Сауҙа әҙәбе

Сауҙа әҙәбе

Сауҙа әҙәбе
  • Сауҙагәр, юлды ябып, кеше йөрөй торған яҡҡа тауарҙарын ҡуйырға тейеш түгел
  • Үлсәүҙә алдашмаған, аҡыллы йәш кешене эшкә алғанда, үлсәгән ваҡытта ашыҡма, тип иҫкәртеү яһау лазым
  • Үлсәүҙәр дөрөҫ үлсәргә тейеш. Үлсәгән ваҡытта бер ҡасан да алдашмау
  • Һәр көндөң башында сауҙагәр үлсәүен һөртөп алырға, герҙәрҙең һәм тигеҙләгестәрҙең дөрөҫ булыуын тикшерергә тейеш
  • Кибеткә хөрмәтле кеше керә икән, уны һыйлау. Күрше килгәндә, уға күберәк биреү. Ярлы кеше килһә, ярҙам итеү. Ҡалған кешеләргә бер тигеҙ ғәҙеллек менән ҡарау.
  • Сауҙагәр билдәләнгән хаҡҡа һатырға тейеш. Әгәр хаҡын кәметһә, алыусылар күбәйә. Хаҡын арттырһа, алыусыларҙың һаны кәмей.
  • Ултырған ваҡытта Ҡөрьән уҡыу. Харамға ҡарамау.
  • Хәйер һорағандарҙы буш ҡул менән оҙатмау
  • Кибеттә эшләгән хеҙмәтселәренә сәйлек биргәндәренә ҡаршы килмәү
  • Хеҙмәтселәр булмаһа, сауҙагәр хеҙмәтсенең эшен үҙе эшләргә тейеш
  • Герҙәрҙе һәм тигеҙләгестәрҙе ышаныслы кешенән алыу
  • Һатҡан ваҡытта тауарыңды артыҡ маҡтамау. Һатып алған ваҡытта тәнҡитләмәү
  • Тауарҙы тәҡдим иткәндә алдашмау
  • Һатҡан ваҡытта һүгенмәү
  • Ялғандан һаҡланыу
  • Башҡа сауҙәгәрҙәр һәм баҙар хеҙмәтселәре менән йыш һөйләшмәү
  • Йәш кешеләр менән шаярмау
  • Бәхәс тыуһа, үҙеңде тыйнаҡ тотоу

 

Алтын әйберҙәрҙе үлсәүсенең әҙәбе

  • Тауарҙарыңдың ысын һәм ышаныслы булыуына ышаныу
  • Аманатҡа бирелгән әйберҙәрҙе кире биреү
  • Процент менән бәйле булған килешеүҙәрҙән һаҡланыу
  • Етешһеҙлеге булған тауарҙы яҡшы тип күрһәтмәү
  • Ғәҙел үлсәү
  • Кешеләр һинең хаҡта: «Был кеше бер ҡасан да алыш-бирештә алдашмаҫ», – тип уйларлыҡ итеп үҙеңде тотоу
  • Үлсәүҙең боҙолоп ҡуйыуынан ҡурҡып, келәймәне йыш тикшереп тороу

 

Зәргәр (ювилер) әҙәбе

  • Кешеләргә яҡшылыҡ ҡына теләү
  • Затлы тауарҙар эшләргә тырышыу
  • Бурыстарҙы түләүҙә һуңға ҡалмау
  • Вәғәҙәләреңде үтәү
  • Хаҡтарҙы күтәрмәү

 

Имам Әбү Хәмид әл- Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Айҙы уртаға ярыу

Бер үк ваҡытта мөшриктәр һаман да Пәйғәмбәрҙән ﷺ мөғжизә (пәйғәмбәрлек билдәһе) күрһәтеүен талап итә: «Һин беҙгә, Аллаһтың бөтә илселәре лә халыҡҡа үҙҙәренең пәйғәмбәрлек билдәһен (мөғжизә) күрһәткән, тип һөйләнең. Муса пәйғәмбәрҙең таяғы булған, Сәлих пәйғәмбәрҙең − дөйәһе, Ғайса...


Рәхмәтлемен Һиңә, Аллаһ Раббым!

Бисмиллалап, наҙлап, һәр бер таңды Башлайым мин изге намаҙҙан. Ғүмерҙәрем булһа, уҡырмын, тип, Һорайым мин ихлас Хоҙайҙан. Ғүмерҙәрҙе бирһәң, Хаҡ Тәғәләм, Һаулығын да миңә йәлләмә, Шатлыҡ-ҡыуаныстар килгән һайын, Ихласлыҡтан донъя йәмләнә. Ҡыуандырып атай-әсәйҙәрҙе, Һөйөндөрөп...


Ауылым муллаһы – ҡыҙылдар ҡорбаны

Әбелғата Ишемов (1865 - 13 ғинуар 1917)     Ауылыбыҙҙың инҡилабҡа тиклемге муллаларының береһе, ата- бабаһының төп сығышы ҡотанлы. Указлы мулла исеме Назараттың 2492-се Указы менән 1893 йылдың 12 майында раҫланған.   Төпкөлдә лә әленән-әле аҡтар, ҡыҙылдар, ҡоролтай, иҫкелек...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Балаларға ҡағылышлы им-том йолалары

Әйтеп киткәнебеҙсә, хәҙерге ваҡытта бүҫер (өс йән), күкрәк шешен (мастопатия), тимерәү, күҙгә сыҡҡан арпаны һәм сөйәлде имләү, ҡот ҡойоу, мейе үлсәү кеүек йолаларҙы белгән кешеләр юҡ кимәлендә. Яңы тыуған сабый балалар өсөн бик кәрәкле был йолаларҙы белгән, балаларға шуның менән ярҙам күрһәткән...