Къуръандин таржумаяр
Къуръандин таржумаяр
Бязи ягъалмиш хьанвайбуру Къуръан анжах гафба-гаф таржума авуна кIанда, адаз куьчуьрмишдай (переносный) мана авач лугьуз тестикьарзава. Идал бинеламиш хьана, абуру Къуръандиз тафсир (баян) гузвай вири алимар ягъалмишвиле тахсирлу ийизва. Абур гьахъ яни бес?
Жаваб: Ихьтин гафар анжах ягъалмиш хьайи, араб чIалан гуьзелвилин ва деринвилин гъавурда такьазвай инсанри лугьун мумкин я.
Идалай вилик чна къейд авурвал, вагьабитрин кечмиш хьайи кIвенкIвечи ва Саудовский Аравиядин муфтий Абдулазиз бин База са сеферда Мединадин мискIинда лагьана хьи, бес Къуръандани гьадисра мажаз авач. И арада Сириядай тир са алимди аят кIелна:
وَ مَنْ كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَى وَ أَضَلُّ سَبِيلاً (سورة الإسراء ، 72)
(мана) «И дуьньяда буьркьуь кас агъа дуьньядани буьркьуьди ва генани ягъалмишди жеда» («Аль-Исраъ» сура, 72-аят). «И аятдин гьакъиндай вуна вуч лугьуда?» - алава хъувуна сириявиди. Ибн Баз буьркьуьди тирди виридаз малум тир, гьавиляй ам ийир-тийир хьана амукьна, жаваб гуз хьанач. «И дуьньяда буьркьуьди» гафар куьчуьрмишдай мана (мажаз) авайбур я, абурун мана – гьакъикъат кьабул тийидай буьркьуь рикI авай инсан я. Ибн База мажаз инкар ийизва, гьавиляй ам агъа дуьньядани буьркьуьди хьун лазим я («Рудудун аля шубугьати ссаляфия»).
Куьчуьрмишдай мана гана кIанзавай аятар Къуръанда цIудралди ава. Абур гафба-гаф таржума авуртIа, инсан ягъалмиш жеда ва манадин гъавурда акьадач.
Месела:
كُلُّ شَيْءٍ هَاِلكٌ إِلَّا وَجْهُهُ (القصص، 88)
И аятдин гафба-гаф таржума ихьтинди я: «Вири квахьда, анжах Аллагьдин чин амукьда». Яни Аллагь Вични квахьда, анжах адан чин амукьда. Къуй Аллагьди ихьтин чIуру фикиррикай чун хуьрай. И аятдиз баян гузвай алимри икI лугьузва: «Аллагьдилай гъейри вири шейэр квахьда» ва я «Аллагьдин разивал къазанмишун патал авунвай амалрилай гъейри амайбур вири квахьда» («Мухтасару тафсири Ибн Касир», 3-том, 27-чин).
Виридалай гуьзел Каламдиз – Къуръандиз куьчуьрмишдай мана, баян гун патал тайин тир шартIар хуьн лазим я. Анжах араб чIалан илимдал бинеламиш хьана, тафсирар ишлемиш тавуна таржума ийидай ихтияр авач. Гзаф пай вагьабитри тафсирар ишлемишзавач, гафба-гаф Къуръан таржума ийизва. Гьавиляй абуру Аллагь Аршдал ала, Адаз вилер, гъилер, кIвачер ава лугьуз тестикьарзава (абуру Аллагьдиз ﷻ гъилер ава лугьузва, амма чи гъилериз ухшар авачир. Имни ягъалмишвал я, вучиз лагьайтlа Аллагь Таалади Къуръанда лагьанва: «Адаз (Аллагьдиз) ухшар авай са затlни авач…» («Аш-Шура» сурадин 11-аят). Гьа икI абур чеб ягъалмиш жезва ва масабур дуьз рекьелай алудзава.
