Гьуьрмет авуна кlвачел къарагъуникай

Суал: Са касдихъ галаз гуьруьш хьайила адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авани?

Жаваб: Ягъалмиш хьанвай инсанри тестикьарзава хьи, на лугьуди, са кас кIвализ атайла, адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авач. Чпин гафар субутарун патал абуру Пайгъамбардин ﷺ ихьтин гьадис гъизва: «Зун атайла, куьн ажамар (арабрилай гъейри маса халкьар) къарагъзавайди хьиз къарагъмир». Абуру и гьадисдиз чIуру баян гузва. И гьадисда къарагъун къадагъа я лугьузвач. Анжах гьа девирдин халкьарин адетриз, ялтахвилиз ва такабурлувилиз, инсандиз вичиз гьуьрмет авуна кIан хьуниз туьгьмет ийизва. Маса гьадисди вич атайла инсанар къарагъна кIанзавай ксариз айиб ийизва. Халкьди гьуьрмет ийизвай, савадлу ва яш хьанвай инсан кIвализ гьахьайла, къарагъдай ихтияр ава. Им субутарзавай делиларни бес кьадар ава. Насаиди, Абу Давуда, Тирмизиди Айшадилай гьадис агакьарна: «Пайгъамбардин ﷺ кьилив адан руш ФатIима атай чIавуз ам кIвачел къарагъзавай, рушан гъилиз темен гузвай ва гъил кьуна вичин патав ацукьарзавай. ГьакIни Пайгъамбар ﷺ атайла, адаз гьуьрмет авуна ФатIимани гьамиша къарагъдай. Са сеферда Мединадин асгьабрин (ансаррин) чIехиди Са’ду бин Муаз атайла, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьанай: «Къарагъ куь жанабидин (саййид) вилик» (Бухари).

Пайгъамбардин ﷺ асгьаб Жафар Эфиопиядай хтана (рекье адахъ Зайд бин Гьарисатни агалтна), гьа вахтунда Аллагьдин Расулди ﷺ кIвачел къарагъна абур къаршиламишна. «Шаргьуль-Муслим» ктабда имам Нававиди кхьизва: «Лайихлу инсанриз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъун меслят къалурнавай амал (сунна) я. Идан шагьид гзаф кьадар гьадисар я. Гьуьрмет авун патал кIвачел къарагъун къадагъа ийизвай гьич са гьакъикъи гьадисни авач» (12-том, 93-чин).

«Гьакъикъатдин суракьда» ктабдай