Главная

Аял чIурун

Аял чIурун

Вичин гъуьлелай яхцIур йикъалай тIимил яз аялдик квай дишегьлидиз аял чIурун гунагь туш, амма карагьат (яни айиб, туьгьмет ийидай кар) я. Эгер аялдин яхцIур йикъалай гзаф хьанваз хьайитIа, ам чIурун гунагь я.

 

Аял чIурун гунагь тахьун патал пуд шартI ава: гъуьлуьн разивал; папан разивал; и карди дидедин бедендиз зиян тагудайдан гьакъиндай духтурдин ихтияр.

Эгер и шартIарикай сад хьайитIани кьиле тухун тийиз хьайитIа, аял чIурун гунагь жезва. Эгер аялдин яхцIур йикъалай гзаф ятIа, яшамиш хьайи гьар са йикъа ам чIурунай къвезвай гунагь артухарзава. Аял чIурзавай духтурдиз ва адаз ихтияр ганвай касдиз гьа сад хьиз гунагь жезва. Гьатта гъуьлни паб аял чIурунал рази яз хьайитIани, духтурдиз аял кьинай гунагь жеда.

Эгер Аллагьдихъай ﷻ кичIе мусурман кьве духтурди аялдик хьуникди дидедин сагъламвилиз зиян жезвайдан ва я 120 югъ жедалди (яни юзадалди) аял рекьидайдан нетижа эцигнаваз хьайитIа, и вахтунда аял чIурдай ихтияр ава. Духтуррин чIалаз килигна диде яхун ва я аял сагъсузди жеда лугьуз яхцIур йикъалай алатайла аял чIурдай ихтияр авач. Духтурри вуч лагьайтIани, эгер аялдин 120 югъ хьанватIа, ам чIурдай ихтияр авач. Аял хадай чIавуз чIуру гьалар арадал атана аял ва я диде къутармишунин месэла хьайитIа, гьелбетда, диде къутармишда.

Зинавална хьанвай аял я яхцIур йикъалди, я адалай алатайла чIурдай ихтияр авач. Ахьтин аял чIурай духтурдиз гьа аял авай папаз хьиз гунагь жеда. Эгер а аял туникай дишегьлидин сагъламвилиз зиян жез хьайитIа, адан гунагь (зинавал) кьуд шагьидди тестикьарнаваз ва я вичи а кар хиве кьунваз хьайитIа, духтурри я аял, я диде къутармишуникай фикирна кIанда.

Эгер аялдин яхцIур йикъалай гзаф хьанватIа, дидедиз кIан хьайитIани ам чIурдай ихтияр авач. Гьадисда лагьанвайвал, Аллагьдиз ﷻ муьтIуьгъ тахьана инсанриз муьтIуьгъ хьана кIандач. Аял чIурунни Аллагьдиз ﷻ яб тагун я, гьакI хьайила, папа, гъуьлуь, бубади, дидеди ва масабуру тIалабна лугьуз а кар авуна кIандач. ТахьайтIа ам кафарат (кьве вацра акъваз тавуна сив кьун) ва гъуррат (иви экъична гузвай штраф) гуниз акъатда.

Гьатта диде ва буба кьведни рази яз хьайитIани, духтурдиз аял чIурдай ихтияр авач. Вучиз лагьайтIа, диде-бубади адалай гъил къачуз хьайитIа, ада тек гъуррат гана кIан жеда. Амма Аллагьдин ﷻ вилик ам аялар рекьизвай кас яз амукьда ва ада кафарат гана кIан жеда.

 

К. Рамазанов

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


Сура аль-А`раф (Манийвилер)

эвел алатай нумрайра   Чна абур дестейралди чилел чукIурна (дуьньядин жуьреба-жуьре паяриз). Абурун арада хъсан ксар ава (Ислам кьабулнавайбур) ва масабур (имансузар ва гунагькарар). Чна абур ахтармишна хъсанвилелди (агьвалдалди ва сагъламвилелди) ва писвилелди (кашалди ва азарралди),...


Кьиникьин къеце патан себебар

Къе чун виридаз талукь тир темадай рахада – къеце пата себебралди жезвай кьиникьрин вилик пад атIуникай.   Къецепатан себебар вучар я? Абур азарар ва яш туш. Абур чанар тухузвай – гзаф вахтара жегьил, къуватлу инсанрин – бейхабардиз жезвай, мусибатлу вакъиаяр я. Абур...


Гьуьрмет авуна кlвачел къарагъуникай

Суал: Са касдихъ галаз гуьруьш хьайила адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авани?   Жаваб: Ягъалмиш хьанвай инсанри тестикьарзава хьи, на лугьуди, са кас кIвализ атайла, адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авач. Чпин гафар субутарун патал абуру Пайгъамбардин ﷺ ихьтин...


Гъуьлуь папаз гьуьрмет авунин эдебар

Гьар са инсанди вичин папахъ галаз рафтарвилер вичиз кIандайвал туькIуьрзава. Ни вичин кIвалахар Шариатдин къанунрихъ галаз кьадайвал туькIуьрзавачтIа, ада вичин рафтарвилер папахъ галаз вичин нефсиниз кIандайвал туькIуьрзава.   Бязибуру, чпи папаз кичIе гузва лугьуз, чпин рикIе акьур...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакра дуьньядин няметрикай игьтиятвал ийизва   Зайд ибн Аркама агакьарна: «Чун Абу Бакрахъ галаз санал алай ва ада вичиз яд гъун тIалабна. Адаз яд ва вирт гъана. Абу Бакраз вичиз цихъ галаз виртни гъанвайди акурла, адан вилерал накъвар акьалтна, ахпа ам кIевиз шехьиз гатIумна. Абу...