Иммануил Кант һәм Ислам

Иммануил Кант һәм Ислам

Европаның иң бөйөк остаздарының береһе булған И.Кант 1724 йылда Көнсығыш Пруссияла (хәҙерге Калининград) тыуған.

 

Йәшлек йылдары ялған йәшәйештән ситтә, дин тойғолары менән тулы мөхиттә уҙа. 13 йәш тулғанда, әсәһе үлеп, тормош мәрхәмәтһеҙлегенә беренсе тапҡыр юлыға. Уның фекеренсә, ғазап сикмәгәндәр хаят (ғүмер) серҙәренә тулыһынса төшөнә алмай. Кант күп яҡшы әҫәрҙәр яҙҙы һәм ғүмеренең һуңында үлеме алдынан: «Хәйерлеһе булыр», – тине.

Кантты факультет студенттары күмешә һәм ҡәбер ташына, уның васыяты буйынса, «Өҫтөмдә йондоҙло күк һәм уның эсендә – әхлаҡ ҡануны» тигән һүҙҙәрҙе яҙып ҡуялар.

Кант әҫәрҙәрен өйрәнеү беҙгә уның Ислам ғалимдары Имам Ғазали һәм Мөхөтдин Әл-Ғәраби хәҙрәттәре тәьҫирендә булғанын күрһәтә.

Тағы бер иғтибарға лайыҡ нәмә: Кант үҙ дипломы өҫтөнә «Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим» тип яҙып ҡуйған була.

 

 

Г. Ичаловтың “Илаһи мөғжизәләр” китабынан

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Хәсән Басри тураһында ҡиссалар

Шәкерткә ярҙам итеүҙең файҙаһы Көндәрҙән бер көндә Хәсән Басри болонға сыҡты. Бер оло һыу ситендә туҡталып ҡарап тора ине, күрҙе: бер баҡа, бер күгәүенде арҡаһына мендереп, ҡайҙалыр китеп бара. Хәсән Басри ҡарап торҙо ла: «Был күгәүен ҡайҙа барыр икән?» – тип, артынан китте. Күгәүен бер ағас...


Яулыҡ ябыныу − күркәм ғәҙәт

Беҙ бәләкәйҙән ишетеп үҫкән «Ағас күрке – япраҡ, кеше күрке − сепрәк» тигән мәҡәл кейемде нисек һайларға кәрәк икәнлеген өйрәтә. Кейем-һалым ҡиәфәтеңә килешле лә, уңайлы ла, өҫ-башыңды ҡапларға ла тейеш. Ә инде мосолман ҡатын-ҡыҙы матур кейенеп кенә ҡалмай, башын да ҡапларға тейеш икәнлеген һәр кем...


Аллаһ ҡоло булыу − иң оло дәрәжә

Был һүҙҙе бәләкәйҙән ишетеп үҫтем: әсәйем ҡайһы саҡ, беҙ, балалар, берәй нәмәне яңылышыраҡ эшләһәк, асыуһыҙ ғына: «Иии Аллаһ ҡоло, нишләп улай иттең инде?», – тиер ине. Был һүҙ миңә «иии балаҡайым» һүҙенә синоним һымаҡ булып хәтерҙә ҡалған. Тик, үҫә төшкәс, ҡолдоң...


Мөхәррәм айының фазиләттәре

Мөхәррәм һижри йыл иҫәбенең беренсе айы булып тора. Аллаһу Тәғәләнең хәрәм айҙарының береһе булған мөхәррәм изге һәм бәрәкәтле айҙарҙан һанала.   Ҡөрьән Кәримдә былай тиелгән (мәғәнәһе): «Аллаһ хозурындағы китапта айҙар һаны ун ике, ерҙе һәм күктәрҙе яратҡан көндән бирле, ул ун ике...


Әжәл менән яғалашҡанда

Бер кем дә үлемдән ҡасып ҡотола алмай һәм уның ҡасан килерен дә белә алмай. Иртәгә, иртәнән һуңға килергә мөмкин. Бушҡа ғына әйтмәгәндәрҙер, вафатың − күҙең менән ҡашың араһында, тип. Тимәк, был фани донъя һәр кемдең ваҡытлыса йәшәйеш урыны, ә Әхирәт – мәңгелек йортобоҙ.   Шуның...