Пәйғәмбәребеҙ ﷺ һәм заман медицинаһы

Пәйғәмбәребеҙ ﷺ һәм заман медицинаһы

Был мәҡәләбеҙҙәге тәҡдимдәр ҡайһы бер уҡыусыларға беренсе ҡарашҡа бик ябай ғына булып күренергә мөмкин. Ләкин улар 1400 йыллыҡ тарихҡа сәйәхәтте шиккә алмаҫ. Сөнки һуңғы йылдарҙа яһалған асыштар медицинаны, алға ебәрһә лә, һис үҙгәртә алмай.

 

Һижрәткә ҡәҙәр Мәҙинә ҡалаһында күп һанлы биҙгәк ауырыуы таралған була. Был ауырыуҙан йөҙәрләгән кеше интеккән. Рәсүли Әкрам ғәләйһис-сәләм, Мәҙинәгә килеп, ҡала тирәһендәге батҡаҡлыҡты (һаҙҙы) күреп, был ауырыуҙың һыулы ерҙә булыуын асыҡлай. Шунан һуң ул ерҙәге кешеләр Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм етәкселегендә 30 мең хөрмә ағасы үҫентеһен ултырта.

Әбү Бәракәттең китабында яҙылғанса: «Бер ауырыу сыҡҡан ерҙә булһағыҙ, башҡа ергә бармағыҙ, башҡа ерҙә ауырыу булһа, ул ергә сәйәхәт ҡылмағыҙ», – тип бойороп, карантин ысулын беренсе булып Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмдең индереүе тураһында һөйләй. Бөтөн ауырыуҙарға ҡаршы диета тәҡдим итеүсе лә ул була.

Пәйғәмбәребеҙ ﷺ Аллаһ биргән ғүмерҙе рәхәттә, хозурлыҡ эсендә үткәреү өсөн һәм Аллаһ ризалығына ирешеү өсөн түбәндәге кәңәштәр бирә:

1.Һәр ваҡыт таҙа ризыҡ ҡына аша.

2.Артыҡ эҫе һәм артыҡ һыуыҡ ризыҡ ашама.

3.Күп сәйнәп, ашыҡмайынса аша.

4.Ашар алдынан һәм һуңынан ҡулдарыңды йыу.

5.Артығы менән ашамағыҙ, гел ашағы килеп торһон.

6.Ашағанда артыҡ күп һыу эсмәгеҙ.

7.Ҡыш көндәрендә майлы, ә эҫе йәйҙә еңелерәк ризыҡтар һәм үләндәр ашарға кәрәк.

8.Хөрмәне күберәк ашағыҙ.

9.Йөҙөм, хөрмә һәм зәйтүн, Аллаһҡа шөкөр итеү өсөн һеҙгә сихәт һәм ҡеүәт бирер.

10.Арығанда, баллы ризыҡтар ашағыҙ.

11.Ватыҡ һауыттан ашамағыҙ һәм эсмәгеҙ.

12.Ашағанда, яҡшы ҡиәфәттә булып, яңғыҙ ашамаҫҡа тырышығыҙ.

13.Ашап бөткәс, һәр саҡ доға уҡып, шөкөр ҡылығыҙ.

14.Һәр айҙа бер көн ураҙа тотоғоҙ, вөжүдегеҙ (булмышығыҙ, йәғни йән һәм тәнегеҙ) таҙарһын.

15.Бал ашағыҙ, ул мең төрлө сиргә дауалыр.

Быға оҡшаш кәңәштәр бик күп.

Инде һәр ауырыуҙан дауаланыу өсөн биргән кәңәштәрҙең ҡайһы берҙәрен ҡыҫҡаса аңлатып үтәйек.

 

Пенициллин

160 (һижри) йылда вафат булған, 500-гә яҡын әҫәр авторы Тавасли Муса Ибнүә Әбү Хаййиҙың «Әл-Халис» китабында күҙ ауырыуҙары һәм ангина өсөн Рәсүлүллаһтың ошондай кәңәше яҙылған: «Бәшмәктәр алығыҙ, уларҙы ҡараңғы һәм дымлы ерҙә 3 көн һаҡлап, уларҙың өҫтө күгәреп сыҡҡансы тотоғоҙ. Тимер таяҡ алып, утта ҡыҙҙырығыҙ. Һыуынғандан һуң, шул таяҡ ярҙамында күгәргәнде алып күҙегеҙгә һәм тамағығыҙға һөртөгөҙ».

Сирек быуат элек был дауалау ысулын иҫкелек ҡалдығы тип һанаған ахмаҡтар ҙа бар ине. Ләкин Пәйғәмбәребеҙ ﷺ кәңәш иткән был «дарыу» бөгөнгө көндә XX быуаттың бер мөғжизәһе итеп ҡабул ителә. Эйе, пәйғәмбәрҙәрҙең Пәйғәмбәре беҙҙең быуаттың пенициллин мөғжизәһен 1400 йыл алдан күрһәткән.

