Сура аль-А`раф (Манийвилер)
эвел алатай нумрайра
- Чна абур дестейралди чилел чукIурна (дуьньядин жуьреба-жуьре паяриз). Абурун арада хъсан ксар ава (Ислам кьабулнавайбур) ва масабур (имансузар ва гунагькарар). Чна абур ахтармишна хъсанвилелди (агьвалдалди ва сагъламвилелди) ва писвилелди (кашалди ва азарралди), абур элкъвена хкведайвал (гьакъикъатдал, имансузвилиз ва гунагьриз ваъ лагьана).
- Абурулай гуьгъуьниз цIийи (пис) несил атана, чпиз ктаб (Таврат) ирс яз атай. Абуру дуьньядин (усал) уьмуьрдин (амукь тийидай) няметар кьадай ва лугьудай: «Чалай гъил къачуда (чна авур крарай)». Амма (вахт алатайла) абуруз (чпин гъиле чилин) няметар гьатайла, абуру мад а крар хъийидай (виликан гунагьрал элкъвена хкведай). Абурувай гаф къачуначирни кьван Ктабдин патахъай, абуру Аллагьдикай анжах гьакъикъат лугьудайвал (амма абуру гьикI хьайитIани тапарарзавай, чпелай гъил къачудайди я лугьуз, гунагьра кIевивал авунизни килиг тавуна)? Абуру ада (Тавратда) вуч кхьенватIа чирзавай хьи! Гьамишалугъ кIвал хъсан я (чилин уьмуьрдилай, адан вири няметарни галаз) Аллагьдихъай кичIебур патал. Куьн (идан) гъавурда акьазвачни мегер?
- Вуж Ктабдин гуьгъуьна аваз физватIа ва (тамамдиз) капI ийизватIа (адаз гьикI хьайитIани сувабар гуда), къайда твазвайбур Чна сувабдикай магьрум ийизвач хьи.
- Ингье Чна абурун винел дагъ хкажна, циф хьиз, ва абуру ам чпел аватда лагьана, фикирна (ва абуруз лагьана): «Чна квез ганвайдан гуьгъуьна аваз мягькемдиз алад ва ана вуч лагьанватIа, рикIел хуьх (ана лагьанвайвал ийиз) – Аллагьдихъай кичIебур жедайвал.
- Ингье ви Раббиди Адаман несилрин далуйрай абурун веледар къачуна (несил несилдин гуьгъуьналлаз – ва гьакI Дувандин йикъал кьван) ва (вири инсанар зеррейрин жуьреда аваз санал кIватIна – Аллагьдиз кIан хьайи жуьреда) чпиз акси яз шагьидвал ийиз туна: «Зун тушни куь Рабби?» Абуру жаваб гана: «Эхь (Вун – чи Рабби я), чна шагьидвал ийизва (ва тестикьарзава хьи, чаз Валай гъейри маса Рабби авач)». (Эхь, Чна авуна) Им – Дувандин юкъуз куьне (инсанри) лугьун тийидайвал: «Чаз чизвачир (Аллагь авайди ва Ам – Алемдин Тек Сад Тир Халикь тирди)».
- Куьне лугьун тийидайвал (Дувандин юкъуз): «Чи ата-бубаяр чал къведалди бутпересар тир, чун лагьайтIа, анжах абурун несилар тир (чун анжах абурун диндиз табий тир). Яраб Вуна чун терг ийида жал ягъалмиш хьайибуру (чи ата-бубайри, тапан инанмишвилер кутунай тахсирлу тир) авурдай (имансузвиляй)?»
- ГьакI Чна лишанрин гъавурда твазва (абур гьакъикъатдин гъавурда акьадайвал), абур хкведайвал (дуьз рекьел, имансузвал хиве кьун тавуна).
- КIела (я Мугьаммад) абуруз (чувудриз ва маса инсанриз) инсандикай кьиса (Баль`ам ибн Баура тIвар алай, руьгьдин девлетар дуланажагъдин няметрихъ дегишарай), Чна Чи лишанар багъишай (дин чир хьун), ада лагьайтIа (кьабул тавуна), абур гадарна (гъуьлягъди хъуьр гадардайди хьиз). ШейтIан (къуватсуз тир, атIадав иман гвайла) адал агакьна ва ам ягъалмиш хьана.
