«Тура юлға күндер, эй Раббым!..»

«Тура юлға күндер, эй Раббым!..»

Яҙҙың иң матур бер ҡояшлы көнөндә Башҡортостаныбыҙҙың үҙәгендә урынлашҡан Сәйетбаба ауылына юлға сыҡтыҡ. Юлдаштарым менән һүҙебеҙ берегеп, көндөң, тәбиғәттең матурлығына һоҡланып, ауылға барып еткәнде һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ.

 

Ауылға кергәс тә һул яҡта урынлашҡан Әбйәлил ишан Ҡанһөйәр улының ҡәбере, ауыл эшҡыуарҙары хәстәре менән, матур итеп ҡойма менән уратып алынған. Был боронғо зыяратта башҡа бер ҡәберлек тә ҡалмаған, әммә ошо әүлиәнең ерләнгән урыны ауыл халҡы һәм бында килеп киткән кешеләр өсөн ҙур иҫтәлек, хәтер төйәге һымаҡ.

 Ҡөрьән аяттары бағышлап, ҡәберлек эргәһенән ҡуҙғалғас, күҙебеҙ мыжғып торған ҙур бер иләүгә төштө. Иң көсһөҙ, ләкин иң тырыш зат булған ҡырмыҫҡалар күсе иләүҙе һырып, йәнле тормош алып бара. Берҙәмлектең иң сағыу һынланышы булған ҡырмыҫҡа иләүенә аптырау ҡатыш һоҡланып ҡарап торҙоҡ. Гүйә, бөгөнгө көн ауырлыҡтарына бирешмәй, берҙәм, ныҡ булырға саҡырыусы ишара ине был күренеш.

Юлдың уң яғында урынлашҡан зыяратҡа индек. Ҡәберлектәр, хәҙерге менән үткәнде тоташтырған һымаҡ, өнһөҙ тынлыҡта ҡалған. Ләкин был мәғәнәле тынлыҡ. Уйлай китһәң, күпме яҙмыш, күпме ғүмер!?

Иң бейек һәм мөһабәт ағас үҫкән ҡәберлектә әүлиә заттарҙың береһе Сабир хәҙрәт Халиков ерләнгән. Баҡыйлыҡҡа күсеүҙәренә күпме генә ваҡыт үтмәһен, уларҙың тормош юлы бөгөн дә йәшәйешебеҙгә йән өргән һымаҡ.

Әүлиәләр ҡәбере янында доғалар ҡабул. Быға иманыбыҙ камил. Шуны иҫбатларға тырышҡандай, эргәлә генә бер ҡош, Ҡөрьән аяттары уҡып, доға ҡылып бөткәнсе, һайрауҙан туҡтаманы. Бындағы хозурлыҡтан күңел йомшарып, күҙ йәштәре үҙенән-үҙе аға.

Эй Раббым, әүлиә заттарыңды булдырып, хәҡиҡәт юлын таба алмай аҙашып йөрөгәндәргә тура юл, нәсихәткә мохтаждарға көс һәм илһам бирәһең! Ҡайһылай ғына итеп шөкөр ҡылһаҡ та, телебеҙ зәғиф!

Төш етте. Әтәстәр кемуҙарҙан намаҙ ваҡыты яҡынлауын белгертте. Фәрештәләр төшә торған иң нурлы, һоҡланғыс мәл...

Ауыл өҫтөндә аҙан тауышы ишетелеү менән, беҙ ҙә мәсеткә юлландыҡ.

Иман Йортондағы мөьминдәрҙең мөләйем ҡараштары, ихлас йылмайыуҙары, күңел көҙгөһөндә сағылып, иң аҫыл төҫтәр булып балҡыны. Йөрәк менән йөрәк араһында күҙгә күренмәгән күпер булыр, тип яҙыла китаптарҙа. Шуға күрә, һине яратҡан кешеләрҙең йөрәк йылыһын эске һиҙемләү менән тойоп була. Ул тойғо башҡа йылылыҡҡа оҡшамаған. Үҙенән-үҙе күңелдә доға хасил була: «Ауылдаштарымдың күңелендәге эскерһеҙ ябайлыҡты, ихлас алсаҡлыҡты бер үк кәметмә, Раббым, киләсәк быуындарын иманлы ҡыл, төрлө афаттарҙан һаҡла!»

Үҙебеҙ ҡайтыр юлда булһаҡ та, күңелебеҙ Сәйетбабала ине. Аңлатып булмаҫлыҡ йылы хис-тойғолар менән ҡанатланып, кемуҙарҙан тәьҫораттар менән бүлешеп, дәртләнеп килгәндә, юлдың ситендә генә ике торнаны күреп хайран ҡалдыҡ! Улар тик кенә баҫып тормай, әкиәт ҡоштары һымаҡ, зауыҡлы бейеү башҡара ине.

Мөғжизә бының менән генә бөтмәне әле, тигәндәй, бер аҙҙан ҡаршыбыҙҙа матур йәйғор хасил булды. Ундайҙы күрергә күнеккән юлдаштарым миңә ҡарап тын ғына йылмая ине...

 

Гөлнур Сәфәрғолова,

Өфө ҡалаһы

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Һөйәк һурпаһы

Һурпаны әҙерләү өсөн һөйәктәр, алма һеркәһе, ҡара борос, зәғферән (куркума) тамыры кәрәк. Дөрөҫ итеп әҙерләнгән һурпала коллаген, аминокислоталар, гликозаминогликандар, микроэлементтар (магний, фосфор, баҡыр, цинк, калий, тимер) күп була. Көтөүҙә йөрөгән, үлән ашаған малдың һөйәктәрен ҡулланырға...


Балаларға ҡағылышлы им-том йолалары

Әйтеп киткәнебеҙсә, хәҙерге ваҡытта бүҫер (өс йән), күкрәк шешен (мастопатия), тимерәү, күҙгә сыҡҡан арпаны һәм сөйәлде имләү, ҡот ҡойоу, мейе үлсәү кеүек йолаларҙы белгән кешеләр юҡ кимәлендә. Яңы тыуған сабый балалар өсөн бик кәрәкле был йолаларҙы белгән, балаларға шуның менән ярҙам күрһәткән...


Ахырзаман – аяҡ аҫтында

Бала саҡта: «Үлем – күҙ менән ҡаш араһында, ахырзаман – аяҡ аҫтында», – тигән һүҙҙәрҙе өләсәй ауыҙынан йыш ишетергә тура килде. Нух пәйғәмбәрҙең туфан һыуынан, тереклектәр донъяһын һаҡлап алып ҡалыуы ла һүҙ урауында аңға һеңдерелде.   Яҙғы ташҡын осоронда, Нөгөш...


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әгәр миңә эт ҡағылһа, намаҙ алдынан кейемемде алмаштырырға кәрәкме? Эт үҙе нәжес (бысраҡ) хайуан түгел. Әммә уның шайығы нәжес. Шуға күрә: 1) әгәр һеҙ эткә ҡағылып та, уның шайығы кейемегеҙгә теймәһә, һеҙгә йыуынырға ла, кейем алыштырырға ла кәрәкмәй; шул килеш намаҙ уҡый алаһығыҙ (әгәр ҙә...