Иммануил Кант һәм Ислам

Иммануил Кант һәм Ислам

Европаның иң бөйөк остаздарының береһе булған И.Кант 1724 йылда Көнсығыш Пруссияла (хәҙерге Калининград) тыуған.

 

Йәшлек йылдары ялған йәшәйештән ситтә, дин тойғолары менән тулы мөхиттә уҙа. 13 йәш тулғанда, әсәһе үлеп, тормош мәрхәмәтһеҙлегенә беренсе тапҡыр юлыға. Уның фекеренсә, ғазап сикмәгәндәр хаят (ғүмер) серҙәренә тулыһынса төшөнә алмай. Кант күп яҡшы әҫәрҙәр яҙҙы һәм ғүмеренең һуңында үлеме алдынан: «Хәйерлеһе булыр», – тине.

Кантты факультет студенттары күмешә һәм ҡәбер ташына, уның васыяты буйынса, «Өҫтөмдә йондоҙло күк һәм уның эсендә – әхлаҡ ҡануны» тигән һүҙҙәрҙе яҙып ҡуялар.

Кант әҫәрҙәрен өйрәнеү беҙгә уның Ислам ғалимдары Имам Ғазали һәм Мөхөтдин Әл-Ғәраби хәҙрәттәре тәьҫирендә булғанын күрһәтә.

Тағы бер иғтибарға лайыҡ нәмә: Кант үҙ дипломы өҫтөнә «Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим» тип яҙып ҡуйған була.

 

 

Г. Ичаловтың “Илаһи мөғжизәләр” китабынан

2026-07-01 (Мөхәррәм, 1448 йыл) №7.


Бәйт әл-Мөҡәддәстең яҙмышы

Бәйт әл-Мөҡәддәсте төҙөп бөткәс, донъяла тиңе булмаған байрам ойошторола. Бик күп ҡорбан салына. Сөләймән, Аллаһу Тәғәләнән бөтә кешеләр өсөн бәрәкәт һорай: «Кем, ошо мәсеткә инеп, Һинең ризалығың өсөн ике рәҡәғәт намаҙ уҡый, ул, яңы тыуған сабыйҙай, гонаһтарҙан пак булып ҡалһын». Ул...


«Уҡыған һайын күңелдә еңеллек тойҙом...»

Красноусол ҡасабаһына юлланған һуңғы автобус китергә әҙ генә ваҡыт ҡалған. Автовокзалға ике туҡталыш ҡалғас, трамвай боҙолдо. Бына-бына автобус ҡуҙғалырға торғанда барып еттем етеүен, билетһыҙ ултыртмайбыҙ, тип, кондуктор алманы.   Күптән ниәтләгән сәфәр өҙөлөп ҡалыуына, бер аҙ күңел кителеп...


Әжәл менән яғалашҡанда

Совет дәүере, фәнгә нигеҙләнеп, илдә техник прогресс яҡтан үҫеш барлыҡҡа килтерә алһа ла, изге Ҡөрьән тәғлимәтен инҡар итеүе арҡаһында тәрбиә өлкәһендә хәл иткес һынылыш яһай алманы. Сөнки, изге Ҡөрьән тәғлимәте нигеҙендә тәрбиәләнмәгәндәрҙең ҡан тамырҙарына шайтан урынлашып, төрлө насар ғәҙәттәр...


«Заһиҙиә» мәҙрәсәһе

Ата-бабаларыбыҙ белем алған урындағы мәҙрәсәләр тарихын яҡтыртыу теләге менән «Әс-Сәләм» гәзите биттәрендә ошо рубриканы асҡайныҡ.   Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был юҫыҡта әүҙемлек күҙәтелмәй. Киң билдәле «Рәсүлиә», «Ғәлиә», «Ғосмания» кеүек мәҙрәсәләр...


Ябай ғына сәйәхәт түгел...

Үҫмер сағымдан тартты мине үҙенә был ил. Тарихи фильмдары, балалар өсөн тылсымлы әкиәттәре менән арбағандыр тәүҙә. 10-11 йәштәрҙә Александр Неверовтың «Ташкент – икмәк ҡалаһы» әҫәрен уҡып сыҡҡас, ҡыҙыҡһыныу тағы ла артты. Тимәк, был илдә муллыҡ, йомартлыҡ бар, тигән һығымтаға...