Главная

Палестина – чи рикlерин тlал

Палестина – чи рикlерин тlал

Палестина – чи рикlерин тlал

Аллагь Таалади Къуръандин «Ат-Тин» («Инжилдин тар») сурада абур сад авуна (мана): «Инжилдин тарцел ва зейтундин тарцел (олива) кьин кьазва! Синин (Синай) дагъдал кьин кьазва! И хатасуз шегьердал (Меккадал) кьин кьазва!»

 

Ибн Аббаса лугьузва: «Инжилдин тар» - им Шам я, «зейтун» - Палестина, «Синин дагъ» - Муса акъвазай дагъ, адахъ галаз Аллагь ﷻ рахадайла, «хатасуз шегьер» - Мекка».

«Аль-Анбия» («Пайгъамбарар») сурада Аллагь Таалади лугьузва (мана): «Чна Лавгьуль Магьфузда (Хуьзвай Кьулуна) кхьейдалай кьулухъ Ктабра кхьенай хьи, Зи адалатлу лукIариз чил ирс яз къведа».

И аятдиз ганвай баянрикай сада лугьузва хьи, Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ умматдиз ирс яз пак чил – Палестина – къведа.

 

Палестина ва чи уммат

- КапI хиве турдалай кьулухъ Иерусалим мусурманрин сад лагьай кьибле тир. Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ Мединанадиз куьч хьайила, адаз Аллагьдин ﷺ патай кьибле дегишарунин эмир атана. Иерусалимдин чкадал кьибле Меккадикай хьана. Ишигълу Мединада авай «кьве кьибледин» мискIинди и вакъиадин патахъай шагьидвалзава.

- Исра`дин ва Ми`раждин йифиз чи Пайгъамбар ﷺ Меккадай Иерусалимдиз тухвана, гьакIни Иерусалимдай цаварал хкажна. Гьа пак йифиз аль-Акъса мискIинда ада вири пайгъамбарар галаз, ам ﷺ имам яз капI авуна.

- Са сеферда Абу Зарр аль-Гъифариди Мугьаммад Пайгъамбардивай ﷺ хабар кьуна: «Я Аллагьдин Расул ﷺ! Чилел эцигнавай сад лагьай мискIин гьим я?» Пайгъамбарди ﷺ жаваб гана: «Меккада авай Гьарам мискIин». Абу Зарра хабар кьуна: «Адалай гуьгъуьниз?» Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Аль-Акъса мискIин».

 

Пайгъамбаррин кlвал

Ибрагьим Палестинадиз куьч хьана. ЛутI пак тир Палестинадин чилел фена, вичин халкьдиз гайи жазадикай къутармиш хьана. Давуд Палестинада яшамиш хьана ва гьана вичин мигьраб (мискIинда имам акъвазна капI ийидай чка) эцигна. Сулеймана Палестинадин чилерилай вири дуьньядал пачагьвалзавай. Палестинада Закариядин мигьраб ама.

Палестинадин чилел Муса пайгъамбарди вичин халкь ракъурна. Ина Марьяма – гъуьлуьз тефенвай михьи руша - Иса пайгъамбар хана. Израилвийриз Иса Пайгъамбар рекьиз кIан хьайила, Аллагьди ﷻ ам Палестинадин чилелай цаварал хкажна.

 

Зулумдик акатна

Палестинада авай мусурманрал душманар тепилмиш хьанвай къайда акурла, дуьньяда авай вири мусурманрин рикlери тlал гьиссзава. Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ гьадисда лагьанва: «Сада-садаз регьим авунин, садаз-сад кlан хьунин ва садаз-садан язух атунин гьалда муъминар са бедендиз ухшар я. Гьикl хьи бедендин са пай тlа хьайила, адаз михьиз азият гузва, фул акатзава ва йифен ахвар атlузва» (Бухари). Эгер инсандиз дуьньядин гьи пипlе хьайитlани азиятдик квай мусуманрин язух къвезвачтlа, ада вичин иман гьакъикъиди яни лагьана, вичи-вичиз суал гун лазим я.

 

Палестинадиз куьмек

Играми стхаярни вахар, чаз алай вахтунда амукьзавайди рикlин сидкьидай Аллагьдивай ﷻ абуруз сагъ-саламатвал, ислягьвал ва сабур тlалабун я. Гьадисда лагьанва: «Дуьа мусурмандин яракь я». Аллагь Таалади пак Къуръанда лагьанва: «Куьне Завай тlалаб, За квез жаваб гуда» («Гъафир» сурадин 60-аят). Иниз килигна, ша чна дуьаяр ийин ва Аллагьдикай ﷻ умуд атlун тийин.

Я Аллагь ﷻ, Ваз Ви лукlарин гьал хъсандиз чизва ва Ви регьим виридалайни зурбади я, чна Вавай тlалабзава къутармиш авун вири дуьньядин мусурманар, иллаки Палестинада авай, гьар са зулумдикай ва азиятдикай! Я чи Халикь ﷻ, гъалибвал це мусурманриз абурун душманрин винел! Я Рабби, Ви душманар Вуна чеб-чпел тепилмиш жедайвал ва мусурманар саламат яз абурун арадай акъатдайвал ая! Амин, я Гьаййу, я Къаййум!

 

 

Гьасан Амаханов, газетдин кьилин редактор

2026-02-01 (Шаабан 1447 г) №2.


ТIуьн тIуьрдалай кьулухъ зарарлу хесетар

Чна гьар юкъуз са гьихьтин ятIани крар ийизва ва абур чи хесетриз ва я адетриз элкъвезва. Амма абурукай гзафбуру чи сагъламвилиз пис эсер авун мумкин я, иллаки тIуьнилай кьулухъ чна чун тухунихъ галаз алакъалубур. Чна куь фикирдиз, тIуьн тIуьрдалай кьулухъ гьасятда вуч авун виже къвезвачтIа,...


Жуван меслят жуваз тур!

Куьне фикир гайиди яни, маса инсандиз меслят гуз гьикьван регьят кар ятIа? Я тахьайтIа жуван фикир лугьуз, ада вуч авун ва я тавун лазим тиртIа, гьатта вавай хабар кьун тавунваз хьайитIани? Кар чарадан уьмуьрдиз талукь тирла, чакай на лугьуди психологар ва я арифдарар жезва ва вуч ийидатIа, дуьз...


СУАЛ-ЖАВАБ

Мусурманди вичин атIанвай чIарарни кикер гьиниз авун лазим я? Мусурмандиз абур санал кIватIна са михьи чкадал, чилик кутун меслят къалурзава («Ианату-тI-тIалибин»).       Алай вахтунда некягь ийидайла, гададин паталай адан буба физва. Ихьтин некягь дуьз...


Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Вучиз чай хъваначир?   Шейх Желилаз, мугьмандиз ша лугьуз, гзаф теклифдай тир. Тlвар за кьадач, амма са касди Желилаз мугьмандиз ша лагьанай. Мугьмандиз фидайла, шейх Желилан суьрсет вичин гьебеда (чанта) жедай тир. Кlвализ фенмазди вичив гвай паярни фад-фад акъуддай. Ша лагьай чкадиз ам фидай...


Эдебият

Мугьаммад ﷺ ашкар Я Аллагь, за авур ният Ля илягьа илляЛлагь, Кьабула ам тирла мурад Ля илягьа илляЛлагь.   Я Аллагь, зун гьатна рекье Жуван вилел акун Кябе. Капl кьабула а Ви кlвале Ля илягьа илляЛлагь.   Вибур я хьи чилер, цавар. Вири алем, ракъар, варцар. Ваз...