Савкьватар гун ва абур кьабулун – Пайгъамбардин ﷺ Сунна
Савкьватар гун ва абур кьабулун – Пайгъамбардин ﷺ Сунна
Умар ибн аль-ХатIтIаба лагьана: «Савкьватди вилерин экуьникайни, япариз ван хьуникай магьрумда». Мисал яз, вун са касдихъ галаз хъел хьанва ва куь арада къайивал ава, амма вуна адаз савкьват ракъурайтIа, ада гьасятда вичин рикIяй вакай авай бейкефвилер вири ахкъудда.
Эгер ваз са касдин патай майилар къазанмишиз кIанзаватIа, вуна адаз савкьват це. Къуй а савкьват лап ужузди хьурай, и кардин патахъай жува жув кIеве тунин лазимвал авач. Са бязибуру савкьват къачудайла чпи-чеб кIеве твада, абуру ихьтин фикирар ийида: «За ахьтин савкьват гуда хьи, гьич садазни такур хьтин, садазни адакай ван тахьай хьтин»; «Зун квелди адалай усал я, адавай къачуз хьайи савкьват завай къачуз жезвачни?!». Гьа и къайда инсанди вичи-вич кIевера твада, еке пулар харж ийида, четинвилера тваз, вичин чандиз азиятар гуда. Гьелбетда, ихьтин кIвалахар я динди, я инсанвилин къайдайри разивилелди кьабулзавач.
Пайгъамбарди ﷺ вирибурувай савкьватар кьабулдай. Ада кесибривай – гъвечIи, девлетлуйривай чIехи савкьватар кьабулдай. Ада пачагьривайни савкьватар кьабулдай. Гьатта кафирривайни чи Пайгъамбарди ﷺ савкьватар кьабулдай.
Са сеферда са аламатдин вакъиа хьана. Абдуллагь тIвар алай са бедевиди чи Пайгъамбардиз ﷺ чIемни вирт авай са цел багъишна. Са вахт алатайла а шейэрин иеси атана Абдуллагьавай къачур метягьдин гьакъи истемиш хъувуна. Абдуллагьа ам Пайгъамбардин ﷺ патав тухвана икI лагьана: «Я, Аллагьдин Расул ﷺ, и касдив метягьдин къимет вахце». Малум хьайивал, Абдуллагьа Пайгъамбардиз ﷺ буржуна кьуна савкьват гъанвай. Пайгъамбарди ﷺ, пIузарал хъвер алаз, метягьдин иесидив пул вахкана. Им Пайгъамбар ﷺ кесиб, рикIе затI авачир инсанрив хъуьтуьл эгечIиз хьайи кас тирдакай хабар гузвай са мисал я.
Квез савкьватар багъишайла, куьн шад жезвайвал, куьне масабуруз савкьватар гайила абуруни гьа шадвал гьиссзава, иллаки а савкьватди шадвал генани артухарда ам са вахт, дуьшуьш атай чкадал пишкешнаваз хьайитIа.
Аламатдин савкьват
Виридалайни аламатдин савкьват Пайгъамбардиз ﷺ ансаррикай тир Умму Сулайм тIвар алай са дишегьлиди гана. Адахъ Пайгъамбардиз ﷺ гудай са затIни авачир. Ам Расулюллагьдин ﷺ патав 10 йисан яшда авай вичин хва Анас ибн Малик галаз атана ва икI лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, заз аквазва, зи вахари ваз нек, хуьрек, атирар гузва, захъ лагьайтIа ваз гудай са затIни авач. Зун зи хва гваз атанва. Къуй ада ваз куьмекрай ва къуллугърай». Дишегьлиди Пайгъамбардиз ﷺ вичин хва савкьват яз гана, гуьгъуьнлай а аялдикай зурба алим-факъигь хьана, вучиз лагьайтIа ам гьамиша Пайгъамбардин ﷺ патав хьана.
Квез са касдиз савкьват гуз кIан хьайила, сифте адаз вуч кутугнатIа, адаз гьи савкьватдикай хийир жедатIа фикир ая. Мисал яз, диабет авай касдиз ширин шейэр пишкешун дуьз туш. КIелиз жедай гьалда авачир касдиз ктабар багъишун кутугнавач. Эгер кIелунал рикI алай касдиз ктаб багъишайтIа, ам, гьелбетда, шад жеда. Эгер са касдин рикI телефонрал, я тахьайтIа цIийиз акъатнавай маса техникайрал алатIа, адаз гьахьтин савкьватар гайитIа, ам шадни жеда.
Алай вахтунда чилин улакьра, самолётра гьар жуьредин метягьар маса гун адетдиз элкъвенва, вучиз лагьайтIа сиягьатриз фейи ксари чпин диде-бубайриз, стхайриз, вахариз, сусариз, аялриз, дустариз савкьватар хкайла, абур гзаф шад жеда.
Ваз савкьват гайила, им акI лагьай чIал я хьи, вун а касдин рикIел ала, адаз ви майилар ава. И кар гьатта савкьватдилай вичелайни важиблу я.
Гьелбетда, ачух рикIелди гузвай савкьватдинни хсуси итижар кьилиз акъудун патал гузвай пишкешдин арада еке тафават ава. Са месэла гьялун патахъай гудай пишкешар ришветдиз тешпигь я. Мисал яз, са касди вичин фирмадин синихар винел акъуд тавун патал са къуллугъчидиз пишкеш гайитIа, ам савкьват я лугьуз жедач, ам, чна винидихъ лагьайвал, ришвет я.
Пайгъамбардин ﷺ къилихдин лап важиблу лишанрикай сад ам тир хьи, ада вичиз гьихьтин савкьват гайитIани, багьа, ужуз талгьана, шадвал, разивал къалурдай. Эгер ваз са касди савкьват ракъурнаватIа, вуна адаз чухсагъул лагьана са хабар агакьар хъия ва вуна а савкьват ишлемишзавайдакай адаз чира, и карди ам шадарда. Инсанди вичи-вич тухунин и тегьер чал Пайгъамбардилай ﷺ агакьнавайди я. Ихьтин регьят меслятрал амал ийиз алахъ, куьне куьн и тегьер тухуз хьайитIа, инсанрин патай куьне хуш майилар къазанмишда. Виридалайни кьилинди ам я хьи, Къияматдин юкъуз куьн куь рикI алай стхайрихъ галаз санал эбеди Женнетда жеда, ин ша Аллагь.