Күҙ ауырыуҙарына ҡаршы даими рәүештә бал, хөрмә ашарға кәңәш итәләр. Бынан тыш, бәшмәк һыуы ҡулланырға ҡушалар, ә уның пенициллин икәнлеген инде юғарыла әйтеп үттек.

Тән температураһы күтәрел-гәндә, һыуыҡ һыу менән тәнде һөртөргә. Был ысулды хәҙер ҙә ҡулланалар.

Ағыуланғанда, уҡшып, ашҡа-ҙанды бушатырға һәм ҡан ебәрергә.

«Әгәр кешеләр һыуҙы аҙ эсһәләр, вөжүдтәренә сихәт килер һәм аппетиттары яҡшы булыр» тигән хәҙис тә әһәмиәткә эйә.

Яман шеш (рак). Был ауырыу менән ауырығандарҙы, Мәҙинәнән сығарып, тауҙарҙа, көтөүселәр янында ҡалдырырға ҡушҡан. Уларға күп итеп һөт эсергә кәңәш иткән. Асыҡ һауала дауа күргән был ауырыуҙар, мәғлүм бер ваҡыттан һуң Мәҙинәгә һау-сәләмәт хәлдә ҡайтып ингән. Микроб һәм лаборатория бөтөнләй мәғлүм булмаған ул дәүерҙә Рәсүл Әкрам ғәләйһис-сәләмдең был ауырыуға ҡуйған диагнозы, дауалау ысулдары иғтибарҙы йәлеп итә һәм бөгөнгө көндә яман шеш ауырыуына дусар булғандарҙы дауалау өсөн киң ҡулланылған «Senatoryum» дауалау ысулы менән тап килә.

Эйе, замана медицинаһында киң ҡулланылған карантин ысулы беренсе тапҡыр хәҙрәти Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм тарафынан кәңәш ителгән, һәм бөгөн дә был юл менән меңләгән кешенең ғүмере ҡотҡарып ҡалына.

Ҡөрьәндәге бер генә аят та замана ғилеменә ҡаршы килмәгән кеүек, Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләмдең кәңәштәре лә замана медицинаһына ҡаршы төшмәй.

 

 

Г. Ичаловтың “Илаһи мөғжизәләр” китабынан

 

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


Мәзин олатай

Беҙ бала саҡта ауылыбыҙ менән уны, Мәзин олатайыбыҙ, тип кенә йөрөттөк. Ғәлимйән Абдулла улы 1881 йылда Йылайыр районының Аралбай ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. Атаһы Абдулла Аблаевтың өс улы: Ғәлимйән, Ахунйән, Хәкимйән һәм Кинйәбикә исемле ҡыҙы була. Уландары ла, аталарына оҡшап, дин юлын яҡын...


Нимә ул оялсанлыҡ?

Исламдағы «хая» (оялсанлыҡ) тигән төшөнсә бер ҡасан да кешене насарлыҡҡа этәрмәҫ. Дин ғалимдары әйтеүенсә, хая – ул Аллаһу Тәғәлә алдында йәки кешеләр алдында ғәйеп эш ҡылып ҡуйыуҙан ҡурҡыу сәбәпле, күңелдә тыуған баҫалҡылыҡ, тыйнаҡлыҡ. Был күркәм, юғары әхлаҡи сифат кешенең күңел...


ДОҒАЛЫ ЙОРТ

Кейем кейгәндә «Әл-хәмдү лил-ләәһил-ләҙии кәсәәнии һәәҙәҫ-ҫәүбә үә разәҡанииһи мин ғайри хәүлин миннии үә ләә ҡуүүәһ». Мәғәнәһе: «Мин үҙем көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да (йәғни, ошо кейемде үҙем таба алырлыҡ көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да), миңә ошо кейемде кейҙергән һәм...


Шайтан яҙмалары

Хәлдәр нисек, таҡыр баш? Мәжит кисә, бөҙрәханаға барып, сәсен ҡырҙырып ҡайтҡан икән. Бөгөн иптәштәре янына сыҡҡас, мин уның ялтас башын күреп ҡалдым. Һа-һа-һа! Үәт, мин илаттым уны! Һа-һа-һа! Ә беләһегеҙме, нисек килеп сыҡты? Хәҙер һөйләйем. Мин уның дуҫына: «Сәйет! Мәжитте таҡыр баш, тип...


Файҙалы эликсир

Бары тик өс компоненттан торған был эсемлек бик күп ауырыуҙарға ҡаршы көслө ҡорал. Һарымһаҡ, бал һәм алма һеркәһенән торған ҡушымта – дауалау эликсиры. Ул иммунитетты нығыта һәм ҡанды насар холестериндан таҙарта. Күп ауырыуҙар аша һынау үткән. Ике аҙна өҙлөкһөҙ ҡулланғандан һуң, төрлө...