндәр хәрәкәте»нең региональ бүлексәһе ағзалары йәлеп ителде.

 

Туғандарының яу эҙҙәрен юллап килеүселәр яҡындарының ниндәй фронтта, ниндәй частә һуғышҡаны тураһында белеште. Ҡайһы берәүҙәр хатта яугирҙең ҡайҙа ерләнеүе тураһында мәғлүмәт ала алды. Эҙәрмәндәр алты тиҫтәгә яҡын кешене ҡабул итеп, 100-ҙән ашыу анкетаны эшкәртте.

Өфө ҡалаһында йәшәүсе Надежда Сәфәрғәлиева тормош иптәшенең олатаһы, Саҡмағош районынан һуғышҡа оҙатылған Сәфәрғәлиев Әғлетдин Ғиндулла улы тураһында белешергә килгәйне. Ул 1941 йылдың декабрендә, яраланғандан һуң, Иҫке Биккенә ауылына ҡайтып төшә. Һаулығын нығытҡас, кире фронтҡа йүнәлергә тейеш була.

Ҡайтҡас, яралы һалдат хәленән килгәнсә, ҡатынына хужалыҡ эштәрендә ярҙам итергә тырыша. Быны күргән ауылдаштары: «Ул бит һап-һау, һуғыштан ҡасып ята», – тип военкоматҡа хәбәр итә. 1942 йылдың ғинуар айында, яралары уңалып та бөтмәҫтән, Әғлетдин Сәфәрғәлиев яуға оҙатыла һәм шул китеүенән кире ҡайтмай.

1943 йылдың 1 авгусында ҡатынына Ғәли Хәмзин исемле һалдаттан ғәрәп хәрефтәре менән яҙылған хат килеп төшә. Унда Әғлетдин Сәфәрғәлиевтың яуҙа нисек һәләк булыуы, нисек ерләнеүе тураһында хәбәр ителә: «Өс татар, ике ҡырғыҙ булып, бишәүләп күмдек», – тиелә. Хатта яҙылғанса, был хәл 8 июлдә була: « Булған эш бына ошолай. Хоҙай яҙған, ни яҙһа. Шуға, күрәһең, бер сара ла юҡ. Тағын шуны әйтәмен: үҙебеҙ ҙә ҡыл өҫтөндә йөрөйбөҙ, көтөп торғандай йөрөйбөҙ, бер эш тә эшләп булмай. Беҙҙең балаларыбыҙҙың ахыры хәйерле булһын! Башҡа һүҙ юҡ. Хуш булығыҙ».

Һалдат өсмөйөшө рәүешендә килгән был хат бөгөн ҡәҙерле ҡомартҡы булып Сәфәрғәлиевтар ғаиләһендә һаҡлана.

«Рәсәй эҙәрмәндәр хәрәкәте» ирекмәндәре Саҡмағош егете Әғлет-дин Ғиндулла улы Сәфәрғәлиевтың Ленинград өсөн барған ҡаты яуҙарҙа һәләк булыуын асыҡланы.

Ошо күркәм сараның инициаторы, «Ватандаш» журналының баш мөхәррире Рәшиҙә Рәфҡәт ҡыҙы Мәһәҙиева әйтеүенсә, бындай акциялар йыл һайын ойоштороласаҡ.

Шәһит үлеме менән киткән яугирҙәребеҙҙең йәндәре Йәннәт түрҙәрендә булһын!

 

Зөлфиә Ханнанова

әңгәмә ҡорҙо

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Шайтан яҙмалары

Сөһәйел, ҡысҡыр!   Хафиз урамындағы матч, эй, көсөргәнешле булды ла инде бөгөн. Мин малайҙар араһында ыҙғыш тыуҙырҙым! Күҙ алдына килтерәһегеҙме: тик торғанда! Һа-һа-һа! Барыһы ла уйын уртаһында Сәджәдтең тупты көслө итеп тибеп ебәреүенән башланды. Ул туп Сөһәйелдең битенә килеп бәрелде....


Аллаһ ҡоло булыу − иң оло дәрәжә

Был һүҙҙе бәләкәйҙән ишетеп үҫтем: әсәйем ҡайһы саҡ, беҙ, балалар, берәй нәмәне яңылышыраҡ эшләһәк, асыуһыҙ ғына: «Иии Аллаһ ҡоло, нишләп улай иттең инде?», – тиер ине. Был һүҙ миңә «иии балаҡайым» һүҙенә синоним һымаҡ булып хәтерҙә ҡалған. Тик, үҫә төшкәс, ҡолдоң...


«Хажда үҙеңде Аллаһ ҡаршыһында итеп тояһың...»

Изге ерҙәрҙә оло хаж ғибәҙәтен имен-аман үтәгән мосолмандар төркөм-төркөм булып тыуған яғына ҡайта башланы. Бөгөн телевидение һәм радио журналисы, йәмәғәт эшмәкәре, ике тапҡыр изге ерҙәрҙә булып хаж һәм ғөмрә ғәмәлдәрен үтәп ҡайтҡан Морат Нәжип улы Лоҡманов менән ошо оло яуаплылыҡ талап иткән...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әйтегеҙ әле, зинһар: ҡатынына «атайың менән әсәйеңдән алып китәм дә, улар менән аралашмаясаҡһың» тигән шарт ҡуйған ир кешегә уның хаҡ түгеллеген һәм был осраҡта ундай шарттың ҡуйылмаҫҡа тейешлеген нисек аңлатырға? Ирегеҙҙең һеҙгә, атай-әсәйең менән аралашма, тип шарт ҡуйыуы дөрөҫ...


Шәм тотҡан һуҡыр

Ҡараңғы төндә ҡулына шәм, яурыны аша көршәк аҫҡан тома һуҡыр кеше юлдан килә. Уны бер кеше ҡыуып етә лә: – Һин һуҡырға көн ни, төн ни – барыбер бит, һинең күҙҙәреңдә бары тик ҡараңғылыҡ. Һинең шәм тотоп йөрөүеңдән ни фәтүә? – тип һораған. Һуҡыр кеше йылмайған да сабыр ғына...