Апайым
Минән ике йәшкә өлкән апайым менән серҙәребеҙ уртаҡ, ҡайҙа барһаҡ та, ул мине ҡурсалап, етәкләп алып йөрөй. Мин әле бәләкәй − ете генә йәш, апайыма − туғыҙ.
Беҙгә йыраҡ ҡына туғандарыбыҙ ҡунаҡҡа килде, араларында беҙҙән өлкәнерәк һылыу йөҙлө, ҡара ҡашлы, зәңгәр күҙле, яғымлы ғына малай ҙа бар. Урамда өйөлөп ятҡан бүрәнәләр өҫтөнә ултырып алғанбыҙ ҙа, туғаныбыҙ ҡыҙыҡлы итеп нимәлер һөйләй, беҙ көләбеҙ. Күберәк ул ағай менән апайым һөйләшә, көлөшәләр. Шул саҡ әсәйем сәйгә саҡырҙы, апайым мине кәртә яғына саҡырып, серен систе:
– Айһылыу, ошо ағай бигерәк матур, эйеме, ҡаштары ҡап-ҡара, күҙҙәре зәп-зәңгәр, керфектәре оҙон, ҡуйы, һин күрҙеңме? – ти.
"Малайҙар матур була микән?" – тип уйлайым.
– Әйҙә беҙ уны Таналыҡ йылғаһына саҡырайыҡ, йөҙә белә микән? – ти апайым. Мин риза булдым. Ағай сәй эсеп сыҡҡас, апайым:
– Әйҙә, ағай, һиңә йылғаны күрһәтәбеҙ, унда балыҡтар күп, ялтырашып йөҙөп йөрөйҙәр, – ти. Бергәләп һыу буйына барҙыҡ, көн эҫе, ағайыбыҙ сисенеп һыуға төшөп китте, йылғаны арҡырыһына ла, буйына ла йөҙөп, ҡаршы ярға тиклем дә сығып, кире әйләнде.
– Апай, эҫе бит, әйҙә беҙ ҙә һыуға төшәйек, – тием.
– Кит әле, ошонда, ағай бар ерҙә сисенеп тормайбыҙ инде, әйҙә теге яҡҡараҡ барайыҡ, – тип, арыраҡ алып китте.– Мин дә хәҙер уның һымаҡ ҡаршы ярға тиклем йөҙөп ҡарайым, – ти.
– Апай, һин нисек йөҙәһең, алыҫ бит теге яр!
– Ағайым йөҙә алғас, мин дә үҙебеҙҙең йылғала йөҙә алырға тейешмен!
Апайым мине етәкләп, бәләкәйерәк тау аша төшөп, йылға эргәһенә килдек. Ул сисенеп һыуға төшөп китте, мин йөҙә белмәгәс, ситтә генә һыу эсендә ятам, үҙем апайымдан күҙемде алмайым. Ул тәүҙә шәп итеп йөҙөп барҙы, яйлап аяҡтары менән һыуҙы сәпелдәтеүенән хәле бөтә башлағанын һиҙеп торам. "Апайым батып ҡына үлә инде!" – тигән уй мейемдә ҡайнай.
– Ағай, ағай!!! – тип, әллә ҡайҙа ҡалған ағайымды саҡырам, тауыш-тын юҡ. Башҡа ерҙән ярҙам көтөп булмағас, үҙем апайыма ҡаршы барам. Бына һыу тубыҡтарыма етте, апайым ах та ух килеп, саҡ-саҡ йөҙөп килә.
‒ Апай, әҙ генә ҡалды, әйҙә, әйҙә, апаҡайым, бирешмә!!! ‒ үҙем тағы ла һыуға тәрәнгәрәк инәм, һыу күкрәк тәңгәленә етте, үҙем һаман апайыма ҡысҡырам. Тыным менән тартып алырҙай булып, ҡулдарымды алға һонам:
– Апаҡайым, әйҙә, әйҙә, саҡ ҡына ҡалды!!!
Апайым һыу йота, бите күгәргән, хәле бөттө, аҡтыҡ көсөнә йөҙөп килгәнен бөтә йөрәгем менән тойоп торам.
Тырыша торғас, аяҡтары ташҡа тейҙе, шунда ятып хәл алып, йотҡан һыуҙарын сығарып, төкөрөп, мин ярҙам итешеп, икәүләп ярға сыҡтыҡ.
– Нишләп ағайҙы саҡырманың? – ти был.
– Мин ҡысҡырҙым, ул ишетмәне!
Хәл алып, кейенеп, өйгә ҡайтһаҡ, ағайыбыҙ рәхәтләнеп сәй эсеп ултыра.
Был хәл тураһында беҙ бер кемгә лә һөйләмәнек.
Бик күп йылдар үткәс, минең тыуған көнөмдә ошо апайым:
– Айһылыу һеңлем, мин һиңә бик ныҡ рәхмәтлемен, һин мине үлемдән ҡотҡарҙың, – ти.
– Нисек ҡотҡарҙым? – әллә ҡасанғы был хәл минең иҫемдән дә сыҡҡан ине.
‒ Һин шунда йылға буйында миңә ҡаршы килеп, "Әйҙә, әйҙә, апаҡайым!" – тимәһәң, мин батып үлер инем, сөнки минең шул тиклем хәлем бөткән ине. "Хәҙер мин батып үлһәм, Айһылыуым ҡайта белмәй, аҙашып урман эсенә инеп китер", ‒ тип, мин дә һине уйланым. Бына шул көс мине ярға сығарҙы, һин – минең ҡотҡарыусым! – ошо һүҙҙәрҙе әйтеп, апайымдың күҙҙәре йәшләнде һәм рәхмәт әйтеп, бүләген бирҙе.
