Әҙәптәр

Әҙәптәр

Әҙәптәр

Шуны бел, ғилем алыусылар өс хәлдең береһендә була. Берәүҙәр белемде әхирәттә ярҙам итһен өсөн өйрәнә һәм Аллаһ рәхмәтен һәм мәңгелекте эҙләй. Улар ҡотҡарыласаҡ.

Икенселәр белемдәре ярҙамында кешеләр араһында хөрмәт һәм ихтирам яулап, был донъяла оторға, байлыҡ тупларға уйлайҙар. Әммә шул уҡ ваҡытта улар үҙҙәренең маҡсаттарының буш, бер нигә яраҡһыҙ икәнен аңлайҙар. Улар хәүеф аҫтында. Әгәр улар үлем килеп еткәнгә тиклем тәүбә ҡылып өлгөрмәһә, ахыры насар булыуы мөмкин, уларҙың тәҡдирен Аллаһу Тәғәлә хәл итәсәк.

Әгәр ҙә, киреһенсә, әжәлдәре етер алдынан тәүбә ҡылып, алған белемдәре буйынса эш итә башлаһалар, етешһеҙлектәрен йәшерһәләр, улар беренсе ҡотҡарылған төркөмгә инәсәк. Сөнки, кем тәүбә итә, ул бер ҡасан да гонаһ ҡылмағанға тиң була.

Шайтан ауҙарына эләккән төркөм дә бар. Улар ғилемде байыу, абруй ҡаҙаныу өсөн бер ысул итеп һайлағандар. Белемдәрен донъяуи маҡсаттарына ирешер өсөн ҡулланалар. Шуға ҡарамаҫтан, улар, ғалимдар кейемендә йөрөгәс һәм ғалимдар һымаҡ һөйләгәс, уларға ла Аллаһ та айырым әһәмиәт бирә, тип уйлайҙар. Ысынында, улар йәндәре һәм тәндәре менән был донъя байлыҡтарына бирелгәндәр. Хужаһына бәйләнгән эт һымаҡ. Улар − алданған ахмаҡтар, һәм үлемгә дусар булған төркөмгә инәләр. Улар үҙҙәрен, дөрөҫ эш итәбеҙ, тип уйлағанға, тәүбә ҡылыуҙарына өмөт юҡ. Күрәһең, түбәндәге аятты улар онотҡан: “Эй, иман килтергән кешеләр! Ни өсөн, һеҙ үҙегеҙ эшләмәгәнде һөйләйһегеҙ?” (“Ас-Сафф” сүрәһе, 2-се аят).

Бер ваҡыт Пәйғәмбәребеҙ ﷺ ошо төркөм кешеләре тураһында әйтә:

− Һеҙгә Дәжжәлдән дә ҡурҡынысыраҡ нәмә бар.

Сәхәбәләр:

− Йә, Аллаһ Рәсүле! Нимә ул? − тип һорағандар.

− Насар ғалимдар – тигән Рәсүлуллаһ ﷺ

Эйе, ул ғалимдар Дәжжәлдән дә ҡурҡынысыраҡ. Сөнки Дәжжәлдең маҡсаты кешеләрҙе хаҡ юлдан яҙҙырыу, ә насар ғалимдарҙың телдәрендә донъянан ҡасырға өндәү, ә үҙҙәре ҡылыҡтары менән кешеләрҙе, киреһенсә, донъя байлыҡтарына этәрәләр. «Хәл» (йәндең торошо) теленең «ҡаль» (һүҙ менән өгөтләү) теленә ҡарағанда йоғонтоғо күпкә көслөрәк. Кешеләр ғәҙәттә өндәгәнгә түгел, ә тормошта күргән ғәмәлдәргә эйәреүсән. Ул аҙашҡан ғалимдарҙың һөйләгән һүҙҙәренән йүнәлеп киткәндәргә ҡарағанда, уларҙың ҡылыҡтарына ҡарап боҙолғандар күберәк. Сөнки наҙандар тик ошо төркөм ғалимдарының кәңәштәре һәм дәртләндәреүҙәре арҡаһында донъя байлыҡтарына ынтылалар. Шуға күрә был ғалимдарҙың белеме − кешеләрҙе гонаһҡа этәреүсе бер сәбәп. Бынан тыш, ул наҙандар Аллаһтың рәхимлегенә өмөттәрен юғалтмайҙар һәм ҡайһы бер кешеләр араһында үҙҙәрен яҡшыраҡ тип тоялар.

