Гъуьлуь папаз гьуьрмет авунин эдебар
Гьар са инсанди вичин папахъ галаз рафтарвилер вичиз кIандайвал туькIуьрзава. Ни вичин кIвалахар Шариатдин къанунрихъ галаз кьадайвал туькIуьрзавачтIа, ада вичин рафтарвилер папахъ галаз вичин нефсиниз кIандайвал туькIуьрзава.
Бязибуру, чпи папаз кичIе гузва лугьуз, чпин рикIе акьур герексуз вуч хьайитIани ийиз тазва лугьуз дамахзава, идалди адан вилик вичин «викIегьвал» ва къуват къалурзава. Муькуьбуру, аксина, папаз вири ихтиярар гузва, вичиз вуч кIандатIа, гьам ийидай ихтияр гузва. Бязибуру папан алакьунар ва лайихвилер кьадар авачир кьван виниз акъудзава, адаз неинки Шариатдиз, гьакI мусурман халкьарин адетризни акси тир парталар алукIдай ихтияр гузва.
Амма хизанда авай виридалайни хъсан рафтарвилер – ибур Исламдин истемишунрихъ галаз кьазвайбур я. Ислам диндин рехъ михьиз инсандин тIебиатдихъ галаз кьазва ва ихтияр авай крарилай къецез экъечIуниз рехъ гузвач, вучиз лагьайтIа им Аллагьди ﷻ къалурнавай рехъ я. ГьакI хьайила, вичин крар Ислам диндихъ галаз кьадайвал ийизвай инсан садрани ягъалмиш жедач.
Гъуьлуь вичин папаз гьуьрмет авунин са шумуд эдебдикай лугьун, Исламди адавай истемишзавай:
- Гъуьлуь вичин папахъ галаз хъсан рафтарвал авун лазим я, ада вичиз ийизвай къулайсузвилер сабурлувилелди эхиз, ада лугьузвай рикI хадай гафариз ва крариз гзаф фикир тагуз, эгер абур Шариатда къалурнавай сергьятрилай элячI тийиз хьайитIа, регьимлувилелди адан гужлу гьиссерилай гъил къачуз.
Къуръанда лугьузва (мана): «Куьне гьамиша вири хъсан крара куь папарихъ галаз хъсан рафтарвал ая» (4:19).
- Эгер папа гъуьлуьз яб гузватIа, папахъ галаз кIеви къалмакъал авун, адан кефи хун герек туш. Папарин арада тафават тун герек туш, эгер адаз абур кьвед ва я гзаф аваз хьайитIа, абуруз зулум авуна виже къведач.
Къуръанда лугьузва (мана): «Эгер абур ваз муьтIуьгъ ятIа, абурун винел рекьер жагъурмир», яни абурухъ галаз къалмакъал ийидай ва абуруз жаза гудай рекьер жагъурмир (4:34).
КIани Пайгъамбарди ﷺ вичин сагърай лугьунин насигьатда чаз веси авуна: «Куь папарин кефи хамир» (Муслим). Ам вичин папарихъ галаз сабурлу тир ва абурун зайифвилерилай гъил къачудай, гуьгъуьнлай къведай несилриз тарс хьун патал.
Анас бин Малика ахъайна: «Аллагьдин Расул ﷺ аялрихъ ва папарихъ галаз инсанрикай виридалайни регьимлуди тир» (Муслим).
- Гъуьл, абурун нукьсанриз сабур авуналди, сергьятламиш хьана кIандач, вахт-вахтунилай абурухъ галаз зарафатар ийиз, абур хъуьруьриз хьана кIанда. Пайгъамбардини ﷺ вичин папарихъ галаз зарафатар ийидай.
Кьатl ама
