ДОҒАЛЫ ЙОРТ

ДОҒАЛЫ ЙОРТ

Кейем кейгәндә

«Әл-хәмдү лил-ләәһил-ләҙии кәсәәнии һәәҙәҫ-ҫәүбә үә разәҡанииһи мин ғайри хәүлин миннии үә ләә ҡуүүәһ».

Мәғәнәһе: «Мин үҙем көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да (йәғни, ошо кейемде үҙем таба алырлыҡ көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да), миңә ошо кейемде кейҙергән һәм шуның менән мине ризыҡландыр-ған Аллаһҡа маҡтау булһын!» (Әбү Дауыт, әт-Тирмизи, Ибне Мәджә).

 

Яңы кейем кейгәндә

«Аллааһүммә ләкәл-хәмд! Әнтә кәсәүтәнииһ, әсьәлүкә мин хайриһии үә хайри мәә суниғә ләһ, үә әғүүҙү бикә мин шәрриһии үә шәрри мәә суниғә ләһ».

Мәғәнәһе: «Эй Аллаһ! Һиңә маҡтау булһын! Һин миңә ошо кейемде кейҙерҙең. Мин Һинән уның игелеген йәнә, ул нимә өсөн эшләнгән булһа, шуның игелеген һорайым, һәм уның яманлығынан йәнә, ул нимә өсөн эшләнгән булһа, шуның яманлығынан Үҙеңә һыйынамын!» (Әбү Дауыт, әт-Тирмизи).

 

Яңы кейем кейгән кешегә әйтелә

«Түблии үә йүхлифүл-лааһү тәғәәләә».

Мәғәнәһе: «Һин уны туҙҙырғаныңда, Аллаһу Тәғәлә һиңә башҡаһын бирһен» (Әбү Дауыт).

«Илбәс жәдиидәә, үә ғиш хәмиидәә, үә мүт шәһиидәә».

Мәғәнәһе: «Кейгәнең – яңы, ғүмерең – маҡтаулы, үлемең шәһитлек булһын!» (Ибне Мәджә).

 

Кейем сискәндә

«Бисмил-ләәһ».

Мәғәнәһе: «Аллаһ исеме менән!» (әт-Тирмизи).

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Айҙы уртаға ярыу

Бер үк ваҡытта мөшриктәр һаман да Пәйғәмбәрҙән ﷺ мөғжизә (пәйғәмбәрлек билдәһе) күрһәтеүен талап итә: «Һин беҙгә, Аллаһтың бөтә илселәре лә халыҡҡа үҙҙәренең пәйғәмбәрлек билдәһен (мөғжизә) күрһәткән, тип һөйләнең. Муса пәйғәмбәрҙең таяғы булған, Сәлих пәйғәмбәрҙең − дөйәһе, Ғайса...


Һөйәк һурпаһы

Һурпаны әҙерләү өсөн һөйәктәр, алма һеркәһе, ҡара борос, зәғферән (куркума) тамыры кәрәк. Дөрөҫ итеп әҙерләнгән һурпала коллаген, аминокислоталар, гликозаминогликандар, микроэлементтар (магний, фосфор, баҡыр, цинк, калий, тимер) күп була. Көтөүҙә йөрөгән, үлән ашаған малдың һөйәктәрен ҡулланырға...


Ауылым муллаһы – ҡыҙылдар ҡорбаны

Әбелғата Ишемов (1865 - 13 ғинуар 1917)     Ауылыбыҙҙың инҡилабҡа тиклемге муллаларының береһе, ата- бабаһының төп сығышы ҡотанлы. Указлы мулла исеме Назараттың 2492-се Указы менән 1893 йылдың 12 майында раҫланған.   Төпкөлдә лә әленән-әле аҡтар, ҡыҙылдар, ҡоролтай, иҫкелек...


Дауыт пәйғәмбәр

Нисек кенә булмаһын, Сәбиғ Дауыттың йөҙөнсө ҡатыны була, ә бер генә ҡатынлы Аурия яңғыҙ ҡала. Һөйгәненән айырылыуҙы Аурия бик ауыр кисерә. Башта әйтелгәнсә, шәриғәттә бындай хәлгә тыйыу булмаһа ла, Аллаһтың яҡын ҡолдары өсөн был ҙур хата була. Дауыттың тәҡүәлек дәрәжәһен күтәрер өсөн, Аллаһу Тәғәлә...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....