Нимә ул ғөшөр саҙаҡаһы?
Нимә ул ғөшөр саҙаҡаһы?
Үҙенең Сикһеҙ Рәхимлеге менән Аллаһу Сөбхәнәһү үә Тәғәлә үҙ ҡолдарын, йәғни, беҙҙе, ризыҡландырыр өсөн күп ниғмәткә күмә, файҙалы үҫемлектәре менән туйындыра, шуларҙан табыш алырға өйрәтә.
Гүзәл еребеҙҙә нимә генә үҫмәй: иген культуралары, йәшелсә-емештең иҫәбе һаны юҡ, йәй эсендә өлгөрөр өсөн ямғырҙар менән дымлана, үҙебеҙ ҙә ҡоро көндәрҙә мул итеп һыу һибергә тырышабыҙ. Файҙалы хеҙмәткә көс-далан биреүсе лә — Раббыбыҙ! Тупраҡтың көсөн алып, ҡояштың нурында наҙланып үҫкән баймандан ауыҙ итеп туҡланған һәр береһе организм өсөн күп файҙалы матдәләр, витаминдар ала. Баҫыуҙан, баҡсанан, емеш ағастарҙан уңыш йыйыу мөмкинлеге лә — Аллаһу Тәғәләнең Сикһеҙ Шәфҡәтенән. Һәм беҙҙе лә Ул йомарт булырға саҡыра. Киң күңел менән башҡарылған изге эштәрҙең береһе ул ғөшөр-саҙаҡа биреү. Нимә ул, ҡасан һәм кемгә бирелә? Ошо хаҡта беҙгә бөгөн Өфө ҡалаһының "Хәмзә" мәсетенең имам-мәзине Хаммат Бохарбаев аңлата.
– Әлхәмдүлилләһи раббил ғәләмин! Бисмилләһир-рахмәнир-рахим! Нимә ул ғөшөр саҙаҡаһы? "Ғәшәрә" ғәрәпсәнән "ун" тигәнде аңлата. Ундың бер өлөшө тигән мәғәнәлә ҡулланыла, беҙҙең күркәм ислам динендә һалым түләүҙе аңлата был. Тапҡан, йыйған ашлыҡтың ундан бер өлөшө саҙаҡа була. Уны кемдәр бирә, байҙар ғынамы? Юҡ, баҡсалары булған бөтә кешеләр ҙә үҫтергән һәр нәмәнән өлөш сығарырға бурыслы. Быға Аллаһу Тәғәләнең әмере бар: "Эй, иман килтергән бәндәләр! Үҙегеҙҙең кәсеп ҡылғандарығыҙҙың яҡшыһын Аллаһ Ризалығы өсөн сарыф итегеҙ. Һәм дә шулай уҡ ерҙән беҙ һеҙгә нимә сығарып бирҙек − шуларҙан ", — тигән. Йәғни кеше үҫтергән уңыштан, тапҡанынан мохтаждарға, фәҡирҙәргә өлөш сығарырға тейеш.
Кемдер әйтә: "Мин бит барыһын да үҙем үҫтерәм, иртә яҙҙан ҡара көҙгә саҡлы баҡсамда көс түгәм, ни өсөн әле мин бер нәмә лә эшләмәгән кешеләргә ғөшөр-саҙаҡа бирергә тейеш?" Эйе, беҙ бирә торған кешене уйлап түгел, Аллаһтың әмерен иҫтә тотоп бирергә тейешбеҙ! Аллаһу Тәғәлә ҡушты, бисмилләһ, Раббыбыҙ Ризалығы өсөн, тип! Сөнки Аллаһ ҡына беҙгә уңышын, орлоғон бирә, елен, ҡояшын, шарттарын булдыра. Барыһы ла Аллаһтың ниғмәте. Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ күркәм бер хәҙисендә, ҡоролоҡтоң күпселек сәбәбе − зәкәт һәм саҙаҡаларҙың бирелмәүе арҡаһында, тиелгән.
Ғөшөр саҙаҡаһы ниндәй күләмдә һәм кемгә бирелә? Беренсенән, йәшелсә-емеш тик ямғыр йә йылға һыуҙары менән һуғарылып үҫтерелһә (ҡайһы ерҙәрҙә йылға һыуын баҡсаларға арыҡ ярҙамында ебәрәләр), уңыштың ундан бер өлөшөн ғөшөр-саҙаҡа итеп бирәһең. Ямғыр һыуында башлыса картуф, кишер, сөгөлдөр үҫтерәбеҙ. Ағас-ҡыуаҡтарҙан йыйып алынған емеш-еләктең дә ундан бер өлөшө — ғөшөр-саҙаҡа.
Бында кеше өсөн олуғ файҙа, таҙарыныу. Балды алғанда ла, шул уҡ хәл. Умартасылыҡ менән шөғөлләнгән һәр кем яҡшы белһен: һығылған балдың ундан бер өлөшө — саҙаҡа. Мәҫәлән, 100 кг балдың ун килоһы — фәҡирҙәрҙеке.
Йәшелсә-емеште биҙрәләп, лейкалап һыу ташып үҫтерһәк, ул саҡта ашлыҡтарҙың егерменән бер өлөшө бирелә. Мәҫәлән, ҡыярҙарға көн дә һыу һибәбеҙ. Ниндәй доға уҡырға, мин бит доғалар белмәйем, белемле кешене табырға кәрәк, таба алмаһам, был саҙаҡаны бирә алмай ҡалам инде, тиеүселәр ҙә бар. Юҡ, бында иң мөһиме − кешенең ниәте. Бисмилләһ, Аллаһ Ризалығы өсөн ғөшөр итеп бирелһә, шул дөрөҫ буласаҡ. Тыныс күңел менән бирегеҙ.
Һәм был саҙаҡа кемдәргә бирелә? Бөтә төр мохтаждарға: фәҡирҙәргә, етемдәргә, мәҙрәсәлә уҡыған шәкерттәргә, мосафирҙарға, дин юлында хеҙмәт иткән уҡытыусыларға бирелергә тейеш. Кеше таба алмаһаҡ, хәйриә фондтары бар. Ауыл ерендә мохтаждар күп. Хаҡлы ялдағы өлкәндәргә, бурыстары күп булғандарға йөҙ процент тыныс күңел менән бирергә мөмкин.
Шуны аңларға кәрәк: ысынында, ғөшөр саҙаҡаһы — Аллаһтың Рәхмәте. Шуны матур итеп үтәһәк, үҙебеҙҙең малға ла бәрәкәт буласаҡ, Ин шәә Аллаһ, олуғ сауапҡа ирешербеҙ.
