Астронавтар ни һөйләй?
Астронавтар ни һөйләй?
Американың өсөнсө астронавы Жан Клан шундай мәғлүмәттәр менән бүлеште:
«Миңә орбиталь фәнни-тикшеренеү эштәре алып барыу вазифаһы тапшырылған ине ул заман. Ҡулыма йыһан үлсәмдәре тураһында һөйләй торған бер китап-ҡулланма инде һәм ундағы икенсе бүлек иғтибарымды йәлеп итте. Был бүлектәге һүҙҙәрҙе аңлар өсөн, «бер яҡтылыҡ йылы» терминының мәғәнәһенә төшөнөргә кәрәк ине.
Мәғлүм, яҡтылыҡ бер секундҡа 30 000 км тиҙлек менән хәрәкәт итә. Башҡаса әйткәндә, бер секунд эсендә Ер тирәләй 7 тапҡыр әйләнеп сыға.
Инде бер яҡтылыҡ киҫәксәһенең бер йылда түңәрәк буйынса түгел, тура һыҙыҡ буйлап хәрәкәт итеүен күҙаллап ҡараным. Был юлдың оҙонлоғо 9,5 млн. километрҙы 1 000 000-ға тапҡырлауға тиң була.
Әгәр йыһан сиктәре тураһында яҙылған бүлеккә күҙ ташлаһаҡ, ғәжәпләнеүебеҙ арта ғына, сөнки Галактиканың оҙонлоғо 300 000 яҡтылыҡ йылына яҡын һәм ул үҙ күсәре тирәләй 250 млн яҡтылыҡ йылы әйләнә.
Белмәйем, Ҡояш системаһының ни ҡәҙәр киң хәрәкәт майҙаны икәнлеген күҙ алдығыҙға килтерә алаһығыҙмы икән?!
Һүҙ йондоҙҙар һәм планеталар араһындағы алыҫлыҡ тураһында ғына тип уйламағыҙ. Бәлки, галактикабыҙҙа башҡа миллионлаған галактикалар булыуы тураһында әйткебеҙ килә. Телескоптан дүрт тарафыбыҙға ҡарап, йыһан үлсәмен белмәксе булһаҡ, дөрөҫөрәге, беҙгә күренгән яҡтарын хисапламаҡсы булһаҡ, ғаләм иң кәмендә 2 миллиард яҡтылыҡ йылы оҙонлоғона тиң икәнен әйтергә мөмкин.
Йә, Раббым, аҡылға һыймаҫ ҙур майҙан бит был!
Эйе, беҙ асыҡ эшләнгән план ҡаршыһында. Ғаләмдең бөйөклөгө һәм аҡылға һыймаҫ тәртибе Аллаһтың барлығын күрһәтә миңә. Һәр аҡылға эйә булған кеше был бөтөнлөк менән идара иткән һәм уны мәғлүм бер план буйынса башҡарған, хәрәкәткә килтергән сикһеҙ бер ҡөҙрәттең барлығын инҡар итә алмаҫ.
Йәнә уйланым... Бер Ерҙән йыһанға осорған юлдаштарыбыҙҙы (спутниктарҙы) Ерҙә тороп идара иткән көстө, бөтәһен дә күҙебеҙ менән күреп торғаныбыҙ өсөн ҡабул итәбеҙ, әммә ни өсөн Ҡояшты һәм бөтөн йондоҙҙарҙы сикһеҙ бушлыҡта күбәләктәй әйләндергән Ҡөҙрәт Эйәһен инҡар итергә тырышабыҙ һуң?!
Үҙем иһә шундай һығымтаға киләм:
– Ғаләмгә сығып, был ғәжәп ҙур хәрәкәт майҙанын күргәндән һуң, «былар бөтәһе лә осраҡлыҡ» тигән уйҙы башыма индергән өсөн оялам мин!
***
Ғалимдарҙың иҫәп-хисаптарының аныҡлығына, теүәллегенә хайран ҡалаһың. Ғаләмгә осоролған караптар, күҙ асып йомғансы, Айға ҡуна ала. Әммә беҙ Айҙың был нөктәлә тап үҙ ваҡытында барлыҡҡа килеүе тураһында ни өсөн уйлап ҡарамайбыҙ?
Беренсе тапҡыр Ғаләмгә сыҡҡан Юрий Гагарин «Ғаләмгә сыҡтым, әммә бер ниндәй Яралтыусыны күрмәнем» тигән инҡар һүҙҙәрен асыҡтан-асыҡ бәйән итте. Шуның өсөн язаһын да алды: бер авиаһәләкәттә янып, йән тәслим ҡылды. Эйе, «Яралтыусы юҡ» тигән астронавты Аллаһ шулай юҡ итте.
***
«Аполло-11»ҙең астронав-тарының береһе Эдвин Олдрингтың һүҙҙәре иһә түбәндәгеләр ине: «Күгеңә, яралтҡан нәмәләреңә, Ай һәм йондоҙҙарыңа ҡарап: «Эй, Бөйөк Раббым! Кеше нимә ул? Ул ғаләм эсендә бер бөртөк, башҡа нәмә түгел, ләкин Һин уға ни ҡәҙәр әһәмиәт биргәнһең...»