- Нагагь Чаз кIан хьанайтIа, адалди (ада къачунвай чирвилерин тежрибадалди) ам виниз акъуддай. Амма ада дуьньядихъ (усал дуьньядин няметрихъ) майилвал авуна ва вичин кефиниз кIан хьайи герексуз мурадриз рехъ гана. Ам кицIиз ухшар я: вуна адахъ калтугайтIани ва я секиндиз туртIани, ада мез акъудзава (дуьньядихъ кIевиз вердиш хьанвай инсан гьамиша гьа са гьалда жеда ва насигьатар кьабулдач). Чи лишанрихъ инанмиш тахьайбурун мисални гьахьтинди я. ГьакI ахъая абуруз и кьисаяр, абур фикирдик акатдайвал (ва иман гъидайвал).
- Чи лишанар (терсвилелди) таб яз гьисабзавайбурун мисал писди я. Абуру (гьа инкар авуналди анжах) чпи-чпиз писвал ийизва.
- Вуж Аллагьди дуьз рекьел эцигзаватIа, ам а рекьяй физва. Вуж Аллагьди алудзаватIа (дуьз рекьелай), абур – зарар хьайибур я (кьве дуьньядани).
- Гьикьван чинерар ва инсанар Чна Жегьеннем патал халкь авуна! Абуруз рикIер ава гъавурда акьан тийизвай, абуруз вилер ава таквазвай ва абуруз япар ава ван текъвезвай. Абур гьайванриз ухшар я – гьатта абурулайни гзаф ягъалмиш хьанва (гьикI хьи абуру чпиз гьамишалугъ менфят гун мумкин тир крар туна ва гьамишалугъ азабар гунин себеб хьайи крар авуна). Абур – къайгъу авачирбур я (чпин хийир чин тийидайбур).
- Аллагьдиз гзаф гуьзел тIварар ава. Адавай тIалаб (дуьайра), абур ишлемишна! Адан тIварар чIуру патахъ дегишарзавайбур тур (чпин бутриз тIварар гузвайбур, Аллагьдин тIварар дегишарна: месела, «аль-Лат» бутдин тIвар «Аллагь» тIварцIикай арадал атанва, «аль-Узза» - «аль-Азиз» тIварцIикай). Эвезда абуруз (лайих тирвал) абурун крарай!
- Чи махлукьатрин арада (инсанрин) десте ава, абуру (инсанар) гьакъикъатдин рекье аваз тухузва (хийирлу насигьатрин куьмекдалди) ва адалатлувал тайин ийизва.
- Чи лишанар таб яз гьисабзавайбур Чна яваш-явашди акI кIевера твада хьи, абуру гьатта а кар аннамишдач.
- За абуруз муьгьлет гуда (уьмуьр яргъи авуна ва бул ризкьи гана), Зи ахтармишун (абур патал) кIевиди я (садавайни ам пуч ийиз ва я дегишариз жедач).
- Яраб абуру (бутпересри) фикирзавач жал?! Абуруз чидайди (Мугьаммад, абуруз лап хъсандиз чизвай) дилиди туш! Ада анжах абур гъавурда твазва (Аллагьдин диндин къанунрин) ва ачухдиз игьтият ийизва (Аллагьдиз яб тагунай гузвай жазадикай).
- Яраб абур (имансузар) цаварин ва чилин пачагьлугъдиз килигзавачир жал (абур туькIуьр хьанвай тегьердикай фикирзавачир жал), гьакIни Аллагьди халкьнавай виридаз (амайбуруз)?! Мумкин я, абурун вахт мукьвал я (абур имансузар яз кьиникь мумкин я, къуй иман гъиз тади авурай). Гьи ихтилатрихъ адалай (Къуръандилай) кьулухъ абур чалахъ жеда?
- Вуж Аллагьди алуднаватIа (дуьз рекьелай), адаз садавайни дуьз рехъ къалуриз жедач. Ада (Аллагь Таалади) абур (терсвилелди имандихъай яргъа хьанвайбур) тазва ягъалмишвиле къекъвез (мурад ва мана авачиз).