Эй, ғилем эстәүсе! Һин беренсе төркөмдән булырға тырыш! Икенсе төркөмдән ҡас, сөнки күпме кеше, тәүбәһен кисектереп, ҡапыл үлемгә дусар булып, барыһын да юғалтҡан. Һис кенә лә өсөнсө төркөмдән булып ҡуйма!

Һин шул тиклем түбән төшөп, ҡотолоуға бар өмөтөңдө юғалтыуың ихтимал.

Һәм хәҙер һин: «Ярай, әммә хәҡиҡәттең башы ҡайҙа һуң?» − тип һорай алаһың. «Әйҙә мин үҙемде тикшерәйем» − тип әйт.

Бел, хәҡиҡәттең башы – ул асыҡ күренгән тәҡүәлек. Әммә аҙағы тәүфиҡ була. Тәҡүәһеҙ яҡшы үлемгә ирешеп булмай, ә хәҡиҡәткә тик тәҡүәлеләр генә етә ала. Тәҡүә – ул Аллаһтың ҡушыуын үтәү һәм хәрәмдән тыйылыу. Тимәк, тәҡүәнең ике яғы бар. Артабан мин һиңә ҡыҫҡаса тәҡүәнең нигеҙҙәрен аңлатасаҡмын. Шулай уҡ ҡайһы бер үҙенсәлектәре тураһында һөйләрмен.

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

Ләйсән Бәхтиева тәржемә итте

2026-08-01 (Сәфәр, 1448 йыл.) №8.


Башлаған проектым уңышһыҙлыҡҡа осраны

Эшҡыуарлыҡ буйынса бер лекторҙың сығыштарын оҙаҡ ваҡыт тыңланым, уның бер нисә түләүле курстарын үттем. Әйткәндәренән илһамланып, ниһайәт, үҙ эшемде башлап ебәрҙем. Әммә, уның бөтә кәңәштәренә таянып эш итеүемә ҡарамаҫтан, башлаған эшем уңыш килтермәне, ҙур бурысҡа баттым. Был хәлдән һуң күңел...


Сәфәр айы уңышһыҙ аймы?

Сәфәр айы хәүеф-хәтәрле аймы? Ул бары тик бәхетһеҙлектәр һәм бала-ҡазалар килтерәме? Сәфәр айы башланыу менән барлыҡ мөһим сараларҙан һәм сәфәрҙәрҙән баш тартырға кәрәкме? Сәфәр айында ғаилә ҡорһаң, никах бәхетһеҙ буламы? Әйҙәгеҙ әле ошо һорауҙарға һәм ышаныуҙарға дөрөҫ сығанаҡтарҙан яуап...


Сөләймән һәм Билҡис

Мөнҙир Сөләймән менән булған хәлдәр тураһында бөтәһен дә һөйләп биргәс, Билҡис Сөләймәндең пәйғәмбәр икәнен һәм уның менән көрәшеүҙән мәғәнә булмаҫын аңлай.   Ул пәйғәмбәргә, уның янына барырға һәм уның дине менән танышырға йыйыныуын белдереп, хат яҙа. Хатты сапҡын менән ебәрә һәм...


Кишер менән нут борсағы турамаһы

Ингредиенттар: 1 эре кишер бешкән нут борсағы - 100 г бер бәйләм петрушка үләне Тәм буйынса тоҙ, ҡара борос, паприка, куркума үҫемлек майы   Әҙерләү барышы: Кишерҙе эре тешле ҡырғыс аша үткәрегеҙ. Петрушка үләнен ваҡлап турағыҙ. Бешкән нут борсағын һәм тәмләткестәрҙе өҫтәгеҙ. Етен...


Оҙаҡ йәшәү серҙәре

Окинава Япон утрауында йәшәүселәрҙең уртаса ғүмер оҙонлоғо ҡатын-ҡыҙҙар араһында 92, ир-егеттәр араһында 88 йәш. Бының сере куркума (һинд зәғферәне) нигеҙендә әҙерләнгән эсемлектәр ҡулланыуҙа, тигән фекерҙә ғалимдар. Эсемлекте даими ҡулланыу онкология сирҙәрен кәметә, инсульт, инфаркт осраҡтарын...