Главная

Гьуьрмет авуна кlвачел къарагъуникай

Гьуьрмет авуна кlвачел къарагъуникай

Суал: Са касдихъ галаз гуьруьш хьайила адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авани?

 

Жаваб: Ягъалмиш хьанвай инсанри тестикьарзава хьи, на лугьуди, са кас кIвализ атайла, адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авач. Чпин гафар субутарун патал абуру Пайгъамбардин ﷺ ихьтин гьадис гъизва: «Зун атайла, куьн ажамар (арабрилай гъейри маса халкьар) къарагъзавайди хьиз къарагъмир». Абуру и гьадисдиз чIуру баян гузва. И гьадисда къарагъун къадагъа я лугьузвач. Анжах гьа девирдин халкьарин адетриз, ялтахвилиз ва такабурлувилиз, инсандиз вичиз гьуьрмет авуна кIан хьуниз туьгьмет ийизва. Маса гьадисди вич атайла инсанар къарагъна кIанзавай ксариз айиб ийизва. Халкьди гьуьрмет ийизвай, савадлу ва яш хьанвай инсан кIвализ гьахьайла, къарагъдай ихтияр ава. Им субутарзавай делиларни бес кьадар ава. Насаиди, Абу Давуда, Тирмизиди Айшадилай гьадис агакьарна: «Пайгъамбардин ﷺ кьилив адан руш ФатIима атай чIавуз ам кIвачел къарагъзавай, рушан гъилиз темен гузвай ва гъил кьуна вичин патав ацукьарзавай. ГьакIни Пайгъамбар ﷺ атайла, адаз гьуьрмет авуна ФатIимани гьамиша къарагъдай. Са сеферда Мединадин асгьабрин (ансаррин) чIехиди Са’ду бин Муаз атайла, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьанай: «Къарагъ куь жанабидин (саййид) вилик» (Бухари).

Пайгъамбардин ﷺ асгьаб Жафар Эфиопиядай хтана (рекье адахъ Зайд бин Гьарисатни агалтна), гьа вахтунда Аллагьдин Расулди ﷺ кIвачел къарагъна абур къаршиламишна. «Шаргьуль-Муслим» ктабда имам Нававиди кхьизва: «Лайихлу инсанриз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъун меслят къалурнавай амал (сунна) я. Идан шагьид гзаф кьадар гьадисар я. Гьуьрмет авун патал кIвачел къарагъун къадагъа ийизвай гьич са гьакъикъи гьадисни авач» (12-том, 93-чин).

 

«Гьакъикъатдин суракьда» ктабдай

 

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран тIвар кьурла Умар шехьзава   Садра Умар алай чкадал инсанар Абу Бакракай рахаз хьана. Умара лагьана: «Заз зи вири крар Абу Бакран уьмуьрдай са йикъахъни са йифехъ дегишарнайтIа кIандай. Йифиз талукь яз лагьайтIа – им Пайгъамбардихъ ﷺ галаз чуьнуьх хьун патал Савр...


Руьгь гьамга хьиз михьибур…

Лагьанач лугьумир!   Санал акъудиз бахчада йикъарни-йифер, Дустар хьанва къаргъаярни лифер. Гьа тегьерда дустар жезва кицIни кац, Шадвал ийиз, сада-садав вугуз пац. Алахъзавай масадан фу яванриз, И кар чешне туш са бязи инсанриз. *** Пеше кьунач, закай хьанач гъуьрчехъан, Алава яз,...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эгер аялрик хъсан эдебдин къайдаяр кутунвачтIа, диде-бубайриз уьмуьрда шад йикъар аквадач. И уьмуьрда инсандин бахтлувал ва бахтсузвал хъсан къилихдин несил тербияламишиз алакьунилай аслу я.   Виридаз тежрибадай малум я хьи, диде-бубдин кIвале гьихьтин секинвал жезватIа, эгер аялар тербия...


ФатIимадин къугъунар

Гьар гъилера ФатIима куьчедал экъечIайла, адан кьилел са кар къведай. Гагь адал къунши куьчедавай кицI элуькьдай, гагь тутун тарцяй аватдай, гагь парудилай элячIдайла юбка къазун жедай.   Вун гада хьтин руш я, ­ айиб авуна дидеди. – Рушариз чеб акI тухун кутугнавач. ­ Бес...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...