- Абуру вавай хабар кьазва (я Мугьаммад) Сятиникай (дуьньядин эхирдин): «Ам мус алукьда?» Жаваб це (абуруз): «Гьакъикъатда, адакай (ам мус алукьдатIа) чирвал – анжах зи Раббидиз ава. Анжах Адавай ам алукьунин вахт ачухиз жеда. Ам (хабар) залан я цавариз ва чилиз (абурун агьалийриз). Ам садлагьана алукьда (къайгъусузвиле авай инсанрал бейхабардиз агакьна)». Абуру вавай хабар кьазва, на лугьуди ваз адакай чизва. Лагь: «Адакай чирвал – анжах Аллагьдиз ава, амма чIехи пай инсанриз (адакай) чизвач».
- Лагь (бутпересриз, я Мугьаммад): «Заз гьатта зи патахъай чизвач – (зун гьикI жедатIа) хийир ва я зарар, эгер Аллагьдиз (заз адакай лугьуз) кIан тахьайтIа. Нагагь заз чинебан крар чизвайтIа, за жуван хъсан крар артухардай ва захъ писвал галукьдачир. Амма зун – анжах (лукI я, Аллагьди ракъурнавай, ва за) игьтиятлу ийизва (исанар жазадикай) ва шадарзава (Женнетдин хабардалди) иман гъанвайбур».
- (Аллагь -) Ам я хьи, Ни куьн са инсандикай (Адамакай) халкьнаватIа. Ада яратмишна адакай (адан пакун тIвалуникай) паб, ам адахъ галаз секин жедайвал. Ам (Адам) адаз мукьва хьайила, ам (Гьава, руфунал залан хьана) кьезил пар тухвана ва (са кьадар вахтунда) ам гваз къекъвез хьана (адан заланвал гьисс тийиз). Адаз залан хьайила, абуру (гъуьлуьни папа) кьведани Аллагьдивай, чпин Раббидивай, тIалабна (дуьа авуна): «Эгер Вуна чаз хъсан (ва сагълам) аял гайитIа, чна гьикI авуртIани шукур ийида (Ваз, ам гунай)».
- Ада (абурун Раббиди) абуруз (Адаман ва Гьавадин несилриз идалай кьулухъ) хъсан аял гайила, абуру Адаз вуж ятIани сад барабар ийиз хьана, Ада абуруз ганвайдан патахъай. Абуру Адаз барабар ийизвайбурулай виридалай Аллагь вине я. (Бязи тафсирра кхьенва хьи, иблис Адаман патав атана ва хциз «Абдуль Гьарис» тIвар гун буйругъна. Гьарис – им шейтIандин тIварарикай сад я, гьакI хьайила и тIварцIин мана «иблисдин лукI» жезва. Имам ар-Разиди «Исмат аль-Анбия» ктабда и кьисадиз манасузди лугьузва. ГьикI акьул авай инсанди вичин аялдиз «шейтIандин лукI» тIвар гуда, шейтIанди буйругъ авуна лугьуз? Бес гунагьсуз пайгъамбаррикай вуч лугьуда кьван?!).
- Яраб абуру (Адаман несилрикай тир бутпересри) барабар ийизва жал (Аллагьдиз) са затIни халкь тийизвайбур, амма абур чеб – халкьнавайбур тирла.
- Эгер куьне абуруз гьакъикъатдихъ эвер гайитIа, абур куь гуьгъуьна аваз фидач. (Абуруз) Тафават авач, куьне абуруз эвер гайитIани, я тахьайтIа кисна акъвазайтIани (вучиз лагьайтIа гьикI хьайитIани куь мурадар кьилиз акъатдач).
- Низ куьне Аллагьдихъ галаз санал ибадат ийизватIа – абур лукIар я (Аллагьдин), куьн хьиз. Абурувай тIалаб (дуьа авуна) ва къуй абуру квез жаваб гурай (куь тIалабун кьилиз акъудрай), эгер куьне дуьз лугьузватIа).
- Абуруз кIвачер авани кьван, абурал къекъведай? Я тахьайтIа абуруз гъилер авани, абуралди кьадай (шейэр)? Я тахьайтIа абуруз вилер авани, абуралди аквадай? Я тахьайтIа абуруз япар авани, абуралди ван къведай? Лагь (абуруз, я Мугьаммад): «Куь худайриз эвера (абуралди заз кичIе гузвай), ахпа (вирида санал) заз зарар гуз алахъ, кьулухъ вегьин тавуна (заз квехъай ва куь бутрихъай кичIезвач).
КьатI ама